شهرهایی که کم آبی دارند

لیوان و شیر آبی که قطره‌ قطره آب می‌آید حق نشر عکس Getty Images
Image caption اگر چه ۷۰ در صد سطح کره زمین را آب پوشانده، مقدار آب، به خصوص آب آشامیدنی در حدی که ممکن است مردم تصور کنند نیست

کیپ‌تاون، در آفریقای جنوبی اولین شهر مهم در دنیای مدرن است که با نبود آب آشامیدنی مواجه شده است.

ولی این فاجعه که ناشی از خشکسالی است تنها یک نمونه حاد از مشکلی است که مدت‌هاست شماری از کارشناسان درباره آن هشدار داده‌اند، مشکل کمبود آب.

اگر چه ۷۰ در صد سطح کره زمین را آب پوشانده، مقدار آب، به خصوص آب آشامیدنی در حدی که ممکن است مردم تصور کنند نیست: تنها سه درصد این آب قابل نوشیدن است.

کودکانی که مدرسه را ترک می‌کنند تا از راه‌های دور آب بیاورند

بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان به آب دسترسی ندارند و ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون نفر دیگر هم دست کم یک ماه در سال با کمبود آب مواجه هستند. در گزارشی که در سال ۲۰۱۴ پس از بررسی وضعیت آب در ۵۰۰ شهر بزرگ دنیا، انتشار یافت تخمین زده شده بود از هر چهار شهر یک شهر با کمبود آب مواجه است. بنا بر محاسبه سازمان ملل متحد زمانی که میزان دسترسی سالانه به آب برای هر شهروند کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب باشد، می‌توان گفت آنها با کمبود قابل توجه آب مواجه هستند.

پیش‌بینی‌های کارشناسان که مورد تایید سازمان ملل متحد قرار گرفته حاکی از این است که به دلیل مجموعه‌ای از گرم‌تر شدن هوای کره زمین، فعالیت‌های بشر و رشد جمعیت، تقاضای جهانی برای آب پاک در سال ۲۰۳۰ حدود ۴۰ درصد بیشتر از میزان آب قابل دسترسی خواهد بود.

بنا بر این جای تعجب نیست اگر بگوییم مشکل بی‌آبی در کیپ تاون، تنها نمونه‌ای از مشکلات متعددی است که در انتظار ماست.

در هر قاره‌ای، کلان شهرها با مشکل کم آبی مواجه هستند و مهلت لازم برای پیدا کردن راه حل را ندارند. ۸ شهر دیگر جهان که به احتمال زیاد درست مانند شهر کیپ تاون با فاجعه بی‌آبی مواجه خواهند شد از این قرارند:

حق نشر عکس Getty Images
Image caption وقتی در سال ۲۰۱۵ میزان ذخیره آب مخزن اصلی آب سائوپائولو به زیر ۴ درصد کل ظرفیت این مخزن رسید، شهر دچار مشکلاتی مشابه کیپ تاون شد

سائوپائولو

این شهر مرکز بازرگانی برزیل و با بیش از ۲۱ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر جمعیت یکی از ۱۰ شهر پرجمعیت دنیاست. وقتی در سال ۲۰۱۵ میزان ذخیره آب مخزن اصلی آب سائوپائولو به زیر ۴ درصد کل ظرفیت این مخزن رسید، شهر دچار مشکلاتی مشابه کیپ تاون شد.

در اوج بحران، ذخیره آب این شهر تنها برای ۲۰ روز کفایت می‌کرد و پلیس برای جلوگیری از دستبرد به تانکرهای آب ناچار به محافظت از این تانکرها شد.

خشکسالی در جنوب شرق برزیل در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ مسبب این بحران معرفی شد ولی یک نهاد وابسته به سازمان ملل متحد در سائوپولو، از مقامات برزیل به دلیل "فقدان برنامه ریزی و سرمایه گذاری صحیح" انتقاد کرده بود.

اگر چه تصور می‌شد بحران کم آبی در سال ۲۰۱۶ پایان یافته، در ژانویه سال بعد ذخیره آب مخزن اصلی شهر ۱۵ درصد کمتر از مقداری بود که برای آن وقت سال در نظر گرفته شده بود و موجب شد یک بار دیگر نسبت به ذخیره کافی آب در آینده تردیدهایی ابراز شود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption لزوم نوسازی عاجل لوله کشی کهنه بنگلور به گرفتاری‌ها افزود

بنگلور

بعد از این که شهر بنگلوردر هند به یک مرکز فعالیت‌های تکنولوژی تبدیل شد، سرعت احداث ساختمان‌های تازه مقامات محلی را غافلگیر کرد و اداره سیستم‌های آب و فاضلاب شهر برای آنان مشکل ایجاد کرد.

لزوم نوسازی عاجل لوله کشی کهنه شهر هم به این گرفتاری‌ها افزود. در یک گزارش دولت ملی، نتیجه گیری شده بود که نیمی از آب قابل شرب شهر به هدر می‌رود.

هند مانند چین با مشکل آلودگی آب مواجه است و این مشکل در مورد بنگلور نیز صدق می‌کند. بررسی جامع دریاچه‌های شهر نشان داد که از آب ۸۵ درصد آنها تنها می‌توان برای آبیاری و دستگاه‌های خنک کننده در کارخانجاتی که تولیدات صنعتی دارند، استفاده کرد.

آب حتی یکی از این دریاچه‌ها برای آشامیدن یا حمام گرفتن مناسب نبود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در سال ۲۰۱۴ سهم آب هر یک از ساکنان پکن که تعدادشان از ۲۰ میلیون نفر بیشتر است تنها ۱۴۵ متر مکعب آب بود

پکن

بانک جهانی می‌گوید اگر در شهری شخص به کمتر از یک هزار متر مکعب آب پاک دسترسی داشته باشد، می توان گفت این شهر دچار مشکل کم آبی است.

در سال ۲۰۱۴ سهم آب هر یک از ساکنان پکن که تعدادشان از ۲۰ میلیون نفر بیشتر است تنها ۱۴۵ متر مکعب آب بود.

در حالی که تقریبا ۲۰ درصد جمعیت دنیا در چین زندگی می‌کنند، این کشور تنها ۷ درصد آب پاک جهان را در اختیار دارد.

بنا بر تحقیقات دانشگاه کلمبیا، ذخایر آب چین در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ نزدیک به ۱۳ درصد کاهش یافت.

موضوع آلودگی نیز مطرح است: آمار رسمی سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد ۴۰ در صد آب‌های زمینی پکن (رودخانه‌ها و دریاچه‌ها) تا آن حد آلوده بود که حتی برای مصارف کشاورزی یا صنعتی نیز مناسب نبود.

مقامات چین تلاش کرده‌اند از طریق پروژه‌های تغییر مسیر آب، برنامه‌های آموزشی و نیز افزایش بهای آب برای آن دسته از فعالیت‌های بازرگانی که مصرف آب زیادی دارد، این مشکل را حل کنند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption رود نیل حدود ۹۷ درصد آب مصرفی مصر را تامین می‌کند ولی زباله‌های کشاورزی و فاضلاب خانه‌ها هم به این رودخانه سرازیر می‌شود

قاهره

رود نیل که برای تاسیس یکی از بزرگ‌ترین تمدن‌های جهان حیاتی بود، اکنون با کم آبی مواجه شده.

رود نیل حدود ۹۷ درصد آب مصرفی مصر را تامین می‌کند ولی زباله‌های کشاورزی و فاضلاب خانه‌ها هم به این رودخانه سرازیر می‌شود.

سازمان جهانی بهداشت می‌گوید در میان کشورهایی که مردم درآمدشان از حد متوسط اندکی کمتر است، مصر از نظر شمار مرگ‌های ناشی از آلودگی آب، در رده بالا قرار دارد .

سازمان ملل متحد تخمین می‌زند که تا سال ۲۰۲۵ کمبود آب در مصر به یک مرحله بحرانی خواهد رسید.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption این موضوع به خصوص برای مسکو نگران کننده است چون ۷۰ درصد آب این شهر از آبهای سطح زمین تامین می‌شود

مسکو

نزدیک به یک چهارم ذخایر آب شیرین دنیا در روسیه است ولی این کشور دستخوش مشکلات آلودگی آب است که میراث فعالیت‌های صنعتی دوره شوروی سابق است.

این موضوع به خصوص برای مسکو نگران کننده است چون ۷۰ درصد آب این شهر از آبهای سطح زمین تامین می‌شود.

نهادهای رسمی روسیه که بر مقررات مرتبط با آب نظارت دارند اعتراف می‌کنند که در ۳۵ تا ۶۰ درصد کل مخازن آب آشامیدنی این کشور استانداردهای بهداشتی رعایت نمی‌شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption در سال‌های اخیر در ماه‌های کم باران، شهرهای پرجمعیت ترکیه مانند استانبول (۱۴ میلیون نفر جمعیت) با کم آبی روبرو شده‌اند

استانبول

بنا بر آمار رسمی دولت ترکیه، از سال ۲۰۱۶ که میزان سرانه آب در دسترس، به کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب رسید، این کشور عملا با احتمال خطر کم آبی مواجه شده.

کارشناسان ترکیه هشدار داده اند که ممکن است وضعیت وخیم‌تر شده و تا سال ۲۰۳۰ بی آبی برای این کشور مشکل ساز شود.

در سال‌های اخیر در ماه‌های کم باران، شهرهای پرجمعیت ترکیه مانند استانبول (۱۴ میلیون نفر جمعیت) با کم آبی روبرو شده‌اند.

در شروع سال ۲۰۱۴ میزان ذخیره آب به کمتر از ۳۰ درصد ظرفیت مخازن آب رسید.

لندن

حق نشر عکس Getty Images
Image caption به نظر می‌رسد در آینده موارد ممنوعیت آبیاری با لوله‌های آب پاش در لندن بیشتر خواهد شد

در بین شهرهای جهان، لندن پایتخت بریتانیا در زمره شهرهایی نیست که تصور شود نگرانی عمده‌اش بی‌آبی است.

لندن شرایط کاملا متفاوتی دارد: حد متوسط میزان باران سالانه نزدیک به ۶۰۰ میلیمتر (کمتر از حد متوسط بارندگی در پاریس و تنها نصف میزان بارندگی در نیویورک) است. حدود ۸۰ درصد آب مصرفی این شهر از رودخانه‌ها تامین می‌شود.

ولی به گفته مقامات لندن بزرگ (لندن و حومه) مصرف آب این شهر به حداکثر ظرفیت نزدیک شده و احتمالا در سال ۲۰۲۵ دچار مشکل تامین آب شده و تا سال ۲۰۴۰ با "کمبود جدی" آب مواجه خواهد شد.

به نظر می‌رسد در آینده موارد ممنوعیت آبیاری با لوله‌های آب پاش، بیشتر خواهد شد.

Image caption سیستم آب توکیو با بیش از ۳۰ میلیون نفر جمعیت به ۷۰ درصد آبهای زمینی اش (مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و برف آب شده) وابسته است

توکیو

میزان باران در این شهر در سطح بارندگی در شهر سیآتل آمریکاست که آمریکایی‌ها آن را شهر باران می‌خوانند. ولی این بارندگی فقط برای چهار ماه است.

به همین دلیل از آنجا که ممکن است فصل‌های کم باران موجب خشکسالی شود باید آب باران را ذخیره کنند.

و این همان کاری است که مقامات می‌کنند: دست کم ۷۵۰ مجتمع خصوصی و دولتی در توکیو دارای تجهیزات جمع آوری آب باران و قابل استفاده کردن آن هستند.

سیستم آب توکیو با بیش از ۳۰ میلیون نفر جمعیت به ۷۰ درصد آبهای زمینی اش (مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و برف آب شده) وابسته است.

هدف سرمایه گذاری‌های اخیر در زیربنای سیستم لوله کشی توکیو این است که در آینده نزدیک فقط سه درصد آب قابل مصرف به هدر برود.