ایران، سوریه و منطق ادامه حضور

حمله موشکی اسراییل حق نشر عکس Reuters

حمله موشکی نسبت داده شده به اسراییل در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی دمشق، تازه ترین مورد از ادامه سیاست تل آویو برای عدم تحمل حضور نظامی ایران در سوریه است. روزنامه جروزلم پست چاپ اسراییل نوشته یک هواپیمای باربری ایران در حال بارگیری بود که حمله صورت گرفت. یک سایت خبری-تحلیلی روس، اسپوتنیک، هم با استناد به مطالب شبکه های اجتماعی همین ادعا را مطرح کرده است.

از سوی دیگر و در تحولی جداگانه، وزارت دفاع اسراییل اعلام کرده که بخاطر نزدیک شدن یک فروند پهپاد به مرز هوایی سوریه و اسراییل به شلیک یک موشک پدافند پاتریوت اقدام کرده ولی پهپاد هدف قرار نگرفت و از منطقه دور شد.

اسراییل از زبان بنیامین نتانیاهو، نخست وزیرش، بارها از عدم تحمل حضور نظامی ایران سخن گفته و بتازگی آستانه عدم تحمل خود به حضور ایران را به کل سوریه گسترش داده است. ماه پیش، اسراییل به حدود پنجاه هدف لجستیک، اطلاعاتی و نظامی در سوریه حمله کرد. تل‌آویو این اهداف را متعلق به نیروی قدس سپاه پاسداران معرفی کرد -بازوی برون مرزی سپاه تحت فرماندهی قاسم سلیمانی. حمله ماه مه اسراییل، "در جواب" شلیک حدود بیست فروند راکت به سمت بلندی های جولان بود که در اشغال اسراییل است. این حمله بزرگترین عملیات موشکی و هوایی-توپخانه ای اسراییل علیه اهداف ایرانی یا نیروهای نزدیک به ایران در سوریه ارزیابی شد.

فشار اسراییل بر عقب نشینی نیروهای ایرانی یا نیروهای نزدیک به ایران از نزدیکی مرز سوریه با اسراییل موثر واقع شد و حمایت روشن روسیه از موضع اسراییل، عملا سپاه پاسداران را هم در میدان رزم هم در جبهه سیاسی-رسانه‌ای در حالت دفاعی آشکار قرار داد. ایران با اعلام اینکه در مناطق یادشده نیرویی ندارد، بدنبال دور زدن ماجرا برآمد. ولی این دور زدن ها تا کجا قابل دوام است؟ اما اگر یک هواپیمای باربری ایران در فرودگاه دمشق هدف قرار گرفته باشد، آیا زدوخورد ایران و اسراییل در سوریه وارد مرحله تازه‌ای خواهد شد؟

حملات تازه منتسب به اسراییل، درست زمانی اتفاق افتاده که عملیات ظاهرا موفق ارتش سوریه، با حمایت هوایی روسها، در استان درعا در حال انجام است. نزدیکی منطقه عملیات به مرز اردن و ارتفاعات اشغالی جولان، حساسیت خاصی به این عملیات داده است. برخی این قبیل دستاوردهای ارتش سوریه را پاسخ غیرمستقیم ایران به حملات اسراییل و افزایش فشار نظامی بر این کشور ارزیابی می‌کنند.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.
تلاش نتانیاهو برای لابی علیه "حضور نیروهای ایرانی در سوریه"

اما برخی دیگر معتقدند ایران بعد از ورود تعیین کننده روسیه به سوریه، باید حضور نظامی خود در سوریه را کاهش می داد. روسها بخاطر بزرگی سهمشان در تغییر موازنه به نفع ارتش بشدت آسیب دیده بشار اسد، عملا از ادامه حضور ایران یا وابسته به آن به نفع خود استفاده کرده‌اند اما در معادلات و معاملات با آمریکا و اسراییل و دیگران، علیه منافع و خواست حکومت ایران در سوریه چرخش داشته‌اند.

آنها استدلال می‌کنند که نبود مرز مشترک بین سوریه و ایران، تمرکز منطقه‌ای و جهانی بر فعالیتهای تهران در منطقه، بویژه بعد از روی کار آمدن دونالد ترامپ و خروج آمریکا از برجام، و حساسیت افکار عمومی داخل ایران به حضور در سوریه و منطقه خاورمیانه، ایجاب نمیکند که ایران از سوریه خارج شود؟ آیا به نفع ایران نیست که با خروج از موضع برتر از سوریه، هزینه و مسئولیت را عملا به روس‌ها بسپارد آن هم وقتی که به نظر می‌رسد ایران و ماشین نظامی‌اش در موقعیت پاسخگویی برابر و قاطع به ضربات گاه و بیگاه و کوچک و بزرگ اسراییل قرار ندارد.

حجم اظهارنظرهای مقامات نظامی و سیاسی ایران به حملات منتسب به اسراییل در سوریه اخیرا کاهش قابل توجهی یافته و حتی شلیک بیست راکت به اسراییل در ماه گذشته، اقدام ارتش سوریه معرفی شد. از این رو به نظر می‌رسد که حکومت ایران بدنبال افزایش دامنه درگیری با اسراییل در سوریه نیست. بنابراین شاید نظام خود هم در حال سبک و سنگین کردن خروج از سوریه است و به دنبال فرمولی است که بدون تبعات سیاسی قابل‌توجه این کار را انجام دهد.