روحانی: ایران در کنوانسیون خزر امتیازات خاصی گرفته است

حسن روحانی گفته "ایران در کنوانسیون خزر امتیازات خاصی گرفت" حق نشر عکس President.ir
Image caption حسن روحانی گفته "ایران در کنوانسیون خزر امتیازات خاصی گرفت"

سه روز پس از امضای کنوانسیون رژیم حقوقی جدید دریای خزر میان روسای جمهوری کشورهای ساحلی این دریا و ابراز نگرانی ها در میان شهروندان ایرانی نسبت به سهم این کشور از خزر، حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، گفته است بخشی از اختلافات حل شده و بخشی دیگری در حال مذاکره است.

آقای روحانی امروز ۲۴ مرداد (۱۵ اوت) در جلسه هیات دولت ایران گفته است که "روسیه که روزی بخش اعظم دریای خزر را متعلق به خود می دانست، امروز به سهم ۱۷ درصدی از این دریا اکتفا کرده است. بر سر تقسیم قسمت شمالی دریا و زیربستر آن کشورهای روسیه، قزاقستان و آذربایجان با هم توافق کردند و سهم روسیه ۱۷ درصد از مجموع دریا شد."

در روزهای اخیر ابراز نگرانی های متعددی از سوی شهروندان، برخی نمایندگان مجلس و چهره های سیاسی درباره سهم ایران و احتمال پایمال شدن حقوق ایران توسط روسیه مطرح شده بود. مقام های روسیه از زمان خروج آمریکا از توافق هسته ای (برجام) که روسیه هم شریک آن محسوب می شود، اظهارات ضدو نقیضی درباره پیروی از تحریم ها داشته اند.

این مواضع ضدو نقیض باعث بروز بدبینی های بیشتر به روسیه در میان شهروندان ایرانی شده است.

رئیس جمهور ایران در واکنشی که به نظر می رسد به این نگرانی ها باشد گفته "ایران در کنوانسیون خزر امتیازات خاصی گرفت". آقای روحانی گفته "بیش از ۲۰ سال است که مذاکره درباره مسائل دریای خزر بین ۵ کشور ساحلی آن جریان دارد. بخشی از مسائل را حل کردیم و بخشی از مسائل هم باقی مانده است".

رئیس جمهور ایران در خصوص جزئیات این امتیازات سخنی نگفته است.

حق نشر عکس President.ir
Image caption دیدار روسای جمهور روسیه و ایران پس از امضای کنوانسیون جدید رژیم حقوقی دریای خزر از سوی کشورهای ساحلی در قزاقستان

در اظهار نظر دیگری درباره توافق جدید درباره دریای خزر، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، گفته است ایران از "هیچ چیزی در برابر حقوق خود کوتاه نیامده است".

مقام های ایرانی می گویند در حال حاضر حدودا بر ۲۰ درصد از این دریا اعمال حاکمیت می کنند و از هرگونه عملیات اکتشافی دیگر کشورهای ساحای در مناطق مورد اختلاف جلوگیری کرده اند.

گفته های آقای روحانی درباره ۱۷ درصد شدن سهم روسیه در خزر احتمالا اشاره ای تلویحی به کمتر بودن سهم این کشور از محدوده ۲۰ درصدی مورد نظر ایران است.

در ماه های اخیر و همزمان با تحولات در روابط ایران و روسیه، شماری از نمایندگان مجلس از احتمال واگذاری امتیاز به روسیه ابراز نگرده اند. محمود صادقی نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی همزمان با روز امضای کنوانسیون جدید ردیای خزر گفته بود که مجلس از احتمال توافق های پنهانی مطلع نیست.

دریای خزر دریای مشترک میان ایران و اتحاد جماهیر شوروری بود اما با فروپاشی شوروی و اعلام استقلال جمهوری های آن، سه کشور دیگر یعنی ترکمنستان، قزاقستان و جمهوری آذربایجان به جمع کشورهای ساحلی دریا اضافه شدند. از آن زمان تاکنون بیشتر از دو دهه است که مذاکرات برای ایجاد یک رژیم حقوقی تازه و همچنین تقسیم دریای خزر میان ۵ کشور در جریان است.

در کنوانسیون جدید رژیم حقوقی دریای خزر منطقه انحصاری ماهیگری کشورهای ساحلی از جمله ایران افزایش پیدا کرده و همچنین تاکید شده است که شکل نامساعد ساحل کشورها در تعیین خطوط مبدا مرزی باید مورد توجه قرار بگیرد که اشاره به شکل سواحل ایران دارد. به گفته کارشناسان از دیدگاه حقوقی کنوانسیون جدید بندهای بهتری برای ایران نسبت به توافق های پیشین در دریای خزر دارد.

سهم نهایی ایران از دریای خزر پس از مذاکره با ترکمنستان و جمهوری آذربایجان دو کشور مجاور ایران در خزر و امضای توافق با این دو کشور نهایی می شود. این مذاکرات را وزارت خارجه بر مبنای تصمیم گیری شورای عالی امنیت ملی ایران انجام می‌دهد. که مصوبات آن باید به تصویب رهبر جمهوری اسلامی ایران برسد.

محمدابراهیم رحیم پور مذاکره کننده پیشین ایران در امور دریای خزر گفته که تصمیم‌گیری درباره سهم ایران در خزر از اختیارات آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی است.