جلسه شورای امنیت؛ وزیر خارجه آمریکا به دنبال محدود کردن برنامه موشکی ایران

U.S. Secretary of State Mike Pompeo attends the United Nations Security Council meeting on Iran at the United Nations on December 12, 2018 in New York City حق نشر عکس Getty Images
Image caption مایک پومپئو در جلسه روز چهارشنبه شورای امنیت

مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا روز چهارشنبه در جلسه شورای امنیت از اعضای این شورا خواست تا محدودیت‌های بیشتری را برای برنامه موشکی ایران وضع کند.

آقای پومپئو در این نشست گفت که اگر ایران به "انبار کردن موشک‌های بالستیک ادامه دهد" امنیت متحدان آمریکا به خطر می‌افتد.

به گفته وزیر خارجه آمریکا، ایران "صدها موشک در اختیار دارد که شرکای آمریکا را در منطقه تهدید می‌کند". به احتمال زیاد اشاره آقای پومپئو به کشور اسرائیل و متحدان عرب واشنگتن در خاورمیانه مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی است.

آقای پومپئو این اظهارات را در جلسه‌ای بیان کرد که به بررسی آخرین گزارش دبیرکل سازمان ملل درباره قطعنامه ٢٢٣١ مربوط به لغو تحریم‌های هسته ای ایران اختصاص داشت. این قطعنامه پس از دستیابی به توافق هسته‌ای - برجام - صادر شد.

در همین جلسه، اسحاق آل‌حبیب، نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل با رد اظهارات وزیر خارجه درباره برنامه موشکی ایران آمریکا گفت: "این برنامه یک توانمندی دفاعی متعارف و ضروری برای مقابله با تهدیدات خارجی است." وی آمریکا را به خاطر خروج از برجام مورد انتقاد قرار و گفت شورای امنیت باید این کشور را به دلیل اعمال این تحریم‌ها قویاً محکوم کرده و به خاطر اتخاذ اقدامات مغایر قطعنامه ۲۲۳۱ مسئول بداند.

ساعتی قبل از آغاز جلسه، دبیرکل سازمان ملل در گزارشی به شورای امنیت از کشف موشک‌اندازهای ساخت ایران در یمن خبر داد.

در گزارش آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان، آمده است که دبیرخانه سازمان دو دستگاه شلیک موشک هدایت‌شونده ضد زره یافت شده در یمن را بررسی کرده و نتیجه گرفته است که مشخصات آنها با تجهیزات ساخت ایران انطباق دارد و به نظر می‌رسد این موشک‌اندازها در سال‌های ٢٠١٦ و ٢٠١٧ در ایران ساخته شده باشد.

در جلسه شورای امنیت، وزیر خارجه آمریکا علاوه بر صحبت درباره برنامه موشکی ایران، از این شورا خواست تا تحریم فروش تسلیحاتی به ایران را که در سال ۲۰۲۰ به پایان می‌رسد، تمدید کند.

مایک پومپئو افزود: "ما همچنین از شورای امنیت می‌خواهیم که تمهیدات نظارتی و ممنوعیت‌هایی در بنادر و آب‌های آزاد وضع کند تا جلوی تلاش‌های ایران برای دور زدن محدودیت‌های موجود گرفته شود."

وی همچنین خواستار اجرای دوباره ممنوعیت‌های برنامه موشکی ایران بر اساس قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت شد. در پی توافق برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ در شورای امنیت، تمامی قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت که تحریم‌هایی گسترده را علیه ایران تصویب کرده بودند، لغو شدند.

در عین حال در قطعنامه ۲۲۳۱ نیز از ایران خواسته شده است تا به توسعه موشک‌های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دست نزدند.

ایران می‌گوید که چنین موشک‌هایی را تولید نمی‌کند و برنامه موشکی‌اش را با اهداف دفاعی توسعه می‌دهد.

موشک‌های یمن

در آوریل سال ٢٠١٥ و پس از اخراج دولت یمن از پایتخت آن کشور توسط شبه‌نظامیان حوثی، شورای امنیت سازمان ملل با تصویب قطعنامه‌ای، عبدالملک الحوثی، رهبر گروه موسوم به انصارالله را تحریم و ارسال هرگونه تسلیحات برای این گروه توسط کشورهای عضو سازمان ملل را ممنوع اعلام کرد. کشورهای عضو سازمان ملزم به رعایت قطعنامه‌های مصوب شورای امنیت هستند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption گوترش از یافت شدن تسلیحات ساخت ایران سخن گفته اما ارسال آن توسط این کشور را صراحتا ذکر نکرده است

عربستان سعودی و متحدان آن کشور مشخصا ایران را متهم کرده‌اند که به طور مستقیم یا از طریق حزب‌الله لبنان موشک و تجهیزات موشکی در اختیار حوثی‌ها قرار می‌دهد اما مقامات جمهوری اسلامی گفته‌اند که حمایت آنان از حوثی‌ها فقط جنبه سیاسی دارد و خود این گروه از فناوری ساخت موشک برخوردار است.

از روز ٦ دسامبر، مذاکرات نمایندگان دولت یمن و شبه‌نظامیان حوثی با میانجیگری نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن در استکهلم، پایتخت سوئد، آغاز شده است. قرار است آقای گوترش پیامی را برای آخرین مذاکرات جاری ارسال کند.

سازمان ملل امیدوار است بتواند به جنگ یمن که چند هزار کشته برجای گذاشته و باعث فشار اقتصادی شدید بر مردم این کشور شده خاتمه دهد. در این جنگ، دولت یمن از حمایت عربستان سعودی در راس ائتلافی از چند کشور عرب و اسلامی، و حوثی‌ها از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردارند. ناظران جنگ یمن را "جنگ نیابتی" بین حکومت به رهبری روحانیون شیعه در ایران و حکومت خاندان سلطنتی وهابی در عربستان توصیف کرده‌اند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption جلسه شورای امنیت برای رسیدگی به نحوه اجرای برجام برگزار می‌شود و انتظار می‌رود پومپئو در آن شرکت کند

بخشی از محتوای قطعنامه ٢٢٣١ محل اختلاف نظر بین ایران و ایالات متحده و برخی دیگر از کشورهای غربی است که گفته‌اند این قطعنامه تولید و آزمایش موشک‌های بالستیک به خصوص موشک‌های قادر به حمل کلاهک هسته‌ای توسط ایران را ممنوع کرده است. مقامات ایرانی این برداشت را مردود دانسته و گفته‌اند که الزامات برجام شامل برنامه تسلیحات موشکی نیست. به گفته آنان، برنامه موشکی جمهوری اسلامی جنبه دفاعی دارد و در هر حال، حکومت ایران در صدد ساخت تسلیحات اتمی نیست.

مایک پومپئو، وزیر امور خارجه آمریکا ریاست هیئت نمایندگی این کشور در نشست روز چهارشنبه شورای امنیت را شخصا برعهده خواهد داشت. انتظار می‌رود آقای پومپئو اتهامات ایالات متحده در مورد "دخالت ایران در امور کشورهای منطقه" را تکرار کرده و این کشور را بار دیگر به حمایت تسلیحاتی از حوثی‌ها متهم کند. ایالات متحده همچنین برنامه موشکی جمهوری اسلامی را مغایر تعهدات این کشور در برجام می‌داند و قاعدتا آقای پومپئو پیدا شدن تجهیزات موشکی در یمن را نشانه دیگری از قصد جمهوری اسلامی به استفاده از این تسلیحات در پیشبرد اهداف خود در کشورهای دیگر توصیف خواهد کرد.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در ماه مه سال جاری از برجام خارج شد و تحریم‌های هسته‌ای یکجانبه ایالات متحده علیه ایران را بار دیگر به اجرا گذاشت.

آقای ترامپ برجام را "توافقی بد" توصیف کرده و گفته است که این توافق مانع از دستیابی ایران به تسلیحات اتمی در بلند مدت نمی‌شود. مقامات آمریکایی همچنین حکومت ایران را متهم کرده‌اند که پس از دستیابی به برجام، منابع مالی ناشی از لغو تحریم‌ها را به جای بهبود شرایط اقتصادی کشورشان، به گفته آنان، برای تامین نیاز مالی حکومت بشار اسد در سوریه، حمایت از "سازمان‌های تروریستی"، ایجاد بی ثباتی و دخالت در امور کشورهای منطقه و سرکوب مردم ایران به کار گرفته است.

به استثنای ایالات متحده، سایر کشورهای طرف توافق هسته‌ای با ایران همچنان به این توافق پایدار هستند هر چند در مورد جنبه‌هایی از سیاست منطقه‌ای و برنامه تسلیحات موشکی ایران را مورد انتقاد قرار داده و خواستار تجدید نظر در رویکرد ایران شده‌اند.