چین، توسعه میدان یادآوران و یادآوری گذشته

جزیره خارک حق نشر عکس Getty Images
Image caption دو نفتکش غول پیکر در حال بارگیری در جزیره خارک

محمد باقر نوبخت، معاون رئیس جمهوری ایران و رئیس سازمان برنامه و بودجه می‌گوید صادرات نفت ایران 'بشدت' دچار مشکل شده است.

فشار ناشی از تحریم ها بر اقتصاد ایران تا حدی است که به گفته آقای نوبخت در سال ۹۰ تا ۹۱ که تحریم‌های پیش از برجام همچنان برقرار بود، " دولت اینقدر با مشکل مواجه نشده بود."

رییس سازمان برنامه و بودجه ایران است گفته که در سال ۱۳۹۷ از فروش روزانه ۲ میلیون و ۴۱۰ هزار بشکه نفت، ۴۷ میلیارد دلار درآمد در بودجه پیش‌بینی شده بود اما درآمد کنونی در حال حاضر 'بشدت با میزان پیش‌بینی شده فاصله داشته و "بسیار کم" شده است.

گزارش ماه دسامبر اوپک نیز مهر تائیدی بر گفته این مقام مسئول در ایران است. به گزارش سازمان کشورهای صادرکننده نفت، جایگاه ایران به عنوان تولیدکننده نفت اوپک یک رتبه تنزل یافته و ایران با تولید روزانه دو میلیون و هفتصد و شصت و نه هزار بشکه پس از کویت به عنوان پنجمین تولید کننده این سازمان شناخته می‌شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption اوپک اعلام کرد که ایران به پنجمین کشور صادر کننده نفت این سازمان تبدیل شده است

بیشتر بخوانید:

اوپک همچنین درباره صادرات ایران در آخرین ماه سال گذشته گزارش کرده در ماه دسامبر صادرات نفت ۱۵۹ هزار بشکه در روز کاهش داشته است.

به گفته معاون رییس جمهور ایران، یکی از دلایل کاهش صادرات نفت، عدم امکان حمل آن با کشتی‌های نفتکش‌ها بوده چرا که با توجه به "تحریم کشتی‌رانی" و "تحریم بیمه کشتی"، ایران امکان انتقال نفت را از دست داده است.

تنزل جایگاه ایران در میان تولیدکنندگان نفت اوپک در حالی مطرح می‌شود که برخی گزارش‌ها از احتمال تمدید معافیت‌های نفتی کشورهای خریدار نفت ایران حکایت دارد. این در حالی است که برایان هوک نماینده ویژه امور ایران در وزارت خارجه آمریکا در آخرین اظهار نظر بر لزوم به صفر رساندن صادرات نفت ایران تاکید داشت.

خبرگزاری رویترز گزارش داده که احتمال می‌رود آمریکا نه تمام هشت کشور قبلی اما چین، کره جنوبی، ژاپن، هند و ترکیه را مشمول معافیت‌های جدید قرار دهد؛ معافیت‌هایی که نشان می‌دهد برخلاف تهدید، صادرات نفت ایران هرگز صفر نخواهد شد.

چین راه نجات یا حباب حمایت؟

حق نشر عکس Getty Images
Image caption شرکت نفت و گاز چین

در میان خریداران عمده نفت ایران، چین فقط به تمدید معافیت‌های آمریکا چشم امید ندارد و شرکت نفت و گاز این کشور(ساینوپک) به شرکت ملی نفت ایران پشنهاد داده تا توسعه میدان یادآوران را به عهده بگیرد.

چین که توسعه یک فاز این میدان را نیز به عهده داشته، برای توسعه فاز دوم پیشنهاد قراردادی به ارزش سه میلیارد دلار داده است.

مقام های چین با اشاره به اینکه سابقه این قرارداد به سال ۲۰۰۷ میلادی و قبل از تحریم‌های جدید نفتی آمریکا برمی‌گردد، می‌گویند این توافق خلاف تحریم‌های آمریکا نیست و به شرط استفاده از تجهیزات چینی، این شرکت می‌تواند تولید میدان یادآوران را در شش ماه بیش از دو برابر یعنی دویست هزار بشکه در روز افزایش دهد.

حضور چین در ایران به میدان یادآوران محدود نمی‌شود. شرکت ساینوپک و سی‌ان‌پی‌سی چین در پروژه‌های مختلف نفت و گاز ایران حضور داشته و دارند. البته شرکت‌های چینی قبلا به دلیل تحریم‌های آمریکا از تکمیل پروژه‌ها خودداری کرده‌اند. نمونه آن آبان ماه گذشته و همزمان با آغاز تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران بود.

پس از آنکه شرکت توتال فرانسه که توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی را در دست داشت از خروج خود از ایران خبر داد، بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران اعلام کرد که شرکت ملی نفت چین جایگزین توتال خواهد شد.

کمتر از دو هفته بعد، مقامات چینی خبر دادند که شرکت ملی نفت چین از سرمایه‌گذاری در میدان گازی پارس جنوبی ایران خارج می‌شود.

این تصمیم طرف چینی ظاهرا درپی گفتگوهای تجاری میان چین و آمریکا و با فشار واشنگتن انجام گرفته بود.

پیشتر هم در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، ایران برای توسعه همین فاز پارس جنوبی، قراردادی با شرکت ملی نفت چین(سی‌ان‌پی‌سی) امضا کرد که همزمانی آن با سخت‌تر شدن دور اول تحریم‌های بین‌المللی باعث بی‌رغبتی چینی‌ها شد و سرانجام ایران پس از ۵۰ ماه معطلی قرارداد را لغو کرد.

پیشتر در توسعه میدان مشترک آزادگان نیز بدقولی چینی‌ها سبب شد تا ایران در مقاطعی از نظر میزان برداشت از شریک خود، عراق عقب بیافتد.