پیام نظامی اعزام ناو آبراهام لینکلن به خلیج فارس چیست؟

ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حین گذر از تنگه جبل الطارق در روز ۱۳ آوریل ۲۰۱۹ حق نشر عکس US NAVY
Image caption ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حین گذر از تنگه جبل الطارق در روز ۱۳ آوریل ۲۰۱۹

روز اول آوریل ۲۰۱۹ (۱۲ فروردین ۱۳۹۸)، ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن ماموریت شش ماهه خود را از بندر نورفولک در ایالت ویرجینیا آغاز کرد. سفری که هدف اصلی آن رساندن پیام نظامی دولت آمریکا به تهران است.

دو روز پس از ترک بندر، چهار اسکادران جنگنده بمب‌افکن همه منظوره متشکل از سی فروند اف/اِی-۱۸ئی سوپر هورنت و یازده فروند بوئینگ اف اِی-۱۸اف سوپر هورنت، یک اسکادران جنگ الکترونیک متشکل از شش فروند هواپیمای جنگال بوئینگ ئی‌ای-۱۸جی گرولر، یک اسکادران هشدار زودهنگام هوابرد متشکل از پنج فروند ئی-۲دی و دو اسکادران هلیکوپترهای جست و جو و نجات و ضد زیردریایی ام‌اچ-۶۰آر و ام‌اچ-۶۰اس بر عرشه آن فرود آمدند.

حق نشر عکس US NAVY
Image caption ناوشکن بین‌بریج، یکی از سه ناوشکن محافظ ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن که ۹۶ موشک ضد هوایی استاندارد، ضد زیر دریایی رام-۱۳۹ و کروز BGM-۱۰۹ تاماهاک را حمل می‌کند

سیزده آوریل (۲۴ فروردین)، ناو سی وی ان-۷۲ به همراه ناوهای محافظ و پشتیبانش از تنگه جبل‌الطارق عبور کرد و وارد دریای مدیترانه شد. دو روز بعد این ناو هواپیمابر و شماری از ناوهای همراهش در نزدیکی ساحل پالما دِ مایورکا لنگر انداخت و پس از پنج روز استراحت پرسنل آن، آب‌های اسپانیا را ترک کرد. این ناوگروه ۲۳ آوریل از تنگه سیسیلی عبور کرد و به سمت شرق دریای مدیترانه ادامه داد.

حق نشر عکس US NAVY
Image caption دو فروند F/A-۱۸F از اسکادران جولی راجرز در حال عبور از فراز ناو اسپانیایی محافظ ناوگروه یو اس اس آبراهام لینکلن، پانزده آوریل ۲۰۱۹

روز بعد این ناوگروه در یک ماموریت نمایش قدرت در نزدیکی سواحل لیبی شرکت کرد، به همراه ناو گروه یو اس اس جان سی. استِنیس و هفت کشتی محافظ و پشتیبان آن که به تازگی از ماموریت در خلیج فارس بازمی‌گشتند. پس از آن، ناو گروه آبراهام لینکلن در روز اول ماه مه (۱۱ اردیبهشت) از تنگه اوترانتو عبور و یک روز بعد در رزمایش ناتو با نام "دریای آزاد ۲۰۱۹" شرکت کرد.

حق نشر عکس US NAVY
Image caption سه فروند هلیکوپتر ضد زیردریایی سیکورسکی ام‌اچ-۶۰ آر پس از فرود بر عرشه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن. این هلیکوپترها وظیفه حفاظت از ناو گروه در حین عبور از تنگه هرمز بر عهده دارند، با موشک‌های هوا به سطح هل‌فایر برای مقابله قایق های تندرو نیروی دریایی سپاه

در این ماموریت ناو موشک انداز لیت‌گالف، ناوشکن‌های میسون و نیتس، ناوشکن موشک انداز بین‌بریج و کشتی پشتیبانی یواس‌ان‌اس آرکتیک اقدام به پشتیبانی و حفاظت از ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن کردند. ناو لیت‌گالف حامل دو لانچر ۶۱ تایی موشک است برای شلیک ترکیبی از ۱۲۲ فروند انواع موشکهای ضد هوایی استاندارد، ضد زیردریایی و کروز تاماهاک آماده استفاده در راستای محافظت از ناو هواپیمابر.

حق نشر عکس US NAVY
Image caption یکی از سی جنگنده‌ تک سرنشین F/A-۱۸E ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن متعلق به اسکادران موسوم به "سگهای پوکین." این هواپیما که مجهز به سامانه سوخت‌رسانی است پیش از برخاستن از عرشه ناو در روز ۲۵ آوریل ۲۰۱۹ دیده می‌شود.

این ناو هشت موشک ضد کشتی هارپون و ده‌ها اژدر ضد کشتی دارد. سه ناوشکن همراه ناو هواپیمابر نیز هرکدام ۹۶ موشک ضد هوایی، ضد زیردریایی و کروز در پرتابگرهایشان دارند.

این ناوهواپیمابر به همراه ناوهای پشتیبانی و محافظ خود حرکت خود را به سمت منطقه عملیاتی ناوگان پنجم ایالات متحده آغاز کرده و در تاریخ نهم مه از کانال سوئز عبور کردند. اندکی پس از آن در تاریخ ۱۲ مه از تنگه باب المندب عبور کرد و وارد خلیج عدن و سپس دریای عرب شدند.

عملیات آخوندک

حق نشر عکس US NAVY ARCHIVE
Image caption ناو هواپیمابر یو اس اس انترپرایز و بیش از شصت جنگنده بمب افکن و رهگیر آن در فروردین ماه سال ۱۳۶۷ نقشی کلیدی در عملیات آخوندک داشت

جنگ نفتکش‌ها در جریان نبرد هشت ساله ایران و عراق به سمتی رفت که مهمترین منافع آمریکا را در خاورمیانه را تهدید کرد و منجر به افزایش قیمت نفت به دنبال غرق شدن دهها کشتی نفکش در خلیج فارس گردید.

صبح روز ۲۹ فروردین ۱۳۶۷، نیروی دریایی آمریکا عملیاتی با نام آخوندک اجرا کرد در پاسخ به آسیب دیدگی‌شدید یک فروند ناوچه موشک‌انداز کلاس الیور هازارد پِری کلاس با نام یو اس اس سموئل بی رابرتس. این ناوچه ۲۵ فروردین ۱۳۶۷ با مین دریایی که نیروی دریایی ارتش کار گذاشته بود برخورد کرده بود.

حق نشر عکس US NAVY ARCHIVE
Image caption ناوچه سهند نیروی دریایی ارتش را جنگنده های A-۶E نیروی دریایی آمریکا در عملیات آخوندک بشدت بمباران و غرق کردند و ۴۵ نفر از خدمه آن کشته شدند. در این عکس در ۱ نوامبر ۱۹۷۷ (۱۳۵۶) در رزمایش مشترک با نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس برداشته شده

در عملیات آخوندک ناوچه سهند نیروی دریایی ارتش ایران به همراه یک قایق توپدار و سه قایق تندرو نیروی دریایی سپاه پاسداران هدف جنگنده های نیروی دریایی آمریکا قرار گرفتند و غرق شدند و ۵۶ نفر از خدمه آنها کشته شدند. ناوچه دیگر نیروی دریایی ارتش به نام سبلان بشدت آسیب دید، دو سکوی نفتی منهدم شدند و به یک فروند جنگنده بمب افکن اف-۴ئی فانتوم ۲ نیروی هوایی ارتش نیز خسارت شدیدی وارد شد.

حق نشر عکس US NAVY ARCHIVE
Image caption یک فروند جنگنده تهاجمی A-۶E از اسکادران VA-۹۵ موسوم به "مارمولک‌های سبز" در حین بمباران ناوچه سهند با بمب‌های خوشه‌ای در روز ۲۹ فروردین ۱۳۶۷

در این عملیات دوازده ناو نیروی دریایی ایالات متحده شرکت داشتند که در این میان دو ناوشکن، دو ناوشکن موشک انداز، یک ناو موشک انداز، یک ناوچه و دو ناوچه موشک انداز و ناو هواپیمابر یو اس اس انترپرایز (USS Enterprise) به طور مستقیم در عملیات ضد کشتی علیه نیروی دریایی ارتش و سپاه پاسداران حضور داشتند. علاوه بر این ناوگان سطحی، پنج اسکادران جنگنده به همراه حدود ۶۰ فروند جنگنده رهگیر اف-۱۴آ تامکت، جنگنده تهاجمی اِی-۷ئی، بمب افکن اِی-۶ئی و سوخت‌رسانهای کِی اِی-۶دی از ناو هواپیمابر انتِرپرایز ماموریت‌های هوا به سطح بر ضد نیروهای دریایی ارتش و سپاه اجرا کردند.

در مقابل ۹ ناو، ناوشکن و حدود ۶۰ فروند جنگنده بمب افکن و رهگیر نیروی دریایی آمریکا، تنها دو ناوچه نیروی دریایی ارتش، دو فروند جنگنده بمب افکن اف-۴ئی از گردان ۹۱ شکاری تاکتیکی پایگاه نهم شکاری بندرعباس نیروی هوایی ارتش و چند ناوچه توپدار ارتش و قایق تندرو سپاه حضور داشتند.

حق نشر عکس US NAVY ARCHIVE
Image caption ناوچه سهند پس از بمباران شدید جنگنده های نیروی دریایی آمریکا و دقایقی پیش از غرق شدن

ضعف توان رزمی نیروی دریایی ایران متعاقبا منجر به انهدام بخش عظیمی از توان دفاعی و تهاجمی آن دراین عملیات شد و در عرض چند ساعت پیروزی قاطعی را برای نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس رقم زد. مقامات دولتی و فرماندهان نظامی ایران پی بردند که امکان مقاومت نیست. فقط یک ناو هواپیمابر ایالات متحده و تعداد اندکی از ۶۰ فروند جنگنده آن، بخش اعظمی از توان نظامی نیروی دریایی ارتش را نابود کردند. عملیات آخوندک تاثیری بسزا در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ داشت.

حق نشر عکس US NAVY ARCHIVE
Image caption ناوچه الوند نیروی دریایی ارتش به علت اصابت موشک‌های ضد کشتی و بمب‌های هدایت تلویزیونی و لیزری در عملیات آخوندک به شدت آسیب دید اما غرق نشد

پرهیز از جنگ یا ناتوانی نظامی آمریکا؟

در ابتدا بنا بود یک هفته بعد از عبور ناوگروه از کانال سوئز، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و ناوهای محافظ آن با عبور از تنگه هرمز وارد خلیج فارس شوند. اما دولتمردان آمریکا تصمیم گرفتند مدتی ناو گروه را دور از تنگه هرمز نگهدارند تا از برد موشک‌های ضد کشتی بالستیک خلیج فارس و ضد رادار هرمز نیروی هوافضا و دریایی سپاه پاسداران دور باشد. با اینکه ناو موشک انداز لیت‌گاف ۵۵ مجهز به سامانه پدافندی ضد موشک بالستیک اس ام-۳ استاندارد است و به خوبی قابلیت مقابله با این موشک‌ها را دارد، اما باز هم شلیک هر موشک بالستیک سپاه پاسداران به سمت این ناو هواپیمابر می‌تواند آغازگر جنگی بزرگ و فرسایشی باشد که مقامات آمریکایی از شروع آن بیزارند.

حق نشر عکس US NAVY
Image caption برخاستن دو فروند جنگنده همه منظوره Boeing F/A-۱۸E Super Hornet از عرشه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، ۲۵ آوریل ۲۰۱۹

آنچه مشخص است این است که نه دولت آمریکا و نه جمهوری اسلامی ایران تمایلی به آغاز یک درگیری نظامی تمام عیار ندارند که منجر به یک نبرد فرسایشی در منطقه خاورمیانه خواهد شد. اما اعمال فشار بر حکومت ایران، عملیات محدود نظامی و صد البته سیاسی در آبهای منطقه پنجم عملیاتی نیروی دریایی آمریکا، به خصوص اگر بهانه‌ای مانند عملیات ایذایی سپاه به دستشان بیفتد- غیرممکن نیست، بهانه‌ای مثل برخورد ناوچه آمریکایی با مین دریایی ارتش ایران در سال ۱۳۶۷ که به عملیات آخوندک ختم شد.