مواضع دیروز و امروز ایران و متحدانش در قبال میشل عون

حق نشر عکس Getty Images

میشل عون که امروز با حمایت همه جانبه حزب‌الله و حسن نصرالله به ریاست جمهوری لبنان رسید، کمتر از سی سال پیش دشمن شماره یک حزب الله و جنبش امل محسوب می‌شد.

ژنرال میشل عون، فرمانده ارتش لبنان در سال‌های پایانی جنگ داخلی، در دو سال آخر جنگ داخلی لبنان، نخست وزیر و رئیس جمهور موقت یکی از دو دولت لبنان بود که با ارتش سوریه، حزب‌الله، جنبش امل و سازمان آزادیبخش فلسطین که از سوی ایران حمایت می‌شدند، در جنگ بود.

آن روزها در سال‌های پایانی جنگ داخلی، حزب الله به رهبری صبحی طفیلی و جنبش امل به رهبری نبیه بری، رئیس فعلی مجلس لبنان که هر دو کاملا مورد حمایت ایران و سوریه بودند، دشمن قسم خورده مسیحی‌های مارونی لبنان به رهبری میشل عون محسوب می‌شدند.

این دو گروه که موضعی شبیه به موضع ایران در قبال مارونی‌ها داشتند، مبارزه با آنان را معادل مبارزه با اسرائیل می‌دانستند.

در پی درگذشت آیت‌الله روح‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸ رهبران این دو گروه شیعه که در تهران به سر می‌بردند با اعلام بیعت با آیت‌الله علی خامنه‎ای در بیانه‌ای مشترکی اعلام موضع مشترک کردند.

دو گروه شیعه که سال‌ها اختلاف داشتند، مذاکرات صلح خود را زیر نظر علی اکبر ولایتی و فاروق الشرع، وزیران خارجه ایران و سوریه در تهران و دمشق پیش بردند.

در بیانیه مشترکی که این دو گروه در پی آغاز رهبری آیت‌الله علی خامنه‌ای در ایران منتشر کردند، مبارزه با ماورنی‌های به رهبری میشل عون از محورهای بیانه صلح آنان بود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption مقام‌های ایرانی در دهه ۱۳۶۰ میشل عون را دست پرورده اسرائیل می دانستند

در این بیانیه آمده است: "دو طرف (حزب‌الله و امل) تأکید کردند که مبارزه آن ها علیه اشغالگری صهیونیستی و علیه مارونیت سیاسی و رژیم مبتنی بر امتیازات فرقه ای و دار و دسته میشل عون که مورد حمایت صهیونیست ها و رژیم جنایتکار عراق قرار دارد، یک مبارزه واحد است که تا آزادی کامل لبنان و از بین بردن نظام امتیازات فرقه ای و روی کار آوردن یک نظام عادلانه سیاسی مبتنی بر مساوات و همزیستی شرافت آمیز بین همه افراد ملت ادامه خواهد یافت تا لبنان بتواند نقش خود را در رویاروِئی با اسرائیل غاصب بر عهده گیرد."

امروز آقای ولایتی که در آن زمان نماینده ایران در مذاکرات صلح امل و حزب الله بود، با تبریک به آقای عون او را فردی "متین" و "پابرجا" خواند و گفت: "این مردم هر کسی را به عنوان رئیس‌جمهور قبول نمی کنند مگر اینکه تجربه و تدبیر آن فرد اثبات و مشخص شود که او می‌تواند لبنان را با همه حساسیت‌ها و پیچیدگی‌هایش اداره کند."

او انتخاب میشل عون را پیروزی "مقاومت اسلامی" و "حسن نصرالله" بر شمرد.

در همان سال ۱۳۶۸ آیت‌الله خامنه‌ای نیز نظام سیاسی لبنان را از "مرتجع‌ترین نظامها در دنیا" خواند که بنای آن بر "تبعیض نژادی، قومی و تبعیض" گذاشته شده بود.

او با انتقاد به سیستم حکومتی لبنان آن را با سیستم حکومتی آفریقای جنوبی در زمان آپارتاید مقایسه کرد و گفت: "در آن جا یک اقلیت - به ناحق - بر اکثریت حکومت می‌کند، در لبنان هم یک اقلیت مارونی - به ناحق - بر اکثریتی که یا سه برابر و یا دو برابر و نیم آنهایند - یعنی مسلمانان - حکومت می‌کند؛ آن هم حکومتی بر مبنای خیانت به وحدت و تمامیت و استقلال لبنان و در خدمت هدفهای صهیونیسم و حکومت صهیونیستی."

میشل عون نهایتا پس از آنکه حدود ۱۵ سال را تبعید گذراند به لبنان بازگشت و این بار با رویکردی جدید مذاکرات صلح خود را با گروه حزب‌الله آغاز کرد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption میشل عون و حسن نصرالله نخستین بار در سال ۲۰۰۶ در کلیسیایی در جنوب بیروت دیدار کردند

میشل عون در حالی پس از دو سال و نیم که لبنان رئیس جمهور داشت، بر این مسند می‌نشیند، که حسن نصرالله، دبیر کل حزب الله حامی اصلی آن بود و نبیه بری، دبیر کل جنبش امل از مخالفان ریاست جمهوری او محسوب می‌شد.

رئیس جمهور لبنان با رای مجلس این کشور از میان مسیحیان مارونی و برای دوره شش ساله به این سمت انتخاب می‌شود و برای رسمیت یافتن جلسه رای گیری، حضور دست کم دو سوم نمایندگان پارلمان ضروری است.

لبنان که جمعیت آن از مسیحیان و مسلمانان سنی و شیعه تشکیل یافته است، از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ درگیر جنگ داخلی بود. این جنگ هزاران کشته برجای گذاشت و اقتصاد این کشور را به ویرانی کشاند.

طبق قانون، نخست وزیر لبنان باید مسلمان سنی و رئیس مجلس هم مسلمان شیعه باشد.

کرسی‌های مجلس هم به طور مساوی میان مسیحیان و مسلمانان تقسیم می‌شود و شاخه‌های مذاهب مختلف هم تعداد معینی کرسی در مجلس دارند.