دزدان دریایی سومالی، ایرانیانی که سالهاست اسیرند

حق نشر عکس khabaronline
Image caption عکس چهار ماهیگیر ایرانی لنج سراج که دزدان دریایی برای خانواده آنها فرستاده‌اند

ناخدای ایرانی لنج سراج وقتی اسیر دزدان دریایی شد٬ مردی ۴۱ ساله بود. ۱۹ ماه اسارت در سواحل سومالی را به این عدد اضافه کنید. همسرش می‌گوید او حالا شبیه یک آدم شصت ساله است. از آن جمع بیست نفری٬ چند ماهیگیر به دلیل "سختی شرایط" جان داده‌اند.

سراج و جابر دو لنج ماهیگیری ایرانی بودند که سرنشینان آنها روز ششم فروردین ۱۳۹۴ در آب‌های نزدیک سومالی اسیر دزدان دریایی شدند. درخواست دزدان دریایی مشخص بود: چند صد هزار دلار باج.

خدمه دو لنج به گفته خودشان در انبار کشتی اسیر بودند و غذایشان در این مدت نان و آب بود و ماهی که از دریا می‌گرفتند و با همان آب دریا می‌پختند.

در این ماه‌ها دزدان دریایی سومالی از طریق مترجم هر از گاهی با خانواده ماهیگیران تماس می گیرند و درخواست پولی می کنند که خانواده‌ها می‌گویند در توانشان نیست.

روزنامه اعتماد که در این مدت پیگیر ماجرا بوده است٬ به نقل از خانواده‌ها گزارش داده که دزدان دریایی گاهی هنگام تماس می‌گرفته‌اند که ماهیگیران را پشت تلفن شکنجه می‌کرده‌اند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption چند تبعه سومالی که فوریه ۲۰۱۱ به اتهام دزدی دریایی در ساحل کشور هند بازداشت شدند

یکی فرار کرد٬ آن یکی جا ماند

از میان دو لنج جابر و سراج٬ ملوانان لنج جابر حدود پنج ماه بعد در شهریور ۱۳۹۴ توانستند فرار کنند. روایت فرار آنها در رسانه‌های مختلف آنقدر متفاوت بوده که واقعیت ماجرا گم شده است.

همشهری در همان زمان به نقل از یکی از ملوانان نوشت که آنها به بهانه گرفتن ماده مخدر از دزدان دریایی با آنان طرح دوستی ریختند و در یک فرصت مناسب چهار دزد دریایی داخل لنج را غافلگیر کردند و سلاح‌هایشان را گرفتند. این ملوان گفته بود یک کشتی ایتالیایی که به کمکشان آمده بود مجبورشان کرد در ازای غذا و آب دزدان دریایی را تحویل دهند.

آن زمان روزنامه اعتماد هم به نقل از پدر یونس پاره‌جو٬ ناخدای لنج جابر٬ گزارش داد که دزدان دریایی به آنها پیغام داده بودند که اگر این چهار نفر را تحویل ایران بدهند٬ ملوانان لنج اسیر دیگر را خواهند کشت. مقام‌های ایرانی هیچ‌گاه به طور رسمی اعلام نکردند که چه بر سر آن دزدان دریایی آمد.

چند ماه بعد یک لنج دیگر به نام "محمدی" توانست هفت روز پس از گرفتار شدن به دست دزدان دریایی سومالی٬ فرار کند. این بار خبرگزاری‌های بین‌المللی گزارش کردند که در جریان فرار چند دزد دریایی کشته شده‌اند. اتفاقی که شاید بر طولانی شدن اسارت ماهیگیران لنج سراج بی‌تاثیر نبوده باشد.


گاهشمار حوادث

شهریور ۱۳۸۷؛ ربوده شدن کشتی ایرانی دیانت که متهم به حمل سلاح بود. ایران تایید کرد که با دادن باج کشتی را آزاد کرده است.

خرداد ۱۳۹۳؛ بازگشت شهریار علی سبزواری٬ ملوان ایرانی بعد از نزدیک چهار سال اسارت

فروردین ۱۳۹۴؛ گرفتار شدن دو لنج سراج و جابر

شهریور ۱۳۹۴؛ فرار لنج جابر و کشته شدن چند دزد دریایی

آذر ۱۳۹۴؛ فرار لنج محمدی بعد از یک هفته اسارت

آبان ۱۳۹۵؛ اعلام خبر ربوده شدن یک لنج ایرانی


چون صید به دام آنان

بیشتر افرادی که اسیر شده‌اند٬ با هم قوم و خویش هستند.

پروین صباحی٬ همسر ناخدای کشتی سراج٬ در مصاحبه‌ای به سینا قنبرپور٬ خبرنگار خبرآنلاین٬ گفته است که سه فرزند دارد. دختر بزرگش با وجود قبولی در آزمون٬ امسال نتوانسته دانشگاه برود و منتظر بازگشت پدرش است. می‌گوید اگر تمام زندگی‌اش را هم بفروشد نمی‌تواند ۱۵۰ هزار دلاری را که دزدان خواسته‌اند٬ فراهم کند.

وضعیت بقیه خانواده‌ها هم کم و بیش شبیه همین است و همه نگران مرگ نان‌آور خانواده‌شان هستند.

مایکل اسکات مور٬ خبرنگاری که نزدیک سه سال در چنگ دزدان سومالی بوده٬ بعد از رهایی در مصاحبه‌ای گفته است که ملوان کشتی‌ای که مدتی در آن نگهداری می‌شده٬ به دست دزدان دریایی سومالی کشته شد، هرچند آنها معمولا گروگان خود را نمی‌کشند.

دولت چه کرد؟

دزدان دریایی قبلا هم از دولت ایران باج گرفته بودند. در ماجرای ربودن کشتی دیانت گزارش شد که ایران دو میلیون دلار به دزدان سومالی پول داده است. ایران رقم واقعی را اعلام نکرد اما تایید کرد که با تخفیف مبلغ باج را پرداخت کرده است.

لنج سراج متعلق به یکی از اعضای شورای شهر کنارک در سیستان و بلوچستان است. خانواده‌ها امیدوار بودند که از طریق ابراهیم فرزان‌مهر٬ عضو شورای شهر کنارک٬ بتوانند از دولت کمک بگیرند؛ اما اینطور نشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption یک دزد دریایی و شبه‌نظامی سومالیایی

بهرام قاسمی٬ سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در واکنش به فشار و گزارش‌های متعدد رسانه‌ها٬ چند روز پیش اعلام کرد که ایران هیچ ارتباطی با دولت سومالی ندارد و چون گیرنده پول دزدان دریایی هستند٬ قضیه پیچیده است و باعث حساسیت می‌شود.

بعد از حمله به سفارت عربستان در ایران٬ سومالی هم از کشورهایی بود که با ایران قطع رابطه کرد.

چرا کشتی‌های ایرانی؟

ماهیگیری تنها منبع درآمد بسیاری از خانواده‌ها در بندر کنارک چابهار ایران است. بعضی صیادان ترجیح می‌دهند که برای صید بیشتر و معمولا شکار ماهی تن٬ خطر کنند٬ بیش از دو هزار کیلومتر دور شوند و معمولا به طور غیرقانونی از سواحل کشورهایی مانند سودان ماهی بگیرند.

ماهی‌گیران سومالی از این موضوع دل خوشی ندارند.

نمایندگان سومالی در کمیسیون ماهی تن اقیانوس هند بارها با ارائه شواهد تصویری ایران را به صید غیرقانونی در آب‌های خود متهم کرده‌‌اند. این گزارش را اینجا بخوانید.

سازمانی به نام "ماهی‌گیری امن" در گزارش خود از سه دهه صید دریایی در سواحل مالزی گفته است تا سال ۲۰۱۳ ایران بیش از خود ماهیگیران سومالی در آب‌های این کشور صید کرده است. بر اساس این گزارش یک سوم صیدهای غیرقانونی از آب‌های سومالی را کشتی‌های ایرانی انجام داده‌اند. کشتی‌هایی که همیشه سالم و سلامت به کشورشان بازنگشته‌اند.