انتخابات ۹۶؛ مقایسه تورم در دوران چهار رئیس جمهوری ایران

کبابی در تهران حق نشر عکس Getty Images
Image caption تورم ایران بعد از حدود ۲۶ سال تک رقمی شده است

تورم، میزان افزایش عمومی قیمت مجموعه‌ای از کالاها و خدمات است. این شاخص در انتخابات‌ها یکی از بحث‌های اصلی و کنترل آن نمادی از کارآمدی یا ضعف سیاست‌های اقتصادی یک دولت است. در دوران چهار رئیس جمهوری ایران بعد از دوران جنگ، تورم دچار نوسان‌های زیادی شده اما کدام رئیس جمهوری بهترین و بدترین کارنامه را داشته است؟

نمودار زیر نرخ تورم (براساس سال پایه ۱۳۹۰) را در سال‌های اول تا هشتم چهار رئیس جمهوری ایران نشان می‌دهد. البته به جز حسن روحانی، رئیس جمهوری فعلی که برای ماندن در این مقام برای چهار سال دیگر رقابت می‌کند و کارنامه‌اش چهار ساله است.

این نمودار‌ها نشان می‌دهد که دولت حسن روحانی، در مهار تورم، تا اینجا موفق ترین رئیس جمهوری بوده است. او کشور را با تورم حدودا ۳۵ درصدی تحویل گرفت و بعد از حدود ۲۶ سال تورم را تک نرخی کرد.

نمودار زیر دید جزئی‌تری از روند کاهش تورم از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ می‌دهد.

سیاست‌های اقتصادی دولت حسن روحانی منتقدانی هم دارد که می‌گویند دولت به قیمت ایجاد رکود در کشور باعث کاهش تورم شده است. اشاره این منتقدان به صرفه جویی‌های مالی و محدود کردن مخارج دولت است. گرچه دولت همچنان در قرض کرن از بانک‌ها و افزایش پایه پولی که یکی از عوامل تورم مزمن در ایران است موفقیت چندانی نداشته است.

با این حال، کنترل تورم برای ایران که در سه دهه اخیر شاهد متورسط تورم حدودا ۲۰ درصدی بوده است خبر خوبی است. تورم برای شهروندان مانند مالیات بر درآمد عمل می‌کند و قدرت خریدشان را کم می‌کند. همچنین باعث توزیع نابرابر ثروت در جامعه می‌شود.

بیشتر بخوانید:

چند توضیح:

  • کاهش تورم به معنی ارزان شدن کالاها نیست. معنی تورم کمتر، کاهش شتاب افزایش قیمت‌ها است. همچنین تورم بیش از حد پایین، یک مشکل اقتصادی است. برای مثال ژاپن سال‌ها دچار تورم پایین بود، که انگیزه برای مصرف را به امید ارزان شدن کالاها درآینده (تورم منفی) یا ثابت ماندن قیمت ها از بین می‌برد و باعث رکود می‌شود. بانک مرکزی بریتانیا تورم مناسب را زیر دو درصد اعلام کرده است. تورم حدودا پنج درصدی هم برای کشورهای در حال توسعه، برآوردی معمول است.
  • منبع آمار بالا، بانک مرکزی ایران برای مقایسه کارنامه رئیس جمهوری‌ها و مرکز آمار ایران برای تورم سال ۱۳۹۱ تا امروز است. درصد تغییر سالانه شاخص کل بهای کالا و خدمات بر اساس متوسط سالانه و بر اساس سال پایه ۱۳۹۰ محاسبه شده است. اگر اختلافی بین عدد‌های بالا و گزارش‌های اقتصادی دیگر می‌بینید، دلیلش تغییر سال پایه یا محاسبه با عدد‌های کامل‌تر است. نمودار بالا تنها برای نشان دادن تصویری از تغییر تورم برای مخاطبان تهیه شده است.