قیمت یک سبد خوراکی در ایران در ۱۰ سال چه تغییری کرده است؟

سفره ایرانی حق نشر عکس Huw Evans picture agency
Image caption ایران در سال‌های بعد از انقلاب به طور متوسط تورم سالانه حدود ۲۰ درصدی را تجربه کرده است

ایران در ده سال اخیر شاهد نوسان شدید تورم بوده است. خوراکی‌ها بخشی از کالاهایی است که تغییر قیمتشان روی شاخص تورم تاثیر می‌گذارد. خریدن غذا، برای بخش کم‌درآمد جامعه اهمیت زیادی دارد چون، تجربه و مطالعات عددی نشان می‌دهد که خوراک در همه جوامع در اولویت است.

برای به دست آوردن یک برآورد، بی‌بی‌سی قیمت یک سبد فرضی خوراکی‌های اساسی را در ده سال اخیر دنبال کرده است. این کالاها شامل مواد خوراکی مانند گوشت و برنج و چای و لوبیا است.

نمودار زیر متوسط قیمت این سبد را در سال‌های منتخب نشان می‌دهد. دلیل انتخاب، رخدادهای سیاسی مانند انتخابات‌ها یا آثار اقتصادی تحریم‌های هسته‌ای است.

قدرت خرید با حداقل دستمزد

فرض کنید که یک ساکن ایران که حداقل حقوق تعیین‌شده را دریافت می‌کند می‌خواهد با تمام درآمدش فقط سبد‌های خوراکی فرضی ما را بخرد، در این صورت قدرت خرید او در یک دهه اخیر چه تغییری کرده است؟ نمودار زیر می‌تواند برآوردی تقریبی به دست بدهد.

نمودار نشان می‌دهد که قدرت خرید "سبد خوراکی" فرضی ما، نسبت به ده سال قبل، به اندازه یک سبد کم شده‌ است. با آنکه قیمت سبد حدودا چهار برابر شده، اما حداقل دستمزد هم از ۱۸۳ هزار تومان در سال ۱۳۸۶ به ۸۱۲ هزار تومان در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

البته باید درنظر گرفت که نتیجه به معنی تغییر یا ثابت ماندن سطح زندگی نیست، چون خوراک تنها خرج نیست. علاوه برآن اینکه تعداد کسانی که کار می‌کنند و همان حداقل حقوق را می‌گیرند، در طول زمان تغییر کرده است.

خوراکی‌هایی که در این سبد فرضی گذاشتیم، شامل کالای زیر است:

سبد فرضی خوراکی‌های اساسی
شیر (یک لیتر) گوشت مرغ (یک کیلو)
تخم مرغ (یک شانه حدود دو کیلوگرم) روغن مایع (یک لیتر)
لوبیا قرمز (یک کیلو) برنج خارجی (یک کیلو)
سیب زمینی و پیاز (هرکدام یک کیلو) چای خارجی (نیم کیلو)
گوشت گوساله (یک کیلو) قند (یک کیلو)

توضیح درباره داده‌ها:

  • قیمت این کالاها از داده‌های بانک مرکزی ایران و بر اساس متوسط قیمت شهر تهران، در یک ماه وسط سال استخراج شده است. طبیعی است که ممکن است با قیمت‌هایی که شما این کالاهای را خریده‌اید یا می‌خرید فرق کند، اما می‌تواند معیاری تقریبی برای افزایش هزینه‌های یک خانوار شهری ساکن تهران باشد. این قیمت‌ها در شهرهای کوچک‌تر می‌تواند ارزان‌تر باشد.
  • این سبد نشان‌دهنده مصرف خوراک یک خانوار در زمانی مشخص نیست و فقط برای دنبال کردن تغییر قیمت‌ها در نظر گرفته شده است.