'در این سفرها روی کاناپه می‌خوابند ولی در ایران من روی فرش‌ می‌خوابیدم'

  • 19 آوریل 2017 - 30 فروردین 1396
حق نشر عکس .
Image caption استفان زمانی که برای نخستین بار ایران را دید به خود گفت که باید درباره سفرش به این کشور کتابی بنویسد. او می‌گوید همیشه به دیدار از کشورهایی علاقه‌مند بوده که در سطح جهانی چهره چندان مثبتی ندارند

"در چنین سفرهایی معمولا روی کاناپه می خوابند ولی در ایران من بیشتر روی فرش‌ می خوابیدم" این را استفان اُرت می‌گوید. او یک روزنامه‌نگار آلمانی در زمینه گردشگری است که با اشپیگل همکاری دارد. استفان زمانی که برای نخستین بار ایران را دید به خود گفت که باید درباره سفرش به این کشور کتابی بنویسد. او می‌گوید همیشه به دیدار از کشورهایی علاقه‌مند بوده که در سطح جهانی چهره چندان مثبتی ندارند.

کوچ‌سرفینگ/Couchsurfing در سال‌های اخیر گسترش زیادی پیدا کرده است. یک تارنمای گردشگری در این زمینه فعالیت دارد که میزبانانِ علاقه‌مندان در آن اعلام می‌کنند که به رایگان جای خواب در اختیار گردشگران می‌گذارند. افرادی که راهی آن منطقه هستند با میزبانان تماس می‌گیرند و استفان اُرت نیز همین راه را برای گردش در گوشه و کنار ایران برگزیده است. او به بی.بی.سی می‌گوید: "هزاران ایرانی به این شبکه پیوسته‌اند ولی ظاهرا دولت به گسترش آن علاقه‌مند نیست. این شیوه باعث ارتباط هرچه بیشتر ایرانیان با غربی‌ها می‌شود که در نهایت می‌تواند به دگرگونی‌های فکری مردم بیانجامد؛ دگرگونی‌هایی که خوشایند دولت ایران نیستند."

استفان اُرت تجربیات خود از چندین سفر به ایران را در کتابی به نام کوچ‌سرفینگ در ایران/Couchsurfing In Iran نوشته است. کتاب تقریبا به شکل همزمان به زبان‌های آلمانی و هلندی منتشر شده است. برگردان انگلیسی و فارسی آن نیز در راه است. استفان به دلیل لحن بی پروای خود در کتاب، به نظر می رسدبرای چند سال باید قید سفر به ایران را بزند.

حق نشر عکس Stephan Orth
Image caption رسانه‌های اروپا روی مسایل اتمی یا نقض حقوق بشر متمرکز شده‌اند. این مسایل مهم هستند ولی همه چیز نیستند. من با قاطعیت به همه می‌گویم که تصویر ارائه شده در رسانه‌ها از ایران با آنچه در جامعه ایران با آن برخورد می‌کنید بسیار متفاوت است/ روستای هجیج

به تازگی بنیاد گوته در آمستردام مراسم رونمایی این کتاب را در هلند سازماندهی کرد. نویسنده نیز که به این خاطر به آمستردام دعوت شده بود صراحتا به مردم گفت که بیشترِ ایرانیان، موافق حکومت کنونی ایران نیستند. او با اینحال از رویکرد رسانه‌های اروپا به مسایل ایران انتقاد کرد و گفت "آنها به شدت روی مسایل اتمی یا نقض حقوق بشر متمرکز شده‌اند. این مسایل مهم هستند ولی همه چیز نیستند. من با قاطعیت به همه می‌گویم که تصویر ارائه شده در رسانه‌ها از ایران با آنچه در جامعه ایران با آن برخورد می‌کنید بسیار متفاوت است. شما در آنجا با مردمی بی‌نهایت مهمان‌نواز برخورد می‌کنید که بسیاری از دلمشغولی‌هایشان شبیه به خود ما در اروپا است."

دور زدن محدودیت‌ها از سوی بسیاری از شهروندان ایرانی، استفان اُرت را مجذوب خود کرده است. او می‌گوید: "حکومت فیس‌بوک را فیلتر کرده ولی تقریبا هر کس که زیر چهل سال دارد در این شبکه فعال است. داشتن ماهواره ممنوع است؛ گاه ماموران بشقاب‌های ماهواره‌ای را از بالای ساختمان‌ها به پایین پرتاب می‌کنند ولی مردم دوباره آنها را نصب می‌کنند. ایرانیان در طی این سال‌ها متخصص دور زدن محدویت‌های حکومتی شده‌اند. نمی‌توان آنها را از داشتن هر نوع آزادی شخصی بازداشت. آنها تشنه دانستن و ارتباط برقرار کردن هستند."

ایران؛ کشوری با پنجره‌های بسته

استفان اّرت در کتاب ۲۵۰ صفحه‌ای خود کوشیده به هر آنچه برای یک گردشگر خارجی در ایران مهم است بپردازد. از برخورد با پلیس و اقامت در خانه‌های مردم گرفته تا تابلوهای راهنما، مناطق دیدنی و آنچه در سطح جامعه باید آنها را رعایت کرد. او می‌گوید زمانی که برای نخستین بار از ایران دیدار کرده توجه‌اش به پنجره‌های بسته جلب شده است. پنجره‌هایی که بر خلاف اروپا نمی‌توان از آنها آشپزخانه یا اتاق نشیمن مردم را به راحتی دید: "شیشه‌ی همه پنجره‌ها پوشیده شده بودند. من می‌خواستم بدانم پشت این پنجره‌ها چیست!"

اُرت می‌گوید: "این پوشیدگی تنها به پنجره‌ها و فضای داخلی خانه‌ها محدود نبود. گاهی اوقات میزبان‌ها از من می‌خواستند که در بین همسایه‌ها جلب توجه نکنم و برای مثال، جلوی دیگران با آنها انگلیسی صحبت نکنم. یک دوست ایرانی که به دلیل مخالفت با حکومت ایران سالهاست در آلمان زندگی می‌کند زمانی که فهمید می‌خواهم به ایران سفر کنم با حالتی اعتراضی به من گفت "می‌خواهی در آنجا چه کنی؟!" این پرسش او باعث شد من یک فهرست کاری برای خودم در این سفر تنظیم کنم ولی در هر صورت در ایران متوجه شدم که بهتر است کسی نداند من یک گزارشگر خارجی هستم."

حق نشر عکس Stephan Orth
Image caption در ایران از همان ابتدا در جامعه با یک فضای دوستانه روبرو می‌شوید. ایرانیان بلافاصله روی خوش نشان می‌دهند و شما را به خانه دعوت می‌کنند

بیشتر بخوانید:

برخی از مناطق ایران مانند کیش که برای ایرانیان بسیار جذاب هستند برای استفان چندان کشش ندارند. او می‌گوید: "همه چیز در کیش به ساحل و مراکز خرید خلاصه می‌شود. در عوض در قشم با چشم‌اندازهای ویژه‌ی طبیعی مواجه می‌شوید."

شگفت‌زده شدنِ استفان اُرت در ایران تنها به مسایل اجتماعی محدود نمی‌شود. او طی چندین سفر به ایران بارها این تجربه را داشته که تا یک ایرانی از ملیت آلمانی او آگاه شده به هم نژاد بودن ایرانیان و آلمانی‌ها اشاره کرده و دست او را به گرمی برای دوستی فشرده است.

اُرت می‌گوید: "تاکید روی نژاد آریایی در آلمان می‌تواند یک تصور منفی درباره شما ایجاد کند؛ از این بابت که مثلا نازی هستید. به همین خاطر در ایران ابتدا از چنین برخوردهایی به شدت جا می‌خوردم. ولی بعدا متوجه شدم که اشاره به نژاد آریایی در ایران از یک زمینه‌ میهن دوستانه می‌آید و افراد نگاه نژادپرستانه‌ای به آن ندارند. این یکی از تفاوت‌های بسیار بنیادین میان جامعه ایران و اروپا به ویژه آلمان است که ممکن است در ابتدا متوجه آن نشوید. ولی با این همه متوجه شدم که نسبت به عرب ها دیدگاه چندان دوستانه‌ای وجود ندارد و از سوی بسیاری از مردم تاکید زیادی وجود دارد تا غربی‌ها را متوجه تفاوت ایرانیان با عرب ها بکنند."

حق نشر عکس .
Image caption استفان ارت در کاخ گلستان

تفاوت "کاناپه گردی" در ایران و روسیه

استفان اُرت تقریبا به شکل همزمان به روسیه نیز چندین سفر داشته است. کتاب بعدی او با عنوان "کاناپه گردی در روسیه" به زودی منتشر می‌شود. او از بابت مهمترین تفاوت میان تجربه‌اش در روسیه و ایران می‌گوید: "در ایران از همان ابتدا در جامعه با یک فضای دوستانه روبرو می‌شوید ولی در روسیه در بدو ورود فضا بسیار خشن است. ایرانیان بلافاصله روی خوش نشان می‌دهند و شما را به خانه دعوت می‌کنند ولی در روسیه زمان لازم است تا با شما آشنا شوند و سپس یخ‌هایشان باز شود. پس از این مرحله آنها هم بسیار رفتار دوستانه‌ای نشان می‌دهند."

استفان اُرت در کتاب خود عکس‌هایی از سفر خود به گوشه و کنار ایران را نیز گنجانده و همچنین نمونه‌هایی از چَت‌هایش با دوستان ایرانی برای اقامت و گردش در شهرهای گوناگون.

موضوعات مرتبط