فضای انتخابات بعد از انصراف جهانگیری چگونه می شود؟

حق نشر عکس Borna News Agency
Image caption جهانگیری در نظرسنجی های مختلف، چیزی حدود ۳ درصد آرا را به دست آورده بود. اما این میزان، پیش از هرچیز به علت این بود که مدافعان دولت یازدهم، اسحاق جهانگیری را به عنوان حامی رئیس جمهور می دیدند و رقابتی را میان آنها احساس نمی کردند

اعلام انصراف اسحاق جهانگیری در شرایطی صورت گرفت که از ابتدا مشخص بود که به عنوان کاندیدای کمکی حسن روحانی به میدان آمده است.

حتی وقتی محمدباقر قالیباف در جریان مناظره اول به آقای جهانگیری کنایه زد که کناره خواهد گرفت، در پاسخش نگفت که این کار را نمی کند و در عوض تاکید کرد آمده تا "حرف جریان اصلاح طلب را بزند". وی بعد از آن هم، از چاپ بروشور و تبلیغات خیابانی خودداری کرد و حتی در تجمع های تبلیغاتی حسن روحانی، در کنار او حاضر شد. در نهایت نیز، این آقای قالیباف بود که پیش از اسحاق جهانگیری، به نفع کاندیدای اصلی جناح خود کناره گرفت.

آقای جهانگیری از سوی دیگر، از فرصت تبلیغات تلویزیونی برای به چالش کشیدن کاندیداهای اصولگرا نهایت استفاده را برد. احتمالا اگر حسن روحانی در مناظره های تلویزیونی بدون معاون اول خود ظاهر می شد، در مقابل شیوه تهاجمی و هماهنگ کاندیداهایی متعدد رقیب، میدان را واگذار می کرد. این در حالی است که ترکیب او و اسحاق جهانگیری، در مجموع نتیجه داد که خبرسازترین نمونه آن، غلبه جدی بر کاندیداهای اصولگرا در مناظره آخر بود.

بیشتر بخوانید: اسحاق جهانگیری؛ 'یار کمکی' رئیس‌جمهور

کناره گیری آقای جهانگیری، البته بر تعداد آرای حسن روحانی تاثیر زیادی نخواهد گذاشت چون در نظرسنجی‌های مختلف، چیزی حدود ۳ درصد آرا را به دست آورده بود. اما این میزان رای، به آن علت بود که مدافعان دولت یازدهم، اسحاق جهانگیری را به عنوان حامی رئیس جمهور می دیدند و - برخلاف وضعیت حاکم بر دو کاندیدای جناح مقابل- کوچکترین رقابتی را میان آنها احساس نمی کردند.

درست به همان ترتیب که خود حسن روحانی هم، زمانی که به عنوان کاندیدای پوششی اکبر هاشمی رفسنجانی کاندیدا شد، در نظرسنجی ها چیزی حدود ۴ درصد رای داشت و تنها با حذف آقای رفسنجانی بود که در نظرسنجی ها بالا آمد - و بعد از حمایت محمدرضا عارف، به جایگاه اول نیز رسید.

با وجود این، همین میزان حمایت از آقای جهانگیری، در شرایطی مشابه با انتخابات ۱۳۹۲ ممکن است در تعیین نتیجه انتخابات موثر باشد؛ انتخاباتی که آقای روحانی در آن، تنها ۰.۷ درصد (۷ دهم درصد) بیشتر از حدنصاب لازم برای پیروزی در مرحله اول رای آورد. اگرچه هیچ کس نمی داند آرای انتخابات ۱۳۹۶ چه ترکیبی خواهد داشت، اما در صورت نزدیک بودن آرای کاندیداهای اول و دوم، هر میزان تغییر در آرای آنها، ممکن است سرنوشت ساز باشد.

در جناح مقابل نیز، اعلام انصراف محمدباقر قالیباف شانس ابراهیم رئیسی را برای رقابت با حسن روحانی افزایش داده و با توجه به آرای قابل توجه آقای قالیباف در نظرسنجی ها، به طور طبیعی میزان اثرگذاری آن بر وضعیت آقای رئیسی بیشتر از تاثیر انصراف اسحاق جهانگیری خواهد بود. اما یک تفاوت قابل توجه در وضعیت جناح اصولگرا بعد از انصراف محمدباقر قالیباف در اینجاست که حامیان او، بعد از انصرافش، احتمالا یکدست عمل نخواهند کرد.

بیشتر بخوانید: کناره‌گیری قالیباف چگونه معادلات انتخاباتی را تغییر می‌دهد؟

در برخی نظرسنجی های انجام شده در روزهای منتهی به انصراف شهردار تهران، از کسانی که انتخاب اولشان آقای قالیباف بوده پرسیده شده در صورتی که او نباشد به چه کسی رای می دهند؟ در پاسخ به این سوال، منطقا کسانی که گفته اند به ابراهیم رئیسی رای می دهند بیشتر از بقیه بوده اند، اما تعداد آنها کمتر از دوبرابر کسانی بوده که نام حسن روحانی را به عنوان انتخاب دوم خود ذکر کرده اند. واقعیتی که نشان می دهد بخشی از علاقه مندان محمدباقر قالیباف، به دلایلی غیر از همسویی سیاسی می خواسته اند به او رای بدهند و بعد از انصرافش، لزوما به دنبال فردی با گرایش سیاسی مشابه نیستند.

در نهایت، اکنون با کناره گیری محمدباقر قالیباف و اسحاق جهانگیری از عرصه رقابت انتخاباتی، طرفداران دو قطب اصلی انتخابات با تصویر واضح تری به پای صندوق های رای خواهند رفت.

در یک روز و نیم باقی مانده تا پایان مهلت تبلیغات رسمی انتخاباتی در ایران، قاعدتا یکی از مهمترین اولویت های دو طرف، مطمئن شدن از آگاهی تمام این طرفداران از کناره گیری کاندیداهای کمکی خواهد بود.

اگرچه در مورد انصراف محمدباقر قالیباف و اسحاق جهانگیری، به طور گسترده در سطح رسانه های رسمی و غیر رسمی و به ویژه در فضای مجازی اطلاع رسانی شده است، اما هیچ کدام از طرفین نمی تواند مطمئن باشد که تمام ۵۶ میلیون واجد شرایط رای دادن، به سرعت از آخرین اخبار مرتبط با کناره گیری کاندیداها مطلع شده اند.

بیشتر بخوانید: سومین مناظره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران

این در حالی است که درصدی از رای دهندگان انتخابات ریاست جمهوری در ایران، به ویژه اگر سواد خواندن نداشته باشند، در برگه های رای نامی که در ذهن دارند را می نویسند و لزوما به دنبال اسامی کاندیداها و شماره آنها در اطلاعیه های رسمی نصب شده در حوزه های رای گیری نمی گردند.

تعداد رای دهندگان غیرمطلع از انصراف های اخیر، البته در صورت تفاوت آرای خیلی زیاد کاندیداها، تغییر معنی داری در نتیجه نهایی ایجاد نمی کند. اما اگر تناسب آرا در حد سال ۱۳۹۲ باشد که تفاوت ۲۶۰ هزار رای در کل کشور سرنوشت انتخابات را مشخص کرد، تعداد چنین رای دهندگانی برای هر دو جناح اهمیت مضاعف خواهد داشت.