شکست فراکسیون ولایی در برکناری مطهری از نایب رئیسی مجلس

علی مطهری حق نشر عکس MEHR
Image caption علی مطهری با ۱۶۳ رای -در مقایسه با ۱۳۳ رای سال ۱۳۹۵- به نایب رئیسی رسید و این در شرایطی بود که اصولگرایان مخالف دولت دوازدهم، تلاش گسترده ای را برای حذف او از هیات رئیسه به کار گرفته بودند

احتمالا مهمترین نتیجه دومین انتخابات هیات رئیسه مجلس دهم، ابقای علی مطهری در جایگاه نایب رئیس دوم با تعداد آرایی بیشتر از سال گذشته بود.

آقای مطهری امروز چهارشنبه با ۱۶۳ رای -در مقایسه با ۱۳۳ رای سال ۱۳۹۵- به نایب رئیسی رسید و این در شرایطی بود که اصولگرایان مخالف دولت دوازدهم، تلاش گسترده ای را برای حذف او از هیات رئیسه به کار گرفته بودند.

در روزهای گذشته برخی اعضای فراکسیون امید -اصلاح طلب- از تلاش هایی با هدف ایجاد توافق میان دو فراکسیون ولایی -اصولگرای مخالف دولت- و مستقلین -اکثرا اصولگرای موافق دولت- برای تقسیم تمام ۱۲ کرسی هیات رئیسه مجلس خود خبر داده بودند. تلاش هایی که در صورت موفقیت، به معنی حذف مسعود پزشکیان و علی مطهری از سمت‌های نایب رئیسی اول و دوم بود.

اگرچه برخی از اعضای فراکسیون مستقلین بعدها گفتند توافقی در این زمینه به دست نیامده، اما واضح بود که میان دو فراکسیون، مذاکراتی برای همکاری در انتخابات هیات رئیسه صورت گرفته است. حتی حسین نقوی حسینی سخنگوی فراکسیون ولایی، دو روز پیش از انتخابات هیات رئیسه از تنظیم لیست نهایی ائتلافی این فراکسیون و مستقل ها خبر داد و تاکید کرد اعضای دو فراکسیون موظف شده اند به هر ۱۲ نفر توافق شده رای دهند.

این در حالی بود که روز شنبه محمدرضا عارف رئیس فراکسیون امید مجلس ایران گفته بود حفظ علی مطهری و مسعود پزشکیان در هیات رییسه مجلس "خط قرمز" این فراکسیون است.

بیشتر بخوانید:

دلیل تمرکز اصولگرایان منتقد دولت بر روی حذف علی مطهری، همان بود که دیروز محمدجواد ابطحی از اعضای نمایندگان ولایی در توضیحش گفت: "انتقاد ما از مطهری به دلیل مواضعی است که حتی علیه نظام گرفته و می‌گیرد و به این دلیل برای جایگاه نایب رئیسی مناسب نیست."

آقای مطهری به خاطر مخالفت صریح با ادامه حضر رهبران معترضان به انتخابات ۱۳۸۸، همواره از سوی اعضای فراکسیون ولایی به مخالفت با نظام متهم شده و حتی در شهریور گذشته، ۳۰ نفر از نمایندگان در نامه ای بر لزوم اخراج او از هیات رئیسه پافشاری کردند.

این درخواست، البته دلیلی غیر از مواضع علی مطهری در مورد حصر داشت و به نامه او به مصطفی پورمحمدی بر سر فایل صوتی آیت الله منتظری مربوط می شد. نامه که وی در آن، خواستار توضیح مصطفی پورمحمدی، ابراهیم رئیسی، حسینعلی نیری و علی رازینی در مورد اعدام های تابستان ۱۳۶۷ شده بود.

پست های دیگر هیات رئیسه

فراکسیون امید امروز در ارتباط با پست ریاست مجلس، با چالش مشخصی رو به رو نبود. علی لاریجانی، که با ۲۰۴ در مقام ریاست تثبیت شد، از اصولگرایان حامی دولت حسن روحانی بود و دو فراکسیون دیگر نیز در ابقای او در سمتش اتفاق نظر داشتند.

تنها نکته خبرساز در انتخاب رئیس مجلس، ریخته شدن ۶۴ رای سفید به صندوق بود که تقریبا معادل یک سوم کل آرای آقای لاریجانی می شد. وجود این میزان غیر طبیعی رای سفید، احتمالا نتیجه افزایش تعداد مخالفان او در میان اصولگرایان و اصلاح طلبان بود که باعث شد تا تعداد آرایش، به میزان قابل مقایسه ای از انتخابات پارسال هیات رئیسه کمتر شود. انتخاباتی که وی در آن -برخلاف امسال که هیچ کس با علی لاریجانی رقابت نکرد- یک رقیب ۱۱ رایی هم داشت ولی نهایتا با ۲۳۷ رای برنده شد.

اصلاح طلبان، البته در روزهای منتهی به انتخابات امسال هیات رئیسه، سناریوی حمایت از مسعود پزشکیان را نیز برای ریاست مجلس پیش کشیده بودند. اما بعدا معلوم شد که طرح نام آقای پزشکیان، نوعی هشدار به اصولگرایان حامی دولت بود که اگر در روز رای‌گیری بر سر انتخاب نایب رئیسان کنار نیایند، حمایت خود را از علی لاریجانی بر می دارند.

از سوی دیگر برکناری علی مطهری از هیات رئیسه مجلس اگرچه اولویت اصلی اصولگرایان منتقد دولت بود، اما تنها اولویت آنها نبود. این اصولگرایان همچنین تلاش داشتند تا مسعود پزشکیان را نیز از سمت نایب رئیس اول برکنار کنند.

ولی آقای پزشکیان نیز نه تنها با کسب ۱۷۹ رای در جایگاه خود تثبیت شد، که در مقایسه ۱۵۸ رای انتخابات قبلی هیات رئیسه وضعیتش را محکم تر کرد. این در حالی است که حمیدرضا حاجی بابایی از فراکسیون ولایی و هادی قوامی از فراکسیون مستقلین در رقابت برای نایب رئیسی، به ترتیب با ۱۰۷ و ۶۷ رای شکست خوردند.

بیشتر بخوانید:

با وجود همه اینها، فراکسیون امید مجلس امروز فقط در زمینه حفاظت از "خط قرمز" خود یعنی ابقای نایب رئیس ها موفقیت داشت و نتوانست در ارتباط با پست های پایین تر هیات رئیسه نیز موفق باشد: در رقابت برای انتخاب ۹ "دبیر" و "ناظر" هیات رئیسه، فراکسیون ولایی ۵ کرسی، فراکسیون مستقلین ۳ کرسی و فراکسیون امید تنها ۱ کرسی به دست آورد.

این در حالی بود که در انتخابات پارسال هیات رئیسه، ۳ نماینده فراکسیون امید نیز به عضویت در جمع دبیران و ناظران هیات رئیسه انتخاب شده بودند. از جمله، محمدقسیم عثمانی که اولین نماینده اهل سنت بود که در تاریخ جمهوری اسلامی به عضویت هیات رئیسه مجلس درآمده بود.

محمدرضا تابش عضو هیات رئیسه فراکسیون امید پیشتر گفته بود این فراکسیون می خواهد "رئیس مجلس و نواب رئیس ثابت باشند و ۹ کرسی باقیمانده بین سه فراکسیون امید، مستقلین و نمایندگان ولایی مجلس دهم تقسیم شود". به گفته او فراکسیون امید، همچنین بر "حضور یک زن و یک نفر از نمایندگان اهل سنت در هیات رئیسه" تاکید داشت.

با این تعریف، مشخص است که اصلاح طلبان مجلس، در تامین اهداف خود در سمت های پایین تر از نواب رئیس، اساسا توفیقی نداشته اند.

به طور مشخص فراکسیون امید مجلس، که کمتر از ۱۱۰ عضو دارد، توانسته برای علی مطهری - که بیش از هر نماینده دیگر مجلس متهم به عبور از خط قرمزهای حکومت شده- میزان قابل توجهی از آرای نمایندگان مستقل را به دست بیاورد و تعداد آرای او را به ۱۶۳ برساند.

در چنین شرایطی، اینکه همین فراکسیون در تامین هدف خود برای به دست آوردن ۳ کرسی از مجموع ۹ کرسی دبیران و ناظران هیات رئیسه ناکام مانده، قاعدتا پدیده ای از جنس ضعف فعالیت تشکیلاتی است.