عوض شدن جای زن و مرد در هشتگ انتقادی 'کلیشه برعکس'

پوستر زنان در جامعه حق نشر عکس Basijpress.ir

هشتگ "کلیشه برعکس" میان فارسی‌زبانان توییتر داغ است. "کلیشه برعکس" یعنی چه؟ کاربران زن و مرد با استفاده از این هشتگ به موضوع تبعیض جنسیتی می‌پردازند.

این یعنی کاربران هر باور سکسیستی را کاملا برعکس می‌کنند: آنچه در چارچوب برابری زن و مرد نمی‌گنجد و در نتیجه قانون یا عرف یا فرهنگ مردسالار در جوامع رواج پیدا کرده است. آنها هرچه درباره زنان گفته می‌شود یا هر محدودیتی که درباره آنها اعمال می‌شود را برمی‌گردانند و در جمله‌های روایی به جای کلمه زن از مرد استفاده می‌کنند، انگار که این تبعیض‌ها علیه مردان اعمال می‌شود نه زنان.

حق نشر عکس Twiiter
Image caption توییت یک کاربر درباره هشتگ کلیشه برعکس

یکی از کاربران در مورد انگیزه توییت کردن با این هشتگ و تاثیر آن، نوشته: این ژانر #کلیشه_برعکس چقدر هولناکه، تصورش برامون سخته اما دقیقن ما همین کارو با نیمی از جامعه میکنیم.

توییت‌هایی که با این هشتگ می‌شود بازه‌ای وسیع دارد. این نوشته‌ها با هشتگ کلیشه برعکس از اشعار کلاسیکی که حاوی تبعیض جنسیتی هستند را در بر می‌گیرد تا تبلیغات و فرهنگ‌سازی‌های جمهوری اسلامی ایران که علیه زنان و حضورشان در جامعه تلقی می‌شود.

تعداد توییت‌هایی که با این هشتگ شده تا لحظه تهیه این گزارش از بیست‌هزار فراتر رفته است.

بیشتر این توییت‌ها مفهوم انتقادی عمیقی همراه خود دارند اگرچه به دلیل محدودیت کاراکتر توییتر خلاصه و تنها با کلمات کلیدی نوشته می‌شوند. این کاربر به اینکه در فرم‌های رسمی همیشه نام پدر پرسیده می‌شود و نه نام مادر انتقاد کرده، از این هشتگ هم استفاده کرده است:

قوانین ایران و این مسئله که زنان شوهردار در ایران برای پاسپورت گرفتن و خروج از کشور به اجازه همسرشان نیاز دارند، اینکه برای زنان محدودیت های شغلی و تحصیلی وجود دارد و این که حکومت ایران مسئولیت فرزندآوری و خانه‌داری را وظیفه اصلی زنان می‌داند، یک‌سوی طیف انتقادهاست.

کاربری با این هشتگ به موضوع مجاز بودن چند همسری برای مردان در قوانین اسلامی اشاره کرده اما به جای "زن" نوشته "شوهر":

"۴ تا شوهر عقدی که شرعه چندتا شوهر صیغه ای میتونیم داشته باشیم؟"

سوی دیگر توییت‌ها با هشتگ "کلیشه برعکس" انتقاد به نگاه فرهنگی و برخورد جامعه با زنان و دختران است. انتقادها شامل اصطلاحات روزمره "قول مردانه" و "خیلی مردی" و "مرد و مردانه" هم می‌شود. علی توییت کرده: "قول زنونه میدم که زن و زنونه تا آخرش باهات بمونم"

اگرچه مانند هر ژانر دیگری با این هشتگ محتوای طنز بسیاری هم تولید می‌شود، بعضی از این طنزها هم گزنده هستند و باز سویه انتقادی دارند:

توییت‌ها با این هشتگ همچنان در حال منتشر شدن است و نگاهی به روند آنها نشان می‌دهد که با گذشت زمان زبان آنها جدی‌تر هم شده و بحث‌های عمیق‌تری با محوریت آن شکل گرفته است.