سرنوشت نامعلوم عضویت سپنتا نیکنام در شورای شهر یزد

سپنتا نیکنام حق نشر عکس MEHR
Image caption سپنتا نیکنام، نماینده زرتشتی شورای شهر یزد

سرنوشت سپنتا نیکنام، عضو زرتشتی شورای شهر یزد که با حکم شعبه ۴۳ دیوان عدالت اداری از عضویت در این شورا معلق شده، همچنان نامشخص است. او در پی شکایت یک کاندیدای شکست خورده شورای شهر یزد از فرمانداری و هیئت نظارت بر انتخابات این شهر در انتخابات شوراها تا مدتی نامعلوم (صدور حکم قطعی) از عضویت در شورای شهر معلق شده است.

حکم صادر شده از سوی دیوان عدالت اداری در ۵ دوره شوراهای شهر و روستا در ایران بی سابقه است، اما زمینه‌سازی برای چنین حکمی از سالها پیش و دوره چهارم شورای شهر که سپنتا نیکنام به عنوان یک شهروند غیرمسلمان برای اولین بار به عضویت شورای شهر یک شهر بزرگ در ایران درآمد آغاز شده بود تا جایی که برخی رسانه‌ها در ایران او را تنها فرد مورد خطاب ابلاغیه احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان مبنی بر ردصلاحیت اقلیت‌های دینی در انتخابات شوراهای شهر و روستا قلمداد کردند.

آقای جنتی با درج ابلاغیه ای در روزنامه رسمی کشور در ۲۹ فروردین ماه با استناد به یک سخنرانی آیت الله روح الله خمینی در مهرماه سال ۱۳۵۸ خواستار توقف اجرای تبصره یک ماده ۲۶ قانون انتخابات شوراها شده بود که در خرداد سال ۱۳۷۵به تصویب مجلس و حدود سه هفته بعد به تأیید شورای نگهبان رسید. براساس این قانون که از اولین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا در ایران تاکنون اجرا شده، نامزدهای انتخابات شوراهای شهر و روستا باید پیرو مذهب رسمی کشور باشند، اما تبصره یک این ماده می گوید: "اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی به جای اسلام باید به اصول دین خود اعتقاد و التزام عملی داشته باشند". بیشتر بخوانید

انتخابات شوراها در ایران بر خلاف انتخابات مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و ریاست جمهوری، بدون نظارت استصوابی شورای نگهبان برگزار می‌شود و مرجع نهایی تأیید صلاحیت‌ها در انتخابات شوراها، هیئتی مرکب از نمایندگان مجلس است و بر اساس اعلام مسئولان وزارت کشور، بیش از ۹۰ نماینده در پنجمین دوره انتخابات شوراها در ایران عضو هیئت‌های نظارت بر این انتخابات بوده‌اند. هیئت‌هایی که با دستور علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در بررسی و تأیید و ردصلاحیت‌ها بر اساس قانون انتخابات شوراها رفتار کردند و ابلاغیه احمد جنتی راه به جایی نبرد. بیشتر بخوانید

حق نشر عکس TASNIM
Image caption احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان ایران

آغاز حساسیت‌ها

در چهارمین دوره انتخابات شوراها برای اولین بار ۷ شهروند زرتشتی موفق به راهیابی به شوراهای شهر و روستا شده بودند. سپنتا نیکنام در یزد، مهربان خادمی، فرامرز خادمی و فرهنگ ایزدی کلانتری در مزرعه کلانتر، رستم یزدانی در روستای الله‌آباد زارج و بهرام بهمردی و بهروز جمشیدیان در مبارکه. حساسیت‌ها اما نسبت به حضور سپنتا نیکنام در شورای شهر یزد از زمانی آغاز شد که محمدمهدی حرزاده، عضو سومین دوره شورای شهر یزد که در چهارمین دوره انتخابات شوراها از راهیابی به شورا بازمانده بود، راهیابی آقای نیکنام به شورای شهر را خلاف قوانین اسلامی خواند و در مطالبی متعدد در رسانه‌ها نوشت که اسلام به هیچ وجه اجازه نمی‌دهد غیر مسلمانان حتی اگر اهل کتاب باشند، سرپرست مسلمانان شوند و بر مسلمانان ولایت پیدا کنند یعنی متولی امور مسلمانان شوند.

او که رئیس دفاتر نهاد نمایندگی رهبر جمهوری اسلامی در دانشگاه‌های استان یزد است، مدعی شده بود که مردم یزد یا حکم شرعی را نمی‌دانسته‌اند ، یا از غیر مسلمان بودن نامزد مورد نظر اطلاع نداشته‌اند. این در حالی بود که در پوسترها و تراکت‌های انتخاباتی سپنتا نیکنام، زرتشتی بودن او ذکر شده بود.

مسئله اما به اظهارنظر رسانه‌ای و نوشتن یادداشت ختم نشد و سراغ آیت‌الله مکارم شیرازی، مرجع تقلید شیعه رفتند که در پاسخ به استعلام آنها گفته بود "در این زمینه باید طبق مقررات حکومت اسلامی رفتار شود".

در استعلام دوباره با این عنوان که "با توجه به سوء استفاده احتمالی از پاسخ فوق، نظر معظم له چیست"؟ آقای مکارم شیرازی پاسخ داده است: "برای اینکه سوء استفاده‌ای صورت نگیرد لازم است کسانی که ثبت نام می‌کنند مذهب خود را اعلام عمومی کنند تا کسانی که مایل هستند به آن رأی دهند".

حق نشر عکس TASNIM
Image caption آیت الله مکارم شیرازی

ابلاغیه جنتی عملی می‌شود؟

بر اساس اعلام سایت امرداد، تارنمای خبری زرتشتیان ایران، ۷ شهروند زرتشتی و ۳ شهروند ارمنی در پنجمین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا نامزد انتخابات شدند. آندرانیک سیمونیان، آرمن نازاریان و آرا شاه‌وردیان سه نامزد ارمنی و بابک شهریاری، نامزد زرتشتی انتخابات شورای شهر تهران به شورا راه نیافتند، اما در استان یزد سپنتا نیکنام برای دومین بار راهی شورای شهر یزد شد و در شورای مزرعه کلانتر سه شهروند زرتشتی، فرهنگ ايزدي كلانتري، مهربان خادمي و فرامرز خادمي با کسب حد نصاب لازم به شورا راه یافتند.

این بار اما علی اصغر باقری، نامزد اصولگرا و شکست خورده انتخابات که با ۷۷۰۷ رأی، نفر چهل و پنجم انتخابات شده بود از فرمانداری و هیئت نظارت بر انتخابات شورای شهر یزد با عنوان عدم اجرای ابلاغیه احمد جنتی به دیوان عدالت اداری شکایت کرد. شکایتی که چهار ماه بعد از برگزاری انتخابات و شروع به کار شوراها یعنی ۱۳ شهریور ماه به صدور حکم تعلیق عضویت آقای نیکنام منجر شد.

شورای شهر یزد ۱۱ عضو اصلی و ۷ عضو علی البدل دارد و در صورتی که سپنتا نیکنام از عضویت در شورا محروم شود علی اصغر باقری وارد شورا نخواهد شد.

حکم دیوان عدالت اداری واکنش‌های بسیاری را ایجاد کرده است و علی مطهری، نایب رئیس مجلس ایران گفته که مجلس از ابزارهای نظارتی خود در این زمینه استفاده خواهد کرد. اسفندیار اختیاری، نماینده زرتشتیان در مجلس این حکم را بدعتی خوانده که اگر دائمی شود تمام انتخابات آینده را تحت تاثیر قرار خواهد داد و غلامعلی سفید، رئیس شورای شهر یزد هم اعلام کرده که این شورا تمام قد ایستاده و اجازه نمی‌دهد عضوی که رأی مردم را دارد، از شورا بیرون برود. به گفته او، علی اصغر باقری سابقه‌ای طولانی در مخالفت با اصلاح‌طلبان دارد و نماینده تفکری خاص است.

کمیته سه‌ نفره حقوقی هیئت نظارت بر انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا در استان یزد تشکیل جلسه داده و یک‌ بار دیگر صلاحیت سپنتا نیکنام را اعلام کرده است، اما سرنوشت آقای نیکنام به رایزنی‌ها و پی گیری‌های نمایندگان مجلس و حکم قطعی دیوان عدالت اداری بستگی دارد.

ابوالفضل موسوی، نماینده مردم یزد در مجلس البته صلاحیت دیوان عدالت اداری در ورود به این موضوع را رد کرده و گفته است: "بر اساس قانون حدود صلاحیت دیوان عدالت اداری محدود به موارد یادشده در ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری است. در این ماده رسیدگی به شکایت‌ها علیه هیئت‌های اجرایی و نظارت بر انتخابات‌ مختلف، از ‌جمله انتخابات شوراهای شهر و روستا ذکر نشده است."

آقای موسوی به روزنامه ایران گفته است "بررسی صلاحیت نامزد انتخابات ربطی به دیوان عدالت اداری ندارد در قوانین دیوان عدالت اداری چنین ماده‌ای وجود ندارد که دیوان می‌تواند به موضوع صلاحیت نامزدها رسیدگی کند و ما این را بزودی در مجلس بررسی می‌کنیم."

موضوعات مرتبط