کاموف ۲۲۶تی، آینده هلی‌کوپترهای امداد در ایران؟

هلیکوپترهای امدادی ایران حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption ناوگان هلیکوپترهای امدادی ایران پس از انقلاب محدود به سه فروند آگوستا بل ۲۰۵ بود که پیش از انقلاب خریداری شده بود و یکی از آنها هم در هفته‌های نخست جنگ از دست رفت. به همین دلیل در سالهای پایانی دهه ۱۳۶۰ ارگانهای نظامی یک فروند هلیکوپتر بل ۲۰۵ و بل ۲۱۴ را موقتا به امداد هوایی اختصاص دادند.

در ایران به ازای هر سه میلیون شهروند ایرانی تنها یک فروند هلیکوپتر امداد آماده عملیات روزانه وجود دارد علاوه بر آن این هلیکوپترها فاقد تجهیزات روز برای امدادرسانی هوایی در مناطق شهری و کوهستانی هستند.

تلاش برای خرید هلیکوپترهای امداد برای استفاده در مناطق شهری ایران از اوایل دهه ۱۳۷۰ شمسی آغاز شد، اما با گذشت بیش از ۲۵ سال، به علت ضعف مدیریت و تحریمها، خرید گسترده هلیکوپترهای مناسب امداد و نجات در مناطق شهری هنوز میسر نشده است؛ فقط یک هلیکوپتر برای امداد هوایی در هر یک از استانهای کشور مستقر است و برخی استانها مثل استان گلستان هنوز فاقد هلیکوپتر امداد با استقرار دائمی هستند.

در حال حاضر مجموع هلیکوپترهای امداد هوایی اورژانس کشور ۲۶ فروند است؛ در آلمان با جمعیتی مشابه جمعیت ایران و مساحتی بسیار کمتر، بیش از ۶۰ فروند هلیکوپتر امداد در بخش غیرنظامی و خصوصی و دهها فروند دیگر در بخش نظامی به امداد هوایی اختصاص یافته‌اند.

نخستین تلاش برای خرید هلیکوپتر امداد پس از انقلاب

حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE ARCHIVE
Image caption مهمترین آمبولانس هوایی ایران پیش از انقلاب یک فروند فالکن ۲۰ بود که در مواقع اضطراری مثل بلایای طبیعی برای حمل ملزومات و مصدومان استفاده می‌شد. این هواپیما پس از انقلاب در اختیار نیروی هوایی سپاه قرار گرفت تا برای حمل فرماندهان این نیروی تازه تاسیس استفاده شود. این هواپیما نهم ژانویه ۲۰۰۶ در نزدیکی ارومیه دچار سانحه شد و فرماندهان رده بالای سپاه از جمله سرتیپ احمد کاظمی کشته شدند.

در اوایل دهه ۱۳۷۰ شمسی و با کم شدن شدت مشکلات اقتصادی جنگ هشت ساله فرسایشی با عراق، برای نخستین بار در سطح کلان تصمیم به خرید گسترده هلیکوپترهای امداد MBB/Kawasaki BK ۱۱۷ محصول مشترک آلمان و ژاپن گرفته شد که به سه دلیل سوء‌مدیریت، کمبود بودجه و در نهایت تحریم، این امر محقق نشد و به جای آن وزارت بهداشت و درمان اقدام به عقد قرارداد با شرکت پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران (پنها) کرد.

به این ترتیب یک فروند هلیکوپتر بل ۲۱۴ به امداد هوایی استان تهران اختصاص یافت، در حالی که در تعطیلات سال نو و بازگشایی مدارس، هواپیمایی نیروی انتظامی و سایر نیروهای نظامی موقتا هلیکوپترهای امداد را تامین می‌کردند.

حق نشر عکس BABAK TAGVAEE ARCHIVE
Image caption هلیکوپتر بل UH-1H نیروی هوایی نیروی انتظامی با سابقه حضور در جنگ ویتنام که اکنون اورژانس هوایی شاهرود است

بین سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۳، جمعیت هلال احمر اقدام به خریداری سه فروند بل UH-۱H دست دوم بازسازی شده هوانیروز و یگان هوایی کمیته انقلاب اسلامی از شرکت پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران کرد اما به علت ناکارآمدی این هلیکوپترها در مناطق کوهستانی، در سال ۱۳۸۳ سه فروند هلیکوپتر ترابری سنگین میل Mi-۱۷V-۵ از روسیه خریداری و در زمستان سال بعد تحویل گرفته شدند.

پس از آن در سال ۱۳۸۷ پنج فروند هلیکوپتر مشابه میل Mi-۱۷۱E و چهار فروند دیگر در سال ۱۳۹۱ از روسیه خریداری شدند، اما به علت ابعاد بزرگ این هلیکوپترها و همچنین نبود امدادگر هوایی دوره دیده و محدودیت‌های عملیاتی وضع شده برای خلبانان این هلیکوپترها، از آنها هیچوقت به طور صحیح حتی برای امداد رسانی در مناطق کوهستانی استفاده نشد و مهمترین کاربردشان حمل ملزومات امدادی و مجروحان در زمان بلایای طبیعی بود.

حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption تهران فقط همین یک فروند هلیکوپتر بل ۲۱۲ هواناجا را برای امداد هوایی دارد که در فرودگاه قلعه مرغی مستقراست. مسئولان شرکت هلدینگ هلیکوپترسازی روسیه و همچنین ایرباس هلیکوپترز معتقدند تهران نیازمند حداقل ۱۲ فروند هلیکوپتر امداد است

نامناسب بودن هلیکوپترهای میل ۱۷ و ۱۷۱ هلال احمر برای امداد در مناطق شهری، سبب شد شرکت پنها یک فروند هلیکوپتر بل ۲۱۴ به اورژانس هوایی تهران اختصاص دهد. این هلیکوپتردر سال ۱۳۸۶ به هواپیمایی نیروی انتظامی فروخته شد که در فرودگاه قلعه مرغی مستقر شد و نیروی انتظامی با استفاده از آن، وزارت بهداشت را با پروازهای امدادی در استان تهران پشتیبانی کرد.

حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption هلیکوپتر میل ۱۷وی-۵ محصول هلیکوپترسازی کازان (هلیکوپتر جلو) و میل ۱۷۱ئی محصول صنایع اولان-اوده ستون فقرات ناوگان هلیکوپتری جمعیت هلال احمر را تشکیل می‌دهند اما به دلایل مختلف برای عملیات امداد و نجات در مناطق غیر شهری و کوهستانی استفاده نمی‌شود

شرکت خدمات هلیکوپتری نوید که خود را "یکی از شرکت‌های خصوصی زیر مجموعه هلال احمر" معرفی می‌کند، از همان زمان به دنبال خرید هلیکوپترهای سبک یوروکوپتر EC-۱۳۰ از اتحادیه اروپا برای عملیات امداد هوایی در مناطق شهری بوده اما به دلیل تحریم‌ها این امر هرگز محقق نشده و در مقابل هواناجا، سپس هوانیروز ارتش و سرآخر نیروی هوایی سپاه پس از عقد قراردادهایی با وزارت بهداشت اقدام به واگذاری شماری از هلیکوپترهای خود برای امداد هوایی در محورهای سانحه خیز کشور کردند، هلیکوپترهایی که حتی برخی از آنها (به عنوان مثال بل UH-۱H هواناجا مستقر در شاهرود) سابقه حضور در جنگ ویتنام را داشتند.

در سال ۱۳۹۵ اورژانس کشور به سازمان تبدیل شد و چون خرید هلی‌کوپتر با تاخیر روبرو بود، این سازمان یک فروند بل ۲۱۴ دست دوم بازسازی شده از پنها را برای امداد هوایی در استان مازندران خریداری کرد. این سازمان سعی کرد با عقد تفاهم نامه با ارگانهای نظامی و قرارداد با شرکت خدمات هلیکوپتری ایران، برای تمام استن‌ها یک هلی‌کوپتر فراهم کند. در این میان هوانیروز ارتش با اختصاص هشت فروند بل ۲۱۴آ در استانهای آذربایجان غربی و شرقی، اصفهان، البرز، خراسان رضوی، خوزستان، قزوین و کرمانشاه در رده نخست قرار دارد.

تلاش برای خرید هلیکوپترهای امداد از روسیه

حق نشر عکس mod.gov.ir
Image caption چهار فروند از شش فروند هلیکوپتر همه منظوره بل ۴۱۲ئی پی که شرکت خدمات هلیکوپتری نوید از کانادا برای جمعیت هلال احمر خریداری کرد، رونمایی در تاسیسات پنها فروردین ۱۳۹۵

با رفع تدریجی و موقتی برخی از تحریم‌های بین‌المللی پس از توافق هسته‌ای، امکان خرید برخی از هواپیماهای تجاری و مسافربری غربی برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی فراهم شده است. از این رو شرکت خدمات هلی‌کوپتری نوید با کمک پنها و با بودجه وزارت بهداشت اقدام به خرید شش فروند هلیکوپتر دست دوم آمریکایی بل ۴۱۲ برای هلال احمر کرد. اما این تعداد برطرف کننده نیاز سازمان اورژانس کشور به حداقل ۵۰ فروند هلیکوپتر امداد برای شهرهای بزرگ کشور چون تهران و اصفهان و شیراز نبود. لذا مذاکراتی با دو تولید کننده بزرگ هلیکوپترهای تجاری در جهان، ایرباس هلیکوپترز و راشن هلیکوپترز (شرکت هولدینگ هلیکوپترسازی روسیه) برای خرید تدریجی هلیکوپترهای H-۱۴۵ و کاموف ۲۲۶ تی آغاز شد.

حق نشر عکس Russian Helicopters
Image caption یکی از سه پیش‌نمونه هلیکوپتر کاموف Ka-۲۲۶T با شماره ۳۴۰ که در مرداد و شهریور ماه امسال در شرایط آب و هوایی ایران آزمایش شد

از میان دو گزینه فوق الذکر، کاموف ۲۲۶ تی روسی مجهز به موتورهای فرانسوی سفران آریوس ۲جی۱ (Safran Arrius ۲G۱) تنها گزینه بود چون به علت ترس از تحریمها، شرکت ایرباس هلیکوپترز تمایلی به فروش گسترده هلیکوپترهای H-۱۴۵ خود به ایران نداشت. به دنبال اعلام تمایل ایران برای خرید کاموف ۲۲۶تی، شرکت هولدینگ هلیکوپترسازی روسیه اقدام به ارسال یک پیش‌نمونه کاموف Ka-۲۲۶T برای آزمایش در مناطق گرم، مرطوب و خشک و همچنین ارتفاعات کوهستانی به ایران کرد. آندری باگینسکی مدیرعامل شرکت هولدینگ هلیکوپترسازی روسیه به من گفت که این هلیکوپتر با موفقیت همه تست‌های پروازی خودش را در بوشهر، شیراز، اصفهان، تهران و استان مازندران در مرداد و شهریور ماه امسال در محیط گرم و مرطوب و با دمای حداکثر پنجاه درجه سانتیگراد بالای صفر پشت سر گذاشته است.

هلیکوپتر کاموف ۲۲۶تی

حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption طراحان هلیکوپتر کاموف ۲۲۶تی از چپ به راست سرگی میخایلوک (Sergey Mikhailuk)، سرگی میخِیِف (Sergei Mikheyev)، دِمیتری شِوِتس (DmitryShvets) در تاسیسات میل مسکو در روز افتتاح خط تولید انبوه کاموف ۲۲۶تی در اولان اوده، سیبری، ۲۹ نوامبر ۲۰۱۷.
حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption پیش نمونه شماره ۲۴۱ کاموف ۲۲۶تی مجهز به کابین برای عملیات امداد هوایی در روز ۲۹ نوامبر ۲۰۱۷ در تاسیسات میل مسکو به خبرنگاران معرفی شد. این هلیکوپتر از لحاظ ابعاد و نداشتن ملخ دم در دنیا هیچ رقیبی ندارد و آن را تبدیل به مناسب ترین هلیکوپتر برای عملیات امداد در مناطق شهری کرده که در باریک ترین جاده ها هم بنشیند، در حالی که همه هلیکوپترهای موجود در ایران ملخ دم دارند

این هلیکوپتر نمونه پیشرفته هلیکوپتر دوموتوره سبک و همه منظوره کاموف ۲۲۶ است که مخصوص عملیات در مناطق گرم و کوهستانی طراحی شد تا نیاز نیروهای نظامی هندوستان به یک هلیکوپتر مناسب را بر طرف کند و آنها جایگزین ناوگان گسترده و فرسوده هلیکوپترهای لاما و آلوئت ۳ شوند. متعاقبا به دنبال موفقیت کاموف ۲۲۶ تی در آزمون‌های پروازی در مناطق کوهستانی هیمالیا سرانجام قرارداد خرید ۱۹۷ فروند از این هلیکوپتر در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۶ با دولت هند منعقد گردید. بر اساس این قرارداد تنها ۶۰ فروند از هلیکوپترها در روسیه و مابقی در هند تولید خواهند شد. از این تعداد ۱۳۳ فروند به خدمت ارتش هند و ۶۴ فروند به خدمت نیروی هوایی این کشور در خواهند آمد تا برای ماموریتهای امداد هوایی استفاده شوند.

حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption کابین هلیکوپتر کاموف ۲۲۶ تی با قابلیت حمل یک بیمار و دو امدادگر
حق نشر عکس BABAK TAGHVAEE
Image caption آندری باگینسکی، مدیرعامل شرکت هلدینگ هلیکوپترسازی روسیه در مصاحبه اختصاصی با بابک تقوایی گفت: "براساس آنچه به ما گفته شده، ایران نیازمند ۸۰۰ فروند هلیکوپتر نظامی و غیر نظامی است تا جایگزین ناوگان فرسوده هلیکوپترهای آمریکایی کند، از این تعداد ۵۰ فروند سهم هلیکوپترهای امداد است که ما با کاموف ۲۲۶ تی این نیاز را برطرف می‌کنیم"

تا زمان انتشار این گزارش، هنوز هیچ قراردادی برای خرید این هلیکوپتر از روسیه به امضا نرسیده است. در همین حال شرکت آواسلامت اقدام به خریداری دو فروند هلیکوپتر امدادی دست دوم BK-۱۱۷از یک شرکت آلمانی نموده است؛ هلی کوپترهایی که بیش از ۳۰ سال سن دارند و دو سوم عمر عملیاتی آنها سپری شده و این باعث افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و خرید قطعه آنها در مقایسه با هلیکوپترهای نو می‌شود.

شرکت آوا سلامت که دو فروند BK-۱۱۷ دیگر را در خدمت دارد پس از عقد قرارداد با وزارت بهداشت اقدام به استقرار یکی از هلیکوپترهایش در فرودگاه ایرانشهر برای تامین امداد هوایی در این منطقه از استان سیستان و بلوچستان کرده است.

موضوعات مرتبط