راستی‌آزمایی: معمای موشک حوثی‌ها؛ آیا پای ایران در میان است؟

نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد درحال نمایش بقایای موشکی که آمریکا مدعی است حوثی‌ها ماه پیش به ریاض، پایتخت عربستان شلیک کردند حق نشر عکس Reuters
Image caption نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد درحال نمایش بقایای موشکی که آمریکا مدعی است حوثی‌ها ماه پیش به ریاض، پایتخت عربستان شلیک کردند

نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، پنجشنبه در یک پایگاه نظامی در جنوب واشنگتن، آنچه "شواهدی غیر قابل انکار" از کمک تسلیحاتی ایران به حوثی‌های یمن ‌خواند را جلوی دوربین رسانه‌ها چید.

پشت سر او، بخشی از لاشه یک موشک قرار داشت که به گفته خانم هیلی، همان موشکی است که حوثی‌ها ماه پیش به ریاض، پایتخت عربستان شلیک کردند. در کنار آن، قطعاتی از یک هواپیمای بدون سرنشین ساخت ایران و تجهیزات ناوبری کنترل از راه دور و همچنین یک راکت ضد تانک نمایش داده شد که به گفته خانم هیلی، ساخت ایران هستند و حوثی‌ها از آنها برای حمله به نیروهای عربستان استفاده کرده‌اند. این "شواهد" را عربستان به آمریکا داده است.

واکنش ایران

نماینده ایران در سازمان ملل در بیانیه‌ای این اتهام‌ها را رد کرد و "شواهد " نمایش داده شده را ساختگی خواند. محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران هم گفته این اقدام آمریکا برای منحرف کردن نگاه جهان به جنگ در یمن است که به گفته او آمریکا با فروش سلاح به عربستان، آتش جنگ را تندتر کرده است.

آقای ظریف همچنین عکس خانم هیلی را در کنار عکس کالین پاول توئیت کرده و نوشته: "این نمایش و عواقبش را وقتی در سازمان ملل بودم دیدم..." اشاره آقای ظریف به سخنان آقای پاول درباره سلاح‌های کشتار جمعی حکومت صدام حسین بود که بعدها معلوم شد دروغ بوده است.

لاشه موشک

در سخنان خانم هیلی، بیشترین تمرکز روی لاشه موشکی بود که ادعا می‌شود چهارم نوامبر (۱۳ آبان ۱۳۹۶) به سمت فرودگاه بین‌المللی ریاض شلیک شد. حوثی‌های یمن مسئولیت این حمله را به عهده گرفتند. در همان زمان، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، ایران را به دست داشتن در این حمله متهم کرد.

حالا آمریکا می‌گوید، موشکی که حوثی‌ها شلیک کرده‌اند، همان موشک "قیام-۱" ساخت ایران است.

یکی از دلایل آمریکا برای اثبات این ادعا، نشانه‌های ظاهری روی بدنه موشک است که با عکس یک موشک "قیام-١" که در رسانه‌های ایران منتشر شده، مقایسه شده است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption نقاط شماره گذاری شده روی لاشه موشک حوثی‌ها با عکس موشک قیام-۱ مقایسه شده است
حق نشر عکس Reuters
Image caption موشک قیام، اولین بار در سال ۱۳۸۹ آزمایش شد. ایران گفته این موشک تا ۸۰۰ کیلومتر برد دارد. یکی از ویژگی‌های ظاهری آن، نداشتن بالچه است. ایران گفته این مشخصه برای کاهش امکان ردیابی این موشک طراحی شده است.

صنایع شهید باقری

آمریکا همچنین می‌گوید روی یکی از قطعات این موشک، آرم صنایع شهید باقری حک شده است. در عکس زیر آرم و حروف SBI که زیر آن حک شده است مشخص است.

حق نشر عکس AFP
Image caption آمریکا می‌گوید این قطعه که یک "عملگر هیدرولیک برای حرکت دادن سیستم هدایت موشک است" بخشی از موشک قیام، ساخت ایران است و روی آن آرم صنایع شهید باقری حک شده است

نام صنایع شهید باقری، از اواخر دهه ۱۹۹۰ در اسناد سازمان‌های اطلاعاتی غرب وجود دارد و به عنوان شرکتی که در زمینه تولید قطعات موشک‌های بالستیک و در چند مورد موشک‌هایی با برد کوتاه فعالیت می‌کند شناخته شده است.

اولین بار آلمان، در سال ۲۰۰۵ درباره معامله با این شرکت هشدار داد و همزمان با عنوان شرکتی که در زمینه تولید سلاح‌های کشتار جمعی و ابزارهای شلیک این نوع سلاح‌ها فعالیت می‌کند، نامش در فهرست وزارت دارایی آمریکا وارد و تحریم شد.

سال ۲۰۰۶ هم نام این شرکت وارد قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل شد که از همه کشورهای عضو می‌خواست دارایی‌های شرکت‌های فهرست شده در این قطعنامه را تحریم کنند.

در تیر ۱۳۸۵، پاتریک اوبراین، از معاومان وزارت دارایی آمریکا در یک جلسه سنا درباره این شرکت سخن گفت. به گفته او، صنایع شهید باقری، موشک فاتح-۱۱۰ را با برد ۲۵۰ کیلومتر تولید کرده است. همچنین موشک فجر با برد ۴۰ تا ۱۰۰ کیلومتر را بر اساس یک سری موشک‌های ساخت کره شمالی تولید کرده که هردو مورد قابلیت حمل کلاهک‌های شیمیایی یا دیگر انواع کلاهک‌ها را دارند.

صنایع شهید باقری همچنین سوابقی در کار با شرکت‌های چینی دارد و موضوع اختلاف میان آمریکا و چین در زمان دولت جورج بوش و اوباما بوده است. از جمله فروش مواد شیمیایی مربوط به تولید سوخت جامد و تجهیزات مربوط به ساخت موشک‌های بالستیک.

حق نشر عکس AFP
Image caption آمریکا می‌گوید آرم صنایع شهید باقری روی یکی از قطعات موشک حوثی‌ها حک شده است

در سال ۲۰۱۱ در اسنادی که یک روزنامه نروژی از وزارت خارجه آمریکا منتشر کرد، از تلاش‌های کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا در دولت جورج بوش پرده برداشت که از چین خواسته بود جلوی انتقال تجهیزات ساخت موشک را از کره شمالی به ایران - ظاهرا برای صنایع شهید باقری - بگیرد.

هیلاری کیلنتون هم از چین خواسته بود جلوی ارتباط تجاری یک شرکت چینی به نام لیمت Limmt را با صنایع شهید باقری بگیرد. این شرکت به ایران، مواد شیمیایی، ژیروسکوپ و تجهیزات موتور موشک فروخته بود.

تحریم صنایع شهید باقری، بعد از برجام هم رفع نشد و همچنان نامش جزو شرکت‌هایی که در ساخت موشک‌های بالستیک فعالند، باقی ماند.

حق نشر عکس AFP
Image caption برد الکترونیکی در موشک حوثی‌ها که آمریکا می‌گوید SHIG نشان گروه صنایع شهید همت ایران است

آمریکا همچنین می‌گوید روی یک برد الکترونیکی یافته شده در لاشه موشک حوثی‌ها نشان صنایع شهید همت SHIG حک شده است. این شرکت هم مانند صنایع شهید باقری، فعال در ساخت قطعات موشک‌های بالستیک شناخته می‌شود و در فهرست تحریم‌ها قرار دارد.

همزمان با نمایش این "شواهد" نشریه فارن پالسی هم گزارشی منتشر کرده که در آن به تحقیقات بازرسان سازمان ملل از لاشه موشک حوثی‌ها اشاره شده است. این گزارش البته برای عموم منتشر نشده، اما فارن پالیسی مدعی شده است که بازرسان سازمان ملل درباره منشاء ایرانی این موشک قانع نشده‌اند و حتی در لاشه آن قطعات ساخت آمریکا پیدا کرده‌اند.

البته این فرض هم مطرح شده که ایران بعضی قطعات موشک‌هایش را از بازار سیاه تهیه می‌کند که ممکن است قطعاتی که به دست می‌آورد آمریکایی هم باشند.

در نشست خبری نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، همچنین یک هواپیمای بدون سرنشین نمایش داده شده بود که به گفته عربستان حوثی‌ها از آن به عنوان موشک کروز استفاده می‌کنند. به این معنی که آن را با مواد منفجره به هدف می‌کوبند.

حق نشر عکس AFP
Image caption هواپیمای بدون سرنشین که آمریکا می‌گوید ساخت ایران است

موشک ضد زره یکی دیگر از "شواهد" آمریکا است که می‌گوید ساخت ایران و همان موشک ضد تانک توفان است که به گفته منابع غربی، ایران از روی موشک آمریکایی تاو ساخته است.

حق نشر عکس Reuters

ایران، کمک‌های تسلیحاتی به یمن را رد می‌کند و می‌گوید تنها کمک‌های انسان دوستانه به یمن فرستاده است. در مقابل ایران عربستان را متهم می‌کند با سلاح‌های آمریکایی و بریتانیایی، هدف‌های غیر نظامی را در یمن هدف قرار می‌دهد. ایران همچنین می‌گوید عربستان در یمن از بمب‌های خوشه‌ای آمریکایی و بریتانیایی استفاده می‌کند که از نظر سازمان ملل ممنوع است.