کروبی علیه سه دهه 'ثناگویی رهبر'

علی خامنه‌ای حق نشر عکس khamenei.ir
Image caption مهدی کروبی در نامه‌اش از تبدیل شدن مجلس خبرگان به محفلی برای ثناگویی رهبر انتقاد کرده است

مهدی کروبی، مرد نامه‌های غافلگیر کننده است. اما آخرین نامه‌اش (۹ بهمن ۹۶) از حصر خانگی و خطاب به رهبر جمهوری اسلامی، فصل‌الخطاب همه موضع‌گیری‌های گذشته‌اش بود.

او با این نامه در ۸۰ سالگی، دوران تازه‌ای از فعالیت سیاسی‌ خود را آغاز کرده و بر این اعتقاد است که آیت‌الله علی خامنه‌ای با آیت‌الله روح‌الله خمینی، تقابل فکری داشته است. به همین دلیل هم پس از رسیدن به رهبری، تمام جریان‌ها و چهره‌های سیاسی نزدیک و هم‌فکر بنیانگذار جمهوری اسلامی را حذف کرده است.

کروبی در نوشته مفصلش از جایگاه کسی که سال‌ها در بدنه قدرت بود، با زبان و ادبیات اپوزیسیون داخل نظام با رهبر جمهوری اسلامی سخن می‌گوید و از بار کلماتی که به کار می‌برد آگاه است. در جایی اشاره به تبدیل شدن مجلس خبرگان رهبری به محفلی برای "ثناگویی رهبر" کرده و در بخش دیگری از آیت‌الله خامنه‌ای به شدت انتقاد کرده که "سه دهه است در رأس نظام قرار گرفته است، اما هنوز هم از جایگاه اپوزیسیون" رفتار می‌کند.

این چهره سیاسی می‌داند که نگارش چنین نامه صریحی ممکن است محدودیت‌های او را بیشتر و شرایطش را پیچیده کند، اما با تکیه بر تجربه‌ای که در طول حاکمیت جمهوری اسلامی داشته و گذشته و حال مقام‌های نظام و دستگاه‌های نزدیک به رأس قدرت را می‌داند، باز هم دست به قلم برده است.

مهدی کروبی، فردی است که سال‌ها در مناصب مهم حکومتی بود. او همچنین از نزدیک‌ترین و مورد اعتمادترین یاران آیت‌الله خمینی و وکیل تام در همه اموال مربوط به بنیانگذار جمهوری اسلامی بود.

به همین دلیل است که در نامه‌اش، به آیت‌الله خمینی استناد کرده و با نگاه و خط مشی بنیانگذار جمهوری اسلامی، سعی در زیر سوال بردن رهبری آیت‌الله خامنه‌ای داشته است.

بیشتر بخوانید:

حق نشر عکس Getty Images
Image caption کروبی در راهپیمایی اعتراضی به نتایج انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ - ۲۵ خرداد

فراتر از این، مهدی کروبی، از رهبران معترض به نتایج انتخابات سال ۸۸، در نامه‌اش نشان داده است مخالفت‌های رهبر جمهوری اسلامی با جریان چپ، سابقه و دلایل تاریخی دارد و موضوعی مربوط و محدود به دهه اخیر نیست.

او در بخشی از نامه تاریخی‌اش، نوشته است: "در فروردین سال ۱۳۴۰ پس از درگذشت مرجع مطلق شیعه آیت‌الله العظمی بروجردی من در کنار تعدادی دیگری از شاگردان امام مقلد و مروج او بودیم. در آن زمان شما مقلد آیت‌الله حکیم بودید و بعدها به زمره مقلدان امام در آمدید و به گفته مرحوم آیت‌الله منتظری در موارد احتیاطات‌ به ایشان رجوع می‌کردید."

از این اشاره تاریخی چنین برمی‌آید که کروبی، غیرمستقیم نوع نگاه و تقابل آیت‌الله خامنه‌ای نسبت به آیت‌الله خمینی را نشان داده و در ادامه دلیل حذف نزدیکان بنیانگذار جمهوری اسلامی و گروه‌ها و چهره‌هایی که تفکراتی همچون مهدی کروبی داشته‌اند را در همین اختلاف عقیده می‌داند.

کروبی در ادامه به سازماندهی‌ها، مهره چینی‌ها، یارگیری‌ها و تغییرات قانون اساسی در سال‌های ابتدایی رهبری آیت‌الله خامنه‌ای به منظور حذف گسترده گروه‌های انقلابی همفکر آیت‌الله خمینی پرداخته است.

او از این برخوردهای حذفی در آذر ۶۹ و در مرحله بعد، سال ۷۱ نوشته است: "حضور شما در جایگاه رهبری همراه شد با حذف بخش مهمی از نیروهای انقلاب. این رویکرد در انتخابات دوم مجلس خبرگان رهبری به اوج خود رسید و در کنار حذف افراد شاخص، این رکن رکین قانون اساسی نیز از اساس بی‌خاصیت گردید که به باور من ریشه همه‌ی گرفتاری‌های امروز کشور در همین نکته نهفته است."

در قسمتی دیگر چنین آمده است: "در سال ۱۳۷۱، تهاجم سازمان‌یافته‌ای علیه مجلس ساماندهی شد و در همین راستا جنابعالی در نماز جمعه آن‌ زمان نیروهای خدوم و صادق مجلس را فتنه‌گر خواندید و از مردم خواستید به فتنه‌گرها رأی ندهند. در آن انتخابات اشخاصی که نباید دخالت می‌کردند در امر انتخابات دخالت کردند و برای اولین‌ بار نظارت استصوابی توسط شورای نگهبان بدون هیچگونه لفظ یا عبارت قانونی و تنها به اتکای حمایت صریح شما اعمال و اجرا شد و تعداد ۴۱ نماینده مجلس در کنار خیل دیگر نامزدها به ساتور شورای نگهبان حذف شدند. دبیر وقت شورای نگهبان پس از این قلع و قمع در مصاحبه‌ای رأی دادن به جریانی که شما آن را فتنه‌گر خوانده بودید را در زمره تیر زدن به خیمه اباعبدالله الحسین (ع) دانست."

با چنین ارجاع‌های تاریخی، هدف کروبی اثبات آن است که مخالفت‌های آیت‌الله خامنه‌ای با همراهان دیروز آیت‌الله خمینی، از سال ۸۸ و با اعتراض ها به نتایج انتخابات شروع نشده، بلکه ریشه تاریخی و قدیمی‌تری دارد که ناشی از نوع نگاه و اعتقادات رهبر جمهوری اسلامی در سه دهه زمامداری‌اش بوده است.

بیشتر بخوانید: نظارت استصوابی چطور شروع شد؛ روایت هاشمی رفسنجانی

حق نشر عکس khamenei.ir
Image caption از متن: هدف کروبی اثبات آن است که مخالفت‌های آیت‌الله خامنه‌ای با همراهان دیروز آیت‌الله خمینی، از سال ۸۸ و با اعتراض ها به نتایج انتخابات شروع نشده، بلکه ریشه تاریخی و قدیمی‌تری دارد که ناشی از نوع نگاه و اعتقادات رهبر جمهوری اسلامی در سه دهه زمامداری‌اش بوده است

دو تقابل تاریخی

تقابلی که آقای کروبی در نامه‌اش برجسته کرده است، در زمان حیات آیت‌الله خمینی نیز وجود داشت. دست کم در دو مورد، آیت‌الله خامنه‌ای، رئيس جمهور وقت، مقابل نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایستاد. یک بار در مرداد سال ۶۴، که دو ماه در مقابل اصرار آیت‌الله خمینی برای نخست وزیری میرحسین موسوی، مقاومت کرد. تنها وقتی رهبر وقت، در جواب نامه ۱۳۵ نماینده معروف به خط امام یا همان جناح چپ نوشت تغییر میرحسین موسوی را خلاف مصلحت می‌داند، آیت‌الله خامنه‌ای ناچار به تمکین شد.

در دی ماه سال ۶۶ نیز، یک سخنرانی رئيس جمهور وقت در نماز جمعه درباره اختیارات دولت اسلامی، پاسخ تند آيت‌الله خمینی را در پی داشت که به صورت غیرمنتظره خواستار قرائت آن از رادیو و تلویزیون شد.

او به آیت‌الله خامنه‌ای گوشزد کرده بود: "از بیانات جنابعالى در نماز جمعه این طور ظاهر مى‌شود که شما حکومت را که به معناى ولایت مطلقه‏اى که از جانب خدا به نبى اکرم - صلى اللَّه علیه و آله و سلم- واگذار شده و اهم احکام الهى است و بر جمیع احکام شرعیه الهیه تقدم دارد، صحیح نمى‏ دانید. تعبیر [شما] به آن که این جانب گفته‏ام حکومت در چهارچوب احکام الهى داراى اختیار است، به کلى بر خلاف گفته‏هاى اینجانب بود.»

جواب آیت‌الله خمینی، دلخوری آیت‌الله خامنه‌ای را به دنبال داشت و تا ۵ روز نیز هیچ واکنشی به این موضع‌گیری نشان نداد.

در هر دو اتفاق جناح راست موافق آیت‌الله خامنه‌ای بودند و جناح چپ به انتقاد و مخالفت با او پرداخته بودند.

هم‌اکنون، مهدی کروبی، با استناد به اشاره‌های تاریخی، سه دهه شیوه رهبری آیت‌الله علی خامنه‌ای را زیر سوال برده است. شکستن این سکوت سی ساله، غافلگیری بزرگ نامه مهدی کروبی از حصر هفت ساله خانگی است.