گاهشمار برجام، از اجرا تا اغما

توافق جامع هسته ای میان ایران و گروه ۱+۵ در تیرماه ۱۳۹۴ (ژوئیه ۲۰۱۵) به دست آمد و در دی ماه همین سال (ژانویه ۲۰۱۶)اجرایی شد.

این روزشمار به وقایع مهم مربوط از زمان اجرایی شدن توافق پرداخته است. برای مطالعه روزشمار پرونده اتمی ایران پیش از برجام اینجا را کلیک کنید:


دسترسی سریع:
۲۰۱۶ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸

سال ۲۰۱۶

حق نشر عکس Reuters
Image caption محمدجواد ظریف و فدریکا موگرینی وزیر خارجه ایران و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در حال قرائت بیانیه رفع تحریم های ایران در مقر آژانس بین المللی انرژی اتمی

ژانویه

  • بهروز کمالوندی، سخنگو و معاون سازمان انرژی اتمی ایران خروج قلب راکتور آب سنگین اراک را تایید کرده و گفته "خارج‌سازی قلب راکتور بخشی از تعهدات بود که انجام شد."آقای کمالوندی ۲۲ دی ماه (۱۲ ژانویه) در جمع خبرنگاران در تهران گفت توافق جامع اتمی (برجام) قطعا در دی ماه جاری اجرا می‌شود و مانعی برای این اجرا وجود ندارد. ساعاتی پیشتر، اصغر زارعان دیگر معاون سازمان انرژی اتمی، گزارش رسانه‌ها درباره خروج قلب راکتور را تکذیب کرده بود.
  • در اعتراض به اعدام شیخ نمر روحانی شیعه در عربستان سعودی، گروهی از طلاب و دانشجویان بسیجی در دوم ژانویه (۱۲ دی) به سفارت عربستان سعودی در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد حمله کردند. حمله معترضان به وقوع آتش سوزی و وارد شدن خسارت به بخش های داخلی سفارت عربستان منجر شد.
  • یک روز پس از حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران، این کشورکلیه دیپلمات هایش را از ایران فراخواند و روابط سیاسی و اقتصادی با ایران را به طور کامل قطع کرد. سوئیس حافظ منافع عربستان در ایران شد.
  • دو فروند شناور رزمی آمریکایی در حوالی جزیره فارسی واقع در خلیج فارس، به طور "غیرقانونی و غیرمجاز" وارد آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی شدند و "پس از تمکین اخطارهای شناورهای رزمی نیروی دریایی سپاه، متوقف و سرنشینان آن که ٩ تفنگدار مرد و یک تفنگدار زن بودند، دستگیر شدند."
  • یک روز پس از دستگیری سرنشینان نظامی دو فروند شناور نظامی آمریکا، سپاه پاسداران پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه‌ای در روز ۲۳ دی (۱۳ ژانویه) از آزاد شدن تفنگداران دریایی آمریکا خبر داده و محمدجواد ظریف وزیر خارجه از مقامات ایرانی تشکر کرده است.در این اطلاعیه آمده است که با مشخص شدن غیر عمدی بودن ورود غیر قانونی و غیر مجاز شناورهای رزمی آمریکایی به آب‌های سرزمینی ایران در خلیج فارس، بازداشت شدگان در آب‌های بین المللی "رها شده‌اند."
  • در پی انتشار خبر آزادی تفنگداران آمریکایی، جان کری، وزیر خارجه گفته است مایل است از مقامات ایران به خاطر همکاری برای آزادی نظامیان آمریکایی سپاسگزاری کند. آقای کری گفت: "حل این مساله به شکلی صلح‌آمیز و کارآمد نشان می‌دهد که دیپلماسی نقشی حساس در امنیت، ایمنی و قدرتمندی ما ایفا می‌کند."
  • مطابق توافق جامع ایران و قدرت‌های جهانی ۱۶ ژانویه (۲۶ دی) 'روز اجرا' است. پس از تایید انجام تعهدات ایران از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی، آغاز رسمی اجرای برجام و رفع تحریم هایی بین المللی علیه برنامه هسته ای ایران طی یک بیانیه مشترک از سوی محمدجواد ظریف وزیر خارجه و فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام شد.
  • همزمان با اجرای توافق هسته ای، ایران چهار زندانی آمریکایی ایرانی‌تبار را آزاد کرده و همزمان آمریکا هم از آزادی هفت ایرانی دربند در این کشور خبر داده است. جیسون رضاییان، روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی که بیش از یک سال در ایران زندانی بود، از جمله افراد آزادشده است. ایران همچنین یک دانشجوی آمریکایی به نام مت تره‌ویتیک را که برای مدتی در ایران زندانی بود، آزاد کرده است .جیسون رضاییان، روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی و خبرنگار واشنگتن‌پست که بیش از یک سال در ایران زندانی بود، از جمله افراد آزادشده است. سعید عابدینی، امیر حکمتی و نصرت‌الله خسروی رودسری سه زندانی دیگری هستند که امروز ۲۶ دی (۱۶ ژانویه) آزاد شده‌اند. وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای آزادی این چهار زندانی را تایید کرده و گفته است که ایران همچنین متعهد شده است که درباره تعیین سرنوشت رابرت لوینسون، آمریکایی مفقود شده در ایران، همکاری کند.
  • همزمان با اجرایی شدن برجام، اعلام شد که ایران و آمریکا بر سر یک اختلاف مالی قدیمی، با پرداخت ۴۰۰ میلیون دلار اصل پول ایران بابت خرید نظامی و ۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بهره آن توافق کردند.
  • وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است که قانون تازه محدودیت ویزای آمریکا از امروز ۲۱ ژانویه ( ۱ بهمن) به اجرا گذاشته شده است. طبق قانون جدید، شهروندان ۳۸ کشور جهان که قبلا برای سفر به آمریکا به ویزا نیاز نداشتند اگر در پنج سال گذشته به ایران، عراق، سودان و سوریه سفر کرده باشند باید برای سفر به آمریکا ویزا بگیرند. شهروندان این چهار کشور هم حتی اگر تابعیت اروپایی داشته باشند، باید برای رفتن به آمریکا ویزا بگیرند. بر اساس بیانیه‌ وزارت خارجه آمریکا، این مقررات شامل همه شهروندان دو تابعیتی این چهار کشور می‌شود چه در پنج سال گذشته به این کشورها سفر کرده باشند و چه سفر نکرده باشند.

آوریل

  • در حالی که صد روز از اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) و رفع تحریم‌ها علیه ایران می گذرد مقامات ایران طی هفته های اخیر از "کارشکنی" آمریکا و مشکلات حل نشده در مسیر دسترسی به دارایی های سابقا مسدود شده ایران انتقاد کردند و تردیدهایی درباره کارآمدی برجام و تاثیر توافق بر ایران ایجاد شده است.
  • آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران از "ایران هراسی" دولت آمریکا انتقاد کرده و گفته است که "مسئول آمریکایی می‌گوید شاکله‌ تحریم حفظ شده تا سرمایه‌گذار خارجی بترسد و نیاید."آقای خامنه ای در یک سخنرانی در تهران در جمع شماری از کارگران، در اشاره به توافق اتمی ایران و گروه ۱+۵ گفته "آمریکا اخلال و خدعه می‌کند و بعد گلایه می‌کنند که چرا ما بدبینیم". رهبر نظام جمهوری اسلامی گفته دولتمردان آمریکا "روی کاغذ می‌نویسند بانک‌ها با ایران معامله کنند، اما در عمل جوری ایران‌هراسی می‌کنند تا با ایران معامله نشود".
  • آمریکا ۳۲ تن آب سنگین مورد استفاده در راکتورهای هسته‌ای را از ایران خریداری می‌کند. مقام‌های ایران و آمریکا این قرارداد را تایید کرده‌اند. سخنگوی وزارت انرژی آمریکا ارزش این قرارداد را ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار اعلام کرده و گفته است که این محموله در هفته‌های آینده به آمریکا منتقل خواهد شد. تایید این خبر ساعاتی پیش از دیدار محمدجواد ظریف و جان کری، وزرای خارجه ایران و آمریکا در نیویورک صورت گرفت.

مه

  • جان کری وزیر خارجه آمریکا در دیداری با نمایندگان بانک‌های اروپایی در لندن اطمینان داد که آنها به دلیل تسهیل معاملات مشروع با ایران تنبیه نخواهند شد. آقای کری در این نشست با حضور فیلیپ هموند وزیر خارجه بریتانیا از "سوءتعبیر یا شایعات محض" درباره تحریم های آمریکا علیه ایران انتقاد کرد. نمایندگان بعضی از قدرتمندترین بانک های اروپا از جمله اچ‌اس‌بی‌سی، دویچه بنک، بارکلیز و بی‌ان‌پی پاریباس در این نشست حضور داشتند. آقای کری پس از این دیدار به خبرنگاران گفت "می خواهیم روشن کنیم که بانک ها، همانطور که در توافق (برجام) روشن شده، حق انجام معاملات مشروع (با ایران) را دارند."
  • فیلیپ هموند وزیر خارجه بریتانیا گفته اگر قدرت های جهانی می خواهند از هدف خود برای عادی سازی روابط با ایران اطمینان حاصل کنند و به انزوای بین المللی این کشور پایان دهند، باید بانک ها را قانع کنند که سرمایه گذاری در ایران بی خطر است.
  • مجلس نمایندگان آمریکا متمم بودجه وزارت انرژی این کشور را به تصویب رسانده که طی آن واشنگتن از خرید محصول آب سنگین ایران، که قرارداد آن را هم امضا کرده٬ منع می شود. ایران مطابق برجام قرار است میزان دخایر آب سنگین خود را در حد توافق شده کاهش دهد.
  • عباس عراقچی، معاون وزارت خارجه ایران، در واکنش به مخالفت نمایندگان کنگره آمریکا با خرید آب سنگین از ایران گفته است "اهمیتی ندارد" که آب سنگین ایران به فروش برسد یا نه.او که رییس ستاد پیگیری اجرای برجام یا برنامه جامع اقدام مشترک است، شب گذشته، جمعه ششم خردادماه، در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد ایران تعهد داده که مازاد آب سنگین خود را برای فروش به بازارهای بین‌المللی عرضه کند، "اگر خریدار پیدا شد، شد و اگر نشد هم نشد."

ژوئیه

  • دولت بریتانیا می گوید که نشست مقام های بانک مرکزی ایران، وزارت دارایی آمریکا و نمایندگان بانک های بین المللی در لندن برای بحث درباره از سرگیری روابط بانک های خارجی با ایران به تعویق افتاده است. فیلیپ هموند، وزیر خارجه بریتانیا، روز سه شنبه در پارلمان این کشور در پاسخ به این سوال نمایندگان که چه مباحثاتی با آمریکا درباره تحریم های بانکی در جریان است تا کسب و کارهای بریتانیایی به سرمایه گذاری بیشتر در ایران تشویق شوند گفته بود که قرار است نشستی در این زمینه در لندن برگزار شود.

اکتبر

  • دونالد ترامپ نامزد جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا رجام را بدترین توافق تاریخ خوانده و گفته در صورت پیروزی در انتخابات، آمریکا از آن خارج خواهد شد.

نوامبر

  • ایران با یک شرکت لیزینگ خارجی برای تأمین اعتبار خرید ۱۷ فروند هواپیمای ایرباس به توافق رسیده است. همزمان عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی ایران از امضای قریب الوقوع قرارداد ایران با بوئینگ خبر داده و گفته "در حال حاضر نمایندگان بوئینگ برای مذاکره در ایران هستند."
  • کاخ سفید می‌گوید که اگر کنگره لایحه منع مبادلات مالی مرتبط با فروش هواپیما به ایران را تصویب کند، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا این مصوبه را وتو خواهد کرد. به گزارش رویترز، مقامهای دولتی آمریکا به نقل از رئیس جمهوری کنونی این کشور گفته‌اند که "این لایحه توافق هسته‌ای با ایران را تضعیف خواهد کرد." این لایحه که توسط مجلس نمایندگان آمریکا (با اکثریت جمهوری‌خواه) ارائه شده در صدد توقف فروش هواپیماهای ایرباس و بوئینگ به ایران است.
  • وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز فروش ۱۰۶ هواپیمای مسافربری به شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما) را برای شرکت ایرباس فرانسه صادر کرده است. یک "منبع مطلع" که نامش فاش نشده به خبرگزاری رویترز گفته است این مجوز دیروز دوشنبه ۲۱ نوامبر، توسط وزارت خزانه داری آمریکا صادر شده است. این در حالی است که مجلس نمایندگان آمریکا هفته پیش با تصویب طرحی، فروش هواپیمای مسافربری به ایران را منع کرده بود.
  • دونالد ترامپ، نامزد حزب جمهوریخواه در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بر هیلاری کلینتون، رقیب خود از حزب دموکرات پیروز شده و از روز ۲۰ ژانویه سال میلادی آینده، دوره چهارساله خود را به عنوان چهل و پنجمین رئیس جمهوری ایالات متحده آغاز خواهد کرد. از آنجا که اکثر نظرسنجی‌های انجام شده طی هفته‌های اخیر حاکی از پیشتازی خانم کلینتون بود، برخی از ناظران نتیجه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را غیرمنتظره توصیف کرده‌اند. آقای ترامپ در دوران مبازرات انتخاباتی توافق برجام را "فاجعه" خوانده بود.

دسامبر

  • قانون تحریم های ایران ایسا، که برای نخستین بار و تحت عنوان "قانون تحریم های ایران و لیبی" در سال ١٩٩٦ در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون تصویب شد و قرار بود در انتهای ماه دسامبر ٢٠١٦ منقضی شود مجددا برای ده سال دیگر معتبر خواهد بود. مجلس نمایندگان آمریکا در اواسط ماه اکتبر این طرح را با ۴۱۹ رای موافق در برابر یک رای مخالف تصویب کرد و مجلس سنا نیز در اول دسامبر با ٩٩ رای مثبت و یک رای ممتنع آن را تایید کرد. مصوبه ای که در نهایت با اجتناب باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا از وتوی آن عملا تا ١٠ سال دیگر تمدید شد. این قانون بخش انرژی ایران را به طور سیستماتیک هدف قرار داده و به ویژه سرمایه گذاری شرکت های خارجی به میزان بیش از ٢٠ میلیون دلار را در آن منع می کند.
  • مقامات بلندپایه ایران اعم از رهبر و رئیس جمهور تمدید تحریم های ایسا را "نقض برجام" خوانده اند.
  • حسن روحانی طی فرمانی از محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه و سرپرست تیم مذاکرات هسته ای ایران، خواسته است تا موارد نقض توافق نامه و راه های مقابله با آن را از طریق مجاری حقوقی مشخص - یعنی کمیسیون مشترک برجام - پیگیری کند. وی همچنین علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، را موظف کرده تا اقدامات لازم برای طراحی"پیشران" هسته‌ای - که در حوزه حمل و نقل دریایی به کار می رود - و تولید سوخت آن - که "می تواند" به غنی سازی اورانیوم تا سطح ٥٠ درصد منجر گردد - را آغاز کند.

بازگشت به بالا


سال ۲۰۱۷

حق نشر عکس Reuters
Image caption دونالد ترامپ و همسرش در مراسم تحلیف ریاست جمهوری و پایان دوره باراک اوباما

ژانویه

  • ژنرال جیمز ماتیس، نامزد پیشنهادی دونالد ترامپ برای وزارت دفاع دولت آینده آمریکا، توافق هسته‌ای ایران با کشورهای غربی موسوم به برجام را معاهده‌ای "غیردوستانه" خواند اما تاکید کرد "وقتی آمریکا تعهدی داده است، ما باید با همکاری هم‌پیمانان خود به آن تعهدات عمل کنیم." ژنرال ماتیس در بخشی از اظهارات خود این توافق هسته‌ای با ایران را یک توافق‌نامه ناقص کنترل تسلیحاتی نامید.
  • ترزا می، نخست‌وزیر بریتانیا، در نظر دارد در ملاقاتش با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از توافق‌نامه هسته‌ای قدرتهای جهانی با ایران، موسوم به برجام، دفاع کند. یکی از سخنگویان خانم می در جمع خبرنگاران گفته است که نخست‌وزیر بریتانیا در رابطه با موضوع برجام بسیار شفاف و رک سخن خواهد گفت.
  • مایک پومپئو نامزد ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، می‌گوید که براطلاع‌رسانى دقیق به سنا در مورد اجراى توافق هسته‌ای با ایران موسوم به برجام متمرکز خواهد بود.آقای پومپئو این سخنان را در جلسه کمیته سنا که برای تایید به عنوان رئیس این نهاد اطلاعاتی آمریکا تشکیل شده بود، اظهار کرد.او چند ماه پیش در یادداشتی نوشت: "یک سال بعد از توافق هسته‌ای اوباما با ایران، این توافق ما را در معرض خطر فزاینده قرار می‌دهد."

فوریه

  • مایک پنس، معاون رئیس جمهور آمریکا گفته است: "بهتر است که ایران عزم و اراده رئیس جمهور جدید را محک نزند."
  • حسن روحانی، رئیس جمهور ایران گفته است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور جدید آمریکا توافق اتمی ایران با قدرت های جهانی را "نمی تواند تحمل کند". آقای روحانی در یک سخنرانی در تهران درباره مذاکرات اتمی گفته "بعضی ها که می گفتند نباید اصلا با اینها [ایالات متحده آمریکا] حرف بزنیم. نباید به آنها نزدیک شویم. می گفتند همین که نشستیم، آنها یک کلاه گشاد دارند که سرما می گذارند. هر چه ما می گفتیم عمامه داریم، کلاه سر ما نمی رود ولی می گفتند یک کلاه خیلی گشاد دارند فوق عمامه".

مارس

  • کریستفر فورد، مدیر ارشد امور سلاح های کشتار جمعی و منع گسترش تسلیحات هسته‌ای شورای امنیت ملی آمریکا در دولت دونالد ترامپ گفت که روند بازبینی در سیاست آمریکا در قبال خاورمیانه، ایران و توافق هسته‌ای همچنان ادامه دارد اما تا زمانی که تصمیم تازه‌ای اتخاذ نشده آمریکا خود را به برجام متعهد می داند.

ژوئیه

  • دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به ایران هشدار داده است به تعهداتش در قالب برجام عمل کند و همچنین از ایران و حزب‌الله لبنان به خاطر مشارکت در جنگ سوریه انتقاد کرده است. آقای ترامپ بخشی از سخنان خود در جمع هوادارانش در شهر یانگستاون، ایالت اوهایو، را به ایران و به خصوص توافق هسته‌ای با گروه ۱+۵ - برجام - اختصاص داد و از اینکه ایالات متحده این توافق را پذیرفته بار دیگر ابراز ناخرسندی کرد.
  • وزارت خارجه آمریکا تایید کرده که در حال بررسی بستن دفتر "اِعمال توافق برجام" است. روز سه شنبه ساعاتی بعد از تایید پایبندی ایران به "متن" و نه "روح" مفاد برجام توسط وزارت خارجه آمریکا، یک مقام ارشد این وزارتخانه تایید کرد که دولت در حال بررسی بستن دفتر مسئول بررسی نحوه اعمال این توافق است.
  • دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گفته است که پایبندی ایران به برجام را تایید نخواهد کرد. براساس قوانین آمریکا وزارت خارجه و رئیس جمهور باید ر کنگره را از پایبندی ایران به برجام مطلع کنند.

سپتامبر

  • دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا ضمن تکرار مخالفت شدیدش با برجام به خبرنگاران گفته به زودی همه شاهد اقدام او در باره این پیمان بین‌المللی خواهند بود. او یک بار دیگر توافق با ایران را "بدترین توافقی که تا کنون دیده" خوانده و گفته ایران روح برجام را نقض کرده است. آقای ترامپ قرار است در ماه اکتبر یعنی حدود یک ماه دیگر درباره پای بندی ایران به توافق هسته ای تصمیم بگیرد.
  • دونالد ترامپ گفته است درباره سیاست آینده آمریکا درباره توافق هسته‌ای ایران (برجام) تصمیمش را گرفته است.

اکتبر

  • سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان گفته اند به رغم تهدیدها توافق هسته‌ای از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، این سه کشور کماکان به اجرای برجام متعهد هستند.
  • بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیا از دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا خواسته که دوراندیشی به خرج دهد و به توافق جامع هسته‌ای با ایران پایبند بماند. او گفته که این توافق "خلاقیت دیپلماتیکی" را نشان می‌دهد که می‌تواند بحران هسته‌ای شبه جزیره کره را هم حل کند.
  • دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، بار دیگر ایران را به تخطی از توافق هسته‌ای متهم کرده و در مورد اقدام خود در این زمینه هشدار داده است. در مقابل، وزیر خارجه روسیه ابراز امیدواری کرده که رئیس جمهور آمریکا "تصمیمی متعادل" در ارتباط با برجام اتخاذ کند.
  • هلگا اشمید، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در مجمع اقتصادی اروپا و ایران در شهر زوریخ گفت برجام یک توافق دوجانبه نیست، بلکه توافقی چند جانبه است و تاکید کرد که این توافق یه یک کشور خاص تعلق ندارد که بتواند به تنهایی آن را لغو کند.
  • دونالد ترامپ امروز ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر) اعلام کرد پایبندی ایران به برجام را تایید نمی‌کند. همزمان وزارت دارایی آمریکا سپاه پاسداران را تحریم کرد. وزارت خارجه ایران در واکنش گفته است که "ایران آغازکننده خروج از برجام نخواهد بود ولی در صورتی که حقوق و منافع ایران در برجام رعایت نشود، به تمامی تعهدات پایان خواهد داد و بدون هیچ‌گونه محدودیتی فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای خود را دنبال خواهد کرد."
  • حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، در واکنش به اعلام سیاست تازه دونالد ترامپ گفت ایران "غافلگیر نشد" و سخنان آقای ترامپ نشان داد که "برجام مستحکم‌تر از آن چیزی است که این آقا در دوران رقابت‌های انتخاباتی فکر می‌کرد." آقای روحانی گفت: "ما تا زمانی که از منافع برجام برخورداریم در چارچوب منافع ملی به برجام احترام می‌گذاریم. ما با آژانس بین‌المللی همکاری کردیم و در چارچوب معاهدات بین‌المللی با آژانس همکاری خواهیم کرد اما اگر روزی منافع ما تامین نشود، بدانند ایران لحظه‌ای درنگ نخواهد کرد و به آنها پاسخ خواهد داد."
  • دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا می گوید که اعتراضی به ادامه تجارت آلمان و فرانسه با ایران ندارد.

نوامبر

  • بریتانیا، فرانسه و آلمان هیاتی بلندپایه را راهی واشنگتن کرده‌اند تا از توافق هسته‌ای ایران در کنگره ایالات متحده آمریکا دفاع کند. شبکه آمریکایی سی‌ان‌ان با انتشار این خبر گزارش داده است که اعضای این هیات که "بدون دعوت قبلی" این هفته به آمریکا می‌روند، قصد دارند فشارها بر متحد آمریکایی خود را برای حفظ برجام افزایش دهند. کنگره آمریکا، تا کمتر از دو هفته دیگر فرصت دارد که درباره برجام تصمیم بگیرد.
  • با انقضای مهلت تعیین شده و بدون اقدامی از سوی کنگره آمریکا درباره برجام، موضوع بار دیگر به کاخ سفید ارجاع می شود.

دسامبر

  • مقام های اتحادیه اروپا برای تشویق آمریکا به باقی ماندن در توافق برجام با شماری از مقام های دولت او و اعضای کنگره آمریکا دیدار کرده اند. فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم از جمله افرادی بود که در واشنگتن تلاش کرده آمریکا از توافق هسته ای با ایران خارج نشود.

بازگشت به بالا


سال ۲۰۱۸

حق نشر عکس Reuters
Image caption یوکیا آمانو مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی تا پیش از خروج آمریکا از توافق برجام، یازده بار پابیندی کامل این کشور به توافق را تایید کرده بود

ژانویه

  • دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا دستور رفع تحریم های هسته ای مطابق برجام را صادر کرده اما گفته چنانچه توافق برجام بازنگری نشود و برنامه موشک های بالستیک ایران را هدف قرار ندهد، چهار ماه دیگر که موعد بعدی صدور دستور لغو تحریم هاست از این کار خودداری خواهد کرد.
  • ایران اعلام کرده است که برنامه های موشکی این کشور دفاعی است و به هیچ وجه حاضر به مذاکره بر سر آن با هیچ کشوری نیست.

مارس

آژانس بین المللی انرژی اتمی برای یازدهمین بار، پابیندی کامل ایران به توافق اتمی را از زمان آغاز اجرای آن تایید کرد.

آوریل

  • وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان اتلانتیک شمالی - ناتو - در نشستی برای بررسی عملکرد سازمان و رویکرد آن در مواجهه با مسایل جهانی و منطقه‌ای از جمله اختلاف غرب با روسیه و برنامه هسته‌ای و حضور منطقه‌ای ایران را بررسی می‌کنند.
  • با وجود نگرانی از بالا گرفتن اختلاف‌ها بر سر رای اعتماد به مایک پومپئو، سناتورهای آمریکایی با ۵۷ رای موافق در برابر ۴۲ مخالف، او را جایگزین رکس تیلرسون، وزیر خارجه برکنار شده کردند. آقای پومپئو پس از ورود دونالد ترامپ به کاخ‌سفید به عنوان رئیس سازمان مرکزی اطلاعات (سیا) از سنا رای اعتماد گرفته بود. بسیاری از دموکرات‌ها او را "جنگ‌طلب، اسلام‌ستیز و حامی براندازی و تغییر نظام" در کشورهای مخالف آمریکا می‌خوانند.
  • آنگلا مرکل که برای نخستین‌بار بعد از انتخاب مجدد به عنوان صدراعظم آلمان با دونالد ترامپ در کاخ‌سفید دیدار کرده گفت از نظر آلمان برجام موثر بوده و امکان نظارت بیشتر بر ایران را فراهم کرده اما کافی نیست و برنامه موشکی تهران و حضور نظامی‌اش در منطقه همچنان منبع نگرانی است.آقای ترامپ هم درباره سیاست کشورش برای مقابله نظامی احتمالی با ایران در صورت بازگشت این کشور به برنامه هسته‌ای گفت "درباره مسائل نظامی اظهار نظر نخواهم کرد اما می توانم به شما یقین بدهم که ایران صاحب تسلیحات اتمی نخواهد شد."
  • محمدجواد ظریف همراه شماری از مقام های وزارت امور خارجه ایران چند روز پیش از اعلام تصمیم دونالد ترامپ درباره رویکرد آمریکا به برجام، به نیویورک سفر کرده است.
  • علی شمخانی دبیرشورای عالی امنیت ملی ایران و محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه می گویند که در صورت خروج آمریکا از برجام یکی از گزینه های ایران خروج از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای است.
  • بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در یک سخنرانی تلویزیونی ادعا کرد اسراییل به اطلاعاتی دست پیدا کرده که نشان می‌دهد ایران پس از امضای توافقنامه هسته‌ای در سال ۲۰۱۵ همه اسناد مربوط را در یک مرکز محرمانه در حومه تهران (شورآباد) مخفی کرده است. آقای نتانیاهو، با به نمایش گذاشتن تعداد زیادی پوشه و سی‌دی گفت اسرائیل در یک عملیات اطلاعاتی توانسته به ۵۵ هزار صفحه و ۵۵ هزار فایل دیجیتال از اطلاعات مربوط به برنامه هسته ای نظامی ایران در قالب ۱۸۳ سی دی دست پیدا کرده است.

مه

حق نشر عکس Reuters
Image caption امضای دونالد ترامپ بر فرمان خروج آمریکا از برجام
  • دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در توییتر خود خبر داده که به زودی تصمیم اش را درباره برجام اعلام می کند.
  • حسن روحانی رئیس جمهور ایران می گوید آمریکا مزاحم اجرای برجام بوده و با خروج این کشور از توافق اگر کشورهای دیگر توافق ضامن برخورداری ایران از منافع این توافق شوند، نظام جمهوری اسلام ایران در توافق هسته ای باقی می ماند.
  • دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا رسما کشورش را از توافق هسته‌ای میان ایران و شش قدرت جهانی خارج کرد. او ۸ مه ۲۰۱۸ (۱۸ اردیبهشت۱۳۹۷) فرمانی را امضا کرد که بنا بر آن تحریم‌های هسته‌ای ایران که بر اساس برجام تعلیق شده بود، طی یک دوره زمانی برمی‌گردد. او ساعتی بعد از این که ناهار را با معاونش مایک پنس و وزیرخارجه جدیدش، مایک پومپئو در کاخ‌سفید صرف کرد پشت تریبون رسمی کاخ‌سفید قرار گرفت .او در سخنان خود یک بار دیگر ایران را "پیش‌قراول ناامنی در جهان نامید"، اقدامات این کشور چون برنامه موشکی تهران و حمایت این کشور از گروه‌هایی چون حزب‌الله لبنان را زمینه‌ساز تهدیدهای جدی از سوی ایران برای جهان خواند.
  • استیون منوچین وزیر خزانه داری آمریکا گفته است که مجوزهای دو شرکت بوئینگ و ایرباس برای فروش هواپیمای مسافربری به ایران لغو خواهد شد.
  • دقایقی پس از تصمیم آقای ترامپ برای ترک برجام، اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای تاکید کرد که "برجام یک توافق چند جانبه است و نمی‌توان آن را به طور یک طرفه ترک یا ملغی کرد".در بیانیه اتحادیه اروپا آمده: "ما از تصمیم امروز آمریکا برای ترک برجام متاسفیم و چنانچه ایالات متحده نظرش را در این باره تغییر دهد، از آن استقبال خواهیم کرد." در ادامه این بیانیه با تاکید بر امضای برجام از سوی قدرت‌های جهانی و حمایت از آن در شورای امنیت سازمان ملل متحد آمده: "تا زمانی که ایران به تعهداتش در این توافق پایبند بماند، چنانچه تاکنون چنین کرده، اتحادیه اروپا هم به برجام متعهد خواهد ماند.
  • حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در واکنش به سخنان دونالد ترامپ گفته "من به سازمان انرژی اتمی، دستور دادم آمادگی لازم را برای اقدامات بعدی در صورت نیاز داشته باشند، تا در صورت نیاز غنی‌سازی صنعتی را بدون محدودیت آغاز کنیم، تا اجرای این تصمیم چند هفته صبر می‌کنیم". او بلافاصله بعد از اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در نطقی تلویزیونی از ایرانیان خواست نگران تبعات اقتصادی تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا نباشند. آقای روحانی رئیس جمهور ایران می‌گوید که با وجود خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، ایران فعلا از آن خارج نخواهد شد تا پیامدهای تصمیم آمریکا را ارزیابی کند.
  • روسیه که یکی از اصلی‌ترین امضاکنندگان توافق هسته‌ای با ایران و از متحدان اصلی این کشور است در واکنشی تند به تصمیم دونالد ترامپ، اعلام کرده "خروج آمریکا از برجام بی‌اعتنایی توهین‌آمیزی به قواعد بین‌المللی" است. در بیانیه وزارت خارجه روسیه آمده: "آمریکا یک بار دیگر بر خلاف خواست و اراده دیگر کشورها گام برداشته" است.
  • وزارت خارجه کانادا (همسایه شمالی آمریکا) با صدور بیانیه‌ای از توافق هسته‌ای با ایران حمایت کرده و گفته از نظر این کشور برجام به تحقق استراتژی این کشور مبنی بر ممانعت از دستیای ایران به سلاح هسته‌ای کمک می‌کند چرا که توانسته از زمان اجرا "ایران را متعهد و پاسخگو" نگه دارد. در پایان این بیانیه کانادا حتی اشاره کرده که تاکنون ۱۱ میلیون و پانصدهزار دلار به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که نهاد ناظر بر راستی آزمایی تعهد ایران به برجام است، کمک مالی کرده است.
  • باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا که توافق هسته‌ای با ایران در زمان او منعقد شد در بیانیه‌ای مفصل به تصمیم دونالد ترامپ واکنش نشان داده و آن را پشت کردن به نزدیک‌ترین متحدان آمریکا خوانده است. آقای اوباما که بسیاری امضای او در پای برجام را یکی از انگیزه‌های اصلی آقای ترامپ برای ضدیت با آن می‌دانند، ساعتی پس از اعلام رسمی خروج آمریکا از این توافق در بیانیه‌ای نوشته: "در عرصه امنیت ملی، کمتر چیزی وجود دارد که از تهدید سلاح هسته‌ای برای آمریکا مهم‌تر تلقی شود.
  • محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران که از معماران اصلی برجام بود در توییتر (رسانه مورد علاقه رئیس جمهور آمریکا) به تصمیم آقای ترامپ واکنش نشان داده و نوشت: در واکنش به تخلفات رئیس جمهور آمریکا و خروج غیرقانونی‌اش از توافق هسته‌ای، من به دستور رئیس‌جمهور روحانی تلاش‌های دیپلماتیکی را پیش خواهم برد تا بررسی کنیم آیا سایر شرکای برجام قادر هستند که منافع کامل این توافق را برای ایران تضمین کنند. پاسخ ما منوط به نتیجه این بررسی است."
  • یک روز پس از علنی شدن تصمیم آمریکا برای خروج از توافق هسته‌ای قدرت‌های جهانی با ایران (موسوم به برجام) آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران در سخنان تندی علیه رییس‌جمهور ایالات متحده گفته دونالد ترامپ می‌میرد اما نظام جمهوری اسلامی باقی خواهد ماند.آقای خامنه‌ای گفته بیش از "۱۰ دروغ" در حرف‌های "سخیف" شب گذشته دونالد ترامپ بوده و او هم نظام و هم ملت ایران را تهدید کرده است. رهبر ایران همچنین خطاب به رییس‌جمهوری آمریکا گفته است "بنده از طرف ملت ایران می‌گویم؛ آقای ترامپ! شما غلط می‌کنید."
  • دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تنها یک روز پس از علنی کردن تصمیمش برای خروج از توافق هسته‌ای با ایران و در ابتدای جلسه هیات دولت با خبرنگاران پاسخ می‌داد گفت گمان نمی‌کند ایران تصمیم به از سرگیری برنامه هسته‌ای خود داشته باشد و توصیه او به مقام‌های ایران این است که چنین نکنند. او سپس در پاسخ به خبرنگاران گفت: "اگر چنین کنند با عواقب بسیار جدی روبرو خواهند شد".
  • شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در دوره دهم پرچم آمریکا و متن توافق برجام را در صحن علنی مجلس به آتش کشیدند. علی لاریجانی ریاست مجلس را بر عهده داشت. شماری از نمایندگان به این اقدام همکارانشان اعتراض کرده اند. علی مطهری از جمله معترضان آتش زدن پرچم آمریکا است.
  • اسرائیل مواضعی در سوریه هدف حملات هوایی قرار داده که می گوید پایگاه های نظامی سپاه در خاک سوریه بوده است. مقام های ایرانی حملات به خاک سوریه را محکوم کرده اما درباره هدف قرار دادن پایگاه های یا احتمال تلافی آن اظهار نظری نکرده‌اند.
  • محمود احمدی نژاد رئیس جمهور پیشین ایران با انتشار بیانیه ای گفته است که برجام ۳۰ میلیارد دلار به برنامه های هسته ای ایران خسارت وارد کرده است.
  • در دو استعفای جداگانه، معاون آژانس بین المللی انرژی اتمی و یکی از دیپلمات های ارشد وزارت خارجه آمریکا در امور عدم اشاعه اتمی از سمت خود کناره گیری کرده اند.
  • محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه عازم چین و روسیه دو شریک برجام شده تا درباره آینده این توافق پس از خروج آمریکا از آن مذاکره کند.
  • مجلس خبرگان رهبری بیانیه منتشر کرده و از حسن روحانی خواسته به دلیل توافق برجام از ملت ایران عذرخواهی کند.

ژوئن

  • آیت الله علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران به سازمان انرژی اتمی ایران دستور داده سریعا آمادگی لازم برای رسیدن به ۱۹۰ هزار سو را در چارچوب توافق هسته‌ای ایران با قدرت‌های بزرگ جهانی فراهم کند. سو (SWU) واحد کار یک سانتریفوژ است که توانمندی آن را در جداسازی و میزان غنی سازی اورانیوم نشان می‌دهد.
  • یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفته است که بازرسان این نهاد از تمامی مراکز و تاسیسات هسته‎ای ایران که "نیاز" به بازرسی داشته، بازدید کرده‌اند.

اوت

  • آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران مذاکره با آمریکا را در شرایط فعلی صراحتا رد کرده و گفته که در جریان مذاکرات مربوط به توافق هسته‌ای (برجام) اشتباه کرده است. او در یک سخنرانی عمومی گفت "مذاکرات برجام اشتباه بود. در موضوع مذاکرات بنده اشتباه کردم و به اصرار آقایان اجازه تجربه را دادم که البته از خطوط قرمز معین‌شده هم عبور کردند."
  • دور اول تحریم های آمریکا علیه ایران با خروج این کشور از توافق برجام اجرایی شده است. مبادلات با دلار، ریال، خرید و فروش و صدور و یمیه محموله های طلا و فلزات گرانبها، خرید و فروش اسناد و اوراق بهادار و تحریم صنایع خودروسازی در ردیف گروه اولی تحریم های ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران است که از سر گرفته شده است.
  • ایالات متحده اعلام کرده در زمان سفر دونالد ترامپ به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی در سپتامبر،او شخصا یک جلسه از شورای امنیت را اداره خواهد کرد و آن را به بررسی برنامه اتمی ایران اختصاص خواهد داد. آمریکا در ماه سپتامبر ریاست دوره ای شورای امنیت را بر عهده دارد.

سپتامبر

  • همزمان با نزدیک شدن به زمان برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل و حضور روسای جمهور ایران و آمریکا در آن، حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران گفته است که آمریکا "هر روز" برای مذاکره با ایران پیغام می‌فرستد. آقای روحانی گفته آمریکایی‌‌ها از یک طرف ملت ایران را تحت فشار قرار می‌دهند و از طرف دیگر از طرق مختلف پیغام مذاکره می‌فرستند.
  • فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفته حسن روحانی با آمریکایی ها مذاکره و دیدار نخواهد کرد.
  • حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، ساعتی پس از سخنان دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سخنرانی کرد و گفت که ایالات متحده گفت آمریکا بنابر لوث کردن نهادهای بین‌المللی دارد. رئیس‌جمهوری ایران با انتقاد شدید از خروج آمریکا از توافق نامه هسته‌ای بین ایران و قدرت های جهانی موسوم به برجام گفت "امنیت بین‌المللی بازیچه مسایل داخلی آمریکا نیست."
  • جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد با موضوع مبارزه با گسترش تسیلحات کشتار جمعی به ریاست دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برگزار شد. در این جلسه آقای ترامپ به شدت به حکومت ایران تاخت، اما کشورهای دیگر از توافق هسته‌ای ایران دفاع و بر حفظ آن تاکید کردند. ترامپ در سخنرانی افتتاحیه جلسه شورای امنیت، حکومت ایران را به صدور خشونت و هرج و مرج متهم کرد. او ایران را متهم کرد که در پی سلاح‌ هسته‌ای و به دنبال هرج و مرج در منطقه است و مدعی شد که تهران از منابع مالی حاصل از برجام برای گسترش تروریسم استفاده کرده است.
  • وزیران خارجه آلمان، بریتانیا، چین، روسیه و فرانسه و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که برای شرکت در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کرده‌اند پس از نشستی در نیویورک تصمیم خود به ایجاد این تسهیلات را اعلام کردند. این جلسه در پشت درهای بسته برگزار شد و در پایان آن، شرکت‌کنندگان در آن بیانیه مشترکی صادر کردند. در بیانیه مشترک این جلسه آمده است که "با توجه به فوریت و ضرورت دستیابی به نتایجی ملموس، شرکت‌کنندگان در این جلسه از پیشنهادهای عملی برای ادامه و توسعه مجاری پرداخت مالی به ایران به ویژه ایجاد یک وسیله هدف ویژه (اس پی وی) برای ایجاد تسهیلاتی جهت پرداخت‌های مرتبط با ایران از جمله برای صادرات نفت استقتبال کردند." منظور از ایجاد این وسیله جدید "حفاظت از آزادی فعالان اقتصادی این کشورها جهت دنبال کردن مبادلات مشروع با ایران"عنوان شده است

اکتبر

  • دیپلمات های اروپایی می گویند هیچ کدام از دولت های عضو اتحادیه اروپا تمایلی به میزبانی دفتر اداری کانال مالی این اتحادیه با ایران نیستند.
  • رسانه ها می گویند روسیه گفته است که برای جبران کمبود احتمالی عرضه نفت، صادرات خود را در حد توان افزایش خواهد داد و عربستان سعودی نیز در مورد تامین نیاز بازار نفتی اطمینان داده است. قرار است تحریم های نفتی آمریکا علیه ایران با خروج ایالات متحده از توافق هسته‌ای، از سیزدهم آبان (چهارم نوامبر) مجددا از سر گرفته شود.

بازگشت به بالا