کاهش قدرت خرید مسافران ایرانی؛ یک مشاهده شخصی

با کاهش ارزش ریال به نظر می رسد مسافران ایرانی در ترکیه کمتر از قبل خرید می کنند
Image caption با کاهش ارزش ریال به نظر می رسد مسافران ایرانی در ترکیه کمتر از قبل خرید می کنند

در دو سال و نیمی که به عنوان خبرنگار بی بی سی فارسی در ترکیه مستقر بودم، یکی از صحنه های همیشگی و آشنایی که شاهدش بودم، حرکت گردشگران ایرانی با کیسه های پر از خرید در خیابان استقلال و میدان تقسیم، از مراکز مهم گردشگری در استانبول بود.

زن و مرد، پیر و جوان، خسته ولی به ظاهر راضی از قیمت های مناسب لباس های تولید شده در ترکیه، هنگام عصر با پشت سر گذاشتن خیابان استقلال به سمت هتل هایشان در اطراف میدان تقسیم حرکت می کردند.

اما در سفر اخیرم به استانبول دیگر با چنین صحنه ای روبرو نشدم.

مسافران ایرانی همچنان در تقسیم و استقلال تردد می کنند و حضورشان در کنار گردشگران عرب بسیار پررنگ تر از گردشگران اروپایی است اما تعداد کمتری از مسافران ایرانی را می توان دید که مانند قبل با چند کیسه خرید بزرگ در خیابان حضور داشته باشند.

یعقوب سال هاست در صنعت گردشگری ترکیه فعال است. او مسافران تورهای ایرانی را به مراکز خرید عمده می برد.

یعقوب می گوید: "کاملا واضح است که چیزی به نام قدرت خرید وجود ندارد."

به گفته یعقوب مسافرها قبلا به زور از مراکز خرید به اتوبوس ها بر می گشتند ولی حالا زودتر از "تور لیدرها" پای اتوبوس ها حاضرند و ترجیح می دهند به جای این مراکز به بازارچه های ارزان قیمت تر خیابانی بروند.

در دو هفته گذشته، همزمان با کاهش ارزش لیر ترکیه، بسیاری از گردشگران خارجی به مراکز خرید ترکیه هجوم بردند و شبکه های خبری ترکیه تصاویری را از صف بستن مشتریان خارجی در برابر فروشگاه های بزرگ پخش کردند.

اما به نظر می رسد با دلار ده هزار تومانی، باز هم قیمت ها برای بسیاری از مشتریان ایرانی گران باشد.

مرتر، منطقه دیگری از استانبول است که عمده فروشان لباس های تولید شده در ترکیه در آن مستقر هستند.

با چند نفر از صاحبان فروشگاه های مرتر هم که صحبت کردم، از تبعات کاهش ارزش ریال بر کاسبی خود شاکی بودند.

محمت که در یکی از شهرهای جنوبی ترکیه به دنیا آمده، می گوید "مشکلات اقتصادی ایران بر کاسبی ما هم اثر گذاشته است."

او می گوید: "مشتری های ایرانی معمولا چهار یا پنج قلم جنس می خریدند ولی الان به خرید یک تکه لباس اکتفا می کنند که تازه برای خرید آن هم حسابی چانه می زنند."

محمت در ادامه گفت: "آنها حق دارند. قدرت خرید پولشان کم شده است. این روی زندگی ما هم اثر می گذارد."

Image caption منطقه مرتر در استانبول از جمله مراکز خرید عمده مسافران ایرانی است

رویا و همسرش که هر دو ایرانی هستند، یک عمده فروشی بزرگ لباس را اداره می کنند.

رویا می گوید کاهش ارزش ریال باعث شده که قیمت نهایی لباس های تولید شده در ترکیه در بازار ایران بالا برود و برای همین فروش آنها کم شده است.

او در ادامه گفت: "مشتری های ما معمولا چندین تُن لباس سفارش می دادند ولی حالا در نهایت با ترس ده کیلوگرم سفارش می دهند."

به گفته رویا بسیاری از فروشگاه ها در مراکز خریدی که محل تردد تورهای ایرانی بودند، فروشندگان ایرانی خود را اخراج کرده یا به مرخصی فرستاده اند چرا که این روزها مشتری زیادی به سراغ آنها نمی آید.

اما به نظر می رسد یکی از عوامل دیگری که باعث کم شدن مشتری ایرانی کاسبان استانبولی شده، کاهش تعداد مسافران در هفته های اخیر است.

یعقوب می گوید زمانی که دولت ارز مسافرتی به گردشگران می فروخت، تعداد مسافران ایرانی در استانبول به طور چشمگیری افزایش یافت ولی حالا با قطع ارز مسافرتی، از تعداد مسافران کاسته شده است.

به گفته یعقوب، بعضی از تورها با گرفتن ارز مسافرتی خانواده های پرجمعیت، آنها را برای ۲-۳ روز به استانبول می آوردند و در هتل های با کیفیت پایین اسکان می دادند تا از محل اختلاف قیمت ارز مسافرتی با قیمت ارز در بازار آزاد منفعتی به جیب بزنند.

یعقوب می گوید به طور مثال هر شرکت مسافرتی معتبر روزانه به ۲۰۰ تا ۲۵۰ گردشگر ایرانی خدمات ارایه می داد که این رقم با آغاز عرضه ارز مسافرتی به ۴۰۰ تا ۴۵۰ نفر افزایش یافت.

او ادامه می دهد: از زمانی که پرداخت ارز مسافرتی متوقف شده این رقم به ۷۰ تا ۸۰ مسافر در روز کاهش یافته است.

گران شدن بلیت هواپیما هم بر تعداد مسافران ایرانی تاثیر داشته است.

به گفته یکی از دوستانم، هزینه بلیت پرواز او از تهران به استانبول در ابتدای سال جاری میلادی حدود ۶۰۰ هزار تومان بود اما این بار برای سفر با همان شرکت هواپیمایی دو میلیون و ۴۰۰ هزار تومان پرداخته است.

وقتی از او درباره کاهش قدرت خرید مسافران ایرانی سوال کردم، در جوابم گفت: "مشکل خیلی جدی تر از این حرف هاست... کالاهای اساسی در داخل کشور گران شده اند و مردم قدرت خرید آنها را ندارند. "