نگاه ایران به نفت 'هشتاد دلاری' برای مقابله با تحریم‌های آمریکا

نفت حق نشر عکس Getty Images
تحریم

دولت ایران بر این باور است که با احتساب هشتاد دلار برای هر بشکه نفت، درآمد کافی از فروش نفت کسب می‌کند.

این لب کلام اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور ایران بود که اخیرا (یکشنبه ششم آبان) گفت: "قیمت نفت که حدود ۳۰ دلار می‌فروختیم اکنون به ۸۰ دلار رسیده است، آمریکایی‌ها اگر می‌توانستند فروش نفت ایران را متوقف کنند به‌طور حتم قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار می‌رسید. با همین فضاسازی فکر می‌کنیم اگر یک میلیون بشکه نفت هم صادر کنیم درآمد نفت را به دست آوردیم."

البته قیمت نفت برنت در معاملات اواخر هفته پیش (جمعه دوم نوامبر) در بازارهای جهانی به حدود ۷۲ دلار در هر بشکه رسید، قیمتی که بیش از سه هفته پیش تا بالای ۸۶ دلار هم رسیده بود.

روند کاهش قیمت از حدود سه هفته پیش شروع شد.

افزایش عرضه نفت توسط تولید کنندگان بزرگ این کالا به همراه اعلام معافیت موردی برای بعضی از خریداران نفتی ایران باعث شد، خریداران احساسی درباره کاهش عرضه نفت در بازار نداشته باشند و به تبع آن قیمت‌ها افت کند.

بیشتر بخوانید؛ گزارش‌های ویژه بازگشت تحریم‌ها

جهش قیمت نفت در بازارهای جهانی تا اوایل ماه جاری میلادی (اکتبر) ادامه داشت که دلیل اصلی آن نگرانی‌ها درباره کاهش میزان عرضه نفت ایران پس از اعمال تحریم‌های یک جانبه آمریکا در ماه‌های پیش رو بود.

قیمت نفت سبک ایران هم در نیمه اوت حدود ۶۹ دلار بود که در ۵ اکتبر به بالای ۸۲ دلار هم رسید که بعدا البته کاهش یافت.

بعضی از تحلیلگران بر این باورند که با آغاز تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران حدود یک میلیون تا یک و نیم میلیون بشکه نفت از صادرات ایران کم شود.

بر اساس گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی ، فعلا عرضه نفت در بازارهای جهانی کافی است اما این صنعت "بتدریج با فشار رو‌به‌رو می‌شود."

این سازمان ظرفیت مازاد نفت در جهان اکنون کمتر از ۲ درصد از تقاضای جهانی اعلام کرده که "ممکن است کاهش بیشتری در راه باشد."

اداره اطلاعات انرژی آمریکا هم اخیرا در گزارش جداگانه‌ای برآورد خود از قیمت نفت برای هر دو شاخص برنت و وست تگزاس اینترمدیت را سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ افزایش داده است.

بر این اساس، میانگین قیمت شاخص نفت خام برنت در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ میلادی به ترتیب حدود ۷۴ و نیم دلار و کمی بیش از ۷۵ دلار تخمین زده شده است.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش خود به نگرانی‌هایی درباره جبران کاهش عرضه نفت ایران و ونزوئلا توسط اعضای اوپک، عربستان و روسیه اشاره کرده است.

دولت ایران می‌گوید است نفت "هشتاد دلاری" برای درآمد این کشور کافی است.

اسحاق جهانگیری صادرات روزانه نفت ایران در ماه‌های اخیر را دو و نیم میلیون بشکه اعلام کرده است.

بنظر می‌رسد ایران حداقل میزان صادرات نفتی خود بعد از اعمال تحریم‌های نفتی آمریکا را هم تعیین کرده است.

آقای جهانگیری گفته است: "همواره تاکید داشتیم که با وجود تحریم‌ها صادرات نفت ایران نباید از روزانه یک میلیون بشکه کمتر شود."

بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران هم اخیرا گفته است برای نفت ایران جایگزینی در بازار وجود ندارد؛ به تعبیری کشورهای تولید کننده نفت نمی‌توانند جبران کاهش نفت ایران را در بازار بکنند.

بیشتر بخوانید:

به گفته وزیر نفت ایران اعضای اوپک توانایی افزایش تولید نفت بیشتر از رقم کنونی را ندارند.

دولت ایران در بودجه سال جاری خورشیدی (۱۳۹۷) قیمت هر بشکه نفت را حدود ۵۵ دلار را با نرخ دلار ۳۵۰۰ تومانی در نظر گرفت که این پیش بینی پایین تر از قیمت بازار بود.

قیمت نفت در لایحه بودجه سال آینده (۱۳۹۸) که معمولا نیمه آذر ماه ارائه می‌شود هنوز مشخص نیست اما احتمالا کاهش فروش نفت ایران با توجه به تحریم‌های آمریکا در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ در نظر گرفته خواهد شد.

حق نشر عکس Irna
Image caption اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور ایران گفته است که با وجود تحریم‌ها صادرات نفت ایران نباید از روزانه از یک میلیون بشکه کمتر شود

ایران در حالی چشم به قیمت بالای نفت دارد که مشکل این کشور فقط آمریکا نیست؛ افزایش عرضه بعضی از تولیدکنندگان بزرگ این عرصه هم چالشی است که ایران با آن دست به گریبان است.

از بیش از سه هفته پیش (اوایل اکتبر) قیمت نفت در بازارهای جهانی شروع به کاهش کرد.

قیمت هر بشکه نفت برنت که در اوایل اکتبر به بالای ۸۶ دلار رسیده بود هفته پیش به حدود ۷۲ دلار رسید؛ کاهشی که حداقل با معادلات اعلام شده توسط آقای جهانگیری همخوانی ندارد.

عربستان از اولین کشورهایی بود که گفت خلاء نفت ایران در بازار را جبران می‌کند.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان اخیرا (۵ اکتبر) گفته بود کشورش به ازای هر بشکه نفتی که از سوی ایران کاهش یافته، دو بشکه نفت جایگزین کرده است.

این اظهارات البته از سوی ایران بی جواب نماند.

بیژن زنگنه، وزیر نفت این کشور در پاسخ گفت: "این چنین گزافه‌گویی‌ها ممکن است آقای ترامپ را راضی کند، اما بازار هرگز چنین ادعاهایی را باور نمی‌کند."

حق نشر عکس Mark Wilson/Getty Images
Image caption محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان گفته است کشورش به ازای هر بشکه نفتی که از سوی ایران کاهش یافته، دو بشکه نفت جایگزین کرده است

ریاض همچنین گفته است بازار نفت تا پایان سالی که حدود دو ماه به پایان آن باقی مانده با افزایش عرضه مواجه خواهد شد؛ اتفاقی که کاهش نرخ این روزهای نفت موید آن بوده است.

روسیه هم از جمله کشورهایی است که هر چند با تحریم‌های آمریکا علیه ایران مخالف است اما با تثبیت و کاهش تولید نفت موافق نیست.

الکساندر نواک، وزیر انرژی روسیه گفته است: " اکنون، هیچ مبنا یا دلیلی برای این (تثبیت یا کاهش تولید) وجود ندارد؛ کاملاً بر عکس، همان‌طور که می‌دانید، اکنون خطرهایی برای کمبود نفت وجود دارد."

مقام‌های آمریکایی از زمان خروج این کشور از توافق هسته‌ای با ایران، بارها گفته‌اند تلاش خواهند کرد فروش نفت ایران را به صفر برسانند ولی واشنگتن توجه ویژه‌ای هم به قیمت نفت دارد.

این کشور علاوه بر حمایت از افزایش تولید، معافیت‌هایی را هم برای بعضی از خریداران نفت ایران صادر می‌کند که بر کاهش اخیر قیمت‌ها تاثیرگذار بوده است.

حق نشر عکس Anadolu Agency
Image caption دولت ایران در بودجه سال جاری خورشیدی (۱۳۹۷) قیمت هر بشکه نفت را حدود ۵۵ دلار را با نرخ دلار ۳۵۰۰ تومانی در نظر گرفته بود

ایران سومین تولید کننده بزرگ نفت اوپک است و بخشی از انتقادهای قبلی آقای ترامپ از تولید کنندگان نفت به دلیل "بالا نگاه داشتن قیمت" به پیامدهای تحریم ایران و کاهش عرضه نفت این کشور برمی‌گشت.

بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران گفته است: "آمریکا، ‌بازار را با تناقض روبه‌رو کرده است؛ از یک طرف آقای ترامپ و دوستان‌شان نمی‌خواهند قیمت نفت به دلیل مصارف داخلی بالا رود و از طرف دیگر به کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت مانند ایران، ونزوئلا و روسیه هجوم می‌آورند و آنها را به گونه‌های مختلف تحریم می‌کنند.".

فشار آمریکا بر خریداران نفت ایران در حالی است که مقام‌های ایرانی می‌گویند از ابزارهای خاصی برای دور زدن تحریم‌های نفتی برخوردارند؛ که شامل عرضه نفت خام ایران در بورس انرژی است؛ عرضه‌ای که عده زیادی نسبت به موفقیت آن برای هدف‌های صادراتی ابراز تردید کرده‌اند.

سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در تازه‌ترین گزارشی که درباره بازار نفت در اکتبر منتشر کرده میانگین کلی تولید نفت خام کشورهای عضو را در ماه سپتامبر را ۳۲ میلیون و ۷۶۱ هزار بشکه در روز اعلام کرده است که نسبت به ماه قبلی (اوت) ۱۳۲ هزار بشکه در روز بیشتر بوده است.

تحریم‌های نفتی ایران در حالی است که بعضی از کارشناسان اقتصادی هشدار داده‌اند که اختلاف تجاری بین آمریکا و چین ممکن است رشد اقتصادی جهانی را تضعیف کند که نتیجه آن، کاهش تقاضا برای انواع مواد خام از جمله نفت خواهد بود.

این در حالی است که پیشتر بعضی دیگر از نفت بالای ۸۰ دلاری هم صحبت کرده بودند هر چند خیلی مشخص نیست با توجه به روند رو به کاهش نفت چه زمانی قیمت نفت به بالای هشتاد دلار برسد.‌