اعتراف 'مسئول عالی رتبه' به ناکارآمدی پیام رسان‌های داخلی بعد از دی ۹۶

پیام رسان سروش
Image caption به روایت وزیر ارتباطات، "یک مسئول عالی رتبه کشور"، یک ماه قبل از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ گفته بود مدیران پیام‌رسان‌های داخلی مدعی شده اند می‌توانند ۴۰ میلیون کاربر داشته باشند ولی بعد از این اعتراضات، معلوم شده که این ادعا بی‌اساس بوده است.

حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران خبر داده این وزارتخانه به علت ناکامی پنج پیام رسان داخلی، دیگر از آنها حمایت ویژه نخواهد کرد.

به گزارش روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، این مقام دولتی بدون توضیح بیشتر افزوده: "با این وجود برخی حمایت‌ها از سوی وزارت ارتباطات همچنان ادامه پیدا می ‌کند و دریغ نخواهد شد".

پیشتر، محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، روایت کرده بود که "یک مسئول عالی رتبه کشور"، یک ماه قبل از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ گفته مدیران پیام‌رسان‌های داخلی مدعی شده اند می‌توانند ۴۰ میلیون کاربر داشته باشند ولی بعد از این اعتراضات، معلوم شده که این ادعا بی‌اساس بوده است.

حمید فتاحی هم در اظهارات جداگانه ای در هفته پیش، تاکید کرده بود که به جز پیام رسان‌های سروش و گپ، که گفته او دارای کاربران به نسبت بیشتری در مقایسه با سایر پیام رسان های داخلی هستند، حمایت از سایر پیام رسان های داخلی متوقف خواهد شد.

در مرداد ۱۳۹۶، شورای عالی فضای مجازی سندی به نام "سیاست‌ها و اقدامات ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی" را تصویب و برای اجرا ابلاغ کرد که در راستای آن، قرار شد از محل بودجه عمومی، هفت پیام‌رسان داخلی سروش، گپ، آی‌گپ، بله، ایتا، بیسفون پلاس و ویسپی مورد حمایت ویژه قرار بگیرند. هدف از این حمایت، بازداشتن مردم از به‌کار گیری پیام رسان‌های بین‌المللی چون تلگرام و ترغیب کاربران به استفاده از ‌پیام رسان‌های داخلی بود که تحت حمایت نهادهای حکومتی قرار داشتند.

اظهارات اخیر حمید فتاحی، در عمل حکایت از این دارد که از میان این هفت پیام رسان، آی‌گپ، بله، ایتا، بیسفون پلاس و ویسپی از گردونه حمایت دولتی خارجی می شوند.

بیشتر بخوانید:

کدام 'مسئول عالی رتبه'؟

محمدجواد آذری جهرمی، ۲۰ مهر در مصاحبه با برنامه "دست‌خط" شبکه پنج سیما گفت: "یک روز من خاطرم هست با یکی از مسئولین عالی رتبه کشور در رابطه با مساله شبکه های اجتماعی صحبت می کردیم. در جلسه ای بنده را دعوت کرده بودند داشتم توضیح می دادم... شاید آذر ۹۶ بود... گفتند این شبکه های اجتماعی [داخلی] آمده اند گفته اند ما همین امروز ۴۰ میلیون مشترک را می توانیم پوشش بدهیم و ظرفیت داخلی وجود دارد."

وی افزود: "من آن روز به ایشان گفتم البته خیلی خوب است که اعتماد به نفس دارند ولی ظرفیتشان ۱ و نیم میلیون است و ایشان از من نپذیرفت. طبیعتا حوادث دی ماه ۹۶ که پیش آمد، تلگرام از دسترس خارج شد، اینستاگرام خارج شد و [عده‌ای از مردم] آمدند سراغ شبکه های اجتماعی [داخلی]. به ۱ میلیون [کاربر] نرسیده دچار مشکل شدند. بعد همان مسئول من را صدا کرد و گفت من به حرف آن روز شما امروز اعتماد پیدا کردم که شما درست می‌گفتید."

اشاره این عضو کابینه، به مقطع اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ بود که به دنبال فیلتر شدن تلگرام و اینستاگرام، عده‌ای از کاربران آنها به سمت استفاده از پیام‌رسان های داخلی رو آوردند ولی مشکلات فنی، به اختلال در فعالیت آنها انجامید. بعد از پایان اعتراضات، اینستاگرام و تلگرام رفع فیلتر شدند، ولی از اردیبهشت ۱۳۹۷ فیلترینگ تلگرام مجددا برقرار شد.

آقای آذری جهرمی در مصاحبه خود با شبکه پنج، البته در مورد هویت مسئول عالی‌رتبه‌ای که به بی‌اساس بودن وعده‌های مدیران پیام‌رسان های داخلی اعتراف کرده توضیح بیشتری نداده. اما با توجه به استفاده جواد آذری جهرمی از فعل مفرد در اشاره به این مسئول (ذکر اینکه "همان مسئول من را صدا کرد و گفت...") و نیز اشاره او به اینکه مسئول موردنظر در گفتگو با وزیر ارتباطات به اشتباه خود اعتراف کرده، به نظر می‌رسد که احتمالا آن مسئول، نه رهبر، که مافوق مستقیم وزیر یعنی رئیس جمهور بوده است.

بیشتر بخوانید:

سقوط شدید پیام رسان‌های داخلی

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، در بخش دیگری از مصاحبه خود گفته در فروردین ۱۳۹۷ در گزارشی به مجلس اعلام کرده که با بهبود فنی پیام رسان های داخلی، توان آنها افزایش یافته و از ظرفیت خدمات‌رسانی به ۱۵ میلیون نفر برخوردار شده اند.

این در حالی است که به نظر می رسد که با وجود افزایش ظرفیت فنی پیام رسان های داخلی، میزان استفاده عملی کاربران ایرانی از آنها، از زمان ارائه گزارش محمدجواد آذری جهرمی به مجلس، سیر نزولی داشته است.

در همین ارتباط، کمتر از یک ماه و نیم پیش، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرد که حکایت داشت در فاصله خرداد تا مهرماه، میزان استفاده از پیام رسان‌های داخلی به شدت کاهش یافته است.

مطابق گزارش ۲۲ مهر ایسپا، با وجود فیلترینگ گسترده پیام‌رسان تلگرام، بیش از ۴۷ درصد پاسخگویان به نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران تاکید کرده بودند که از تلگرام استفاده می کنند.

این در حالی است که مطابق همین نظرسنجی، میزان کاربران پیام‌ رسان‌های داخلی در حدود چهار ماه منتهی به مهر، به شرح زیر کاهش یافته بود: پیام‌رسان سروش از ۱۳.۵ درصد در خرداد به ۴.۳ درصد در مهرماه، ایتا از ۲.۹ درصد به ۰.۹ درصد، آی‌گپ از ۲.۵ درصد به ۰.۴ درصد، بله از ۱.۸ درصد به ۰.۴ درصد، گپ از ۱.۴ درصد به ۰.۲ درصد، و بیسفون و ساینا از هرکدام حدود ۰.۶ درصد در خرداد به حدود ۰.۱ درصد در مهرماه.

چنین کاهش شدیدی در تعداد کاربران پیام رسان های داخلی از خرداد تا مهر، از قضا پس از صدور حکم فیلترینگ تلگرام از سوی دادستانی تهران در ۱۰ اردیبهشت صورت گرفته بود.

دادستانی مشخصا دستور داده بود: "اعمال مسدودسازی باید به نحوی اجرا شود که محتوای شبکه مذکور با هیچ نرم‌افزاری (اعم از فیلترشکن و نظایر آن) در کشور قابل دسترس نباشد."