چرا تولید خودرو در ایران کاهش یافت؟

خودرو حق نشر عکس Tasnim

وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران (صمت) اخیرا آمار تولید خودروسازان این کشور را منتشر کرده که بر اساس آن تولید خودروهای مختلف در ایران از کاهش قابل توجهی برخوردار بوده است.

بر اساس این آمار تولید خودروهای سواری در آبان ماه امسال (۱۳۹۷) نسبت به همین ماه پارسال (۱۳۹۶) بیش از ۵۸ درصد کمتر شده است.

در این مدت تولید خودرو توسط بعضی خودروسازان نظیر "صنعت خودرو آذربایجان" عملا به صفر رسیده و متوقف شده است.

در میان خودروسازان بزرگ، ایران خودروی تبریز آبان ماه امسال نسبت به همین ماه پارسال ۶۹.۵ درصد کاهش تولید داشته است؛ این کاهش تولید برای سایپا نزدیک به شصت درصد بوده است.

افت تولید البته مختص به خودروهای سواری نیست؛ تولید کامیون، ون، وانت هم در این مدت روند مشابهی را دنبال کرده‌اند.

این آمار در حالی منتشر شده که رضا رحمانی، وزیر صنعت گفته است: "چند ماه پیش تولید خودرو در کشور به شدت کاهش یافته بود و در وضعیت خطرناکی بودیم اما اکنون روند نزولی تولید خودرو کاهش یافته و شاهد افزایش تولید هستیم."

حق نشر عکس Tasnim
Image caption بنابر اعلام وزارت صنعت تولید خودروهای سواری در آبان ماه امسال (۱۳۹۷) نسبت به همین ماه پارسال بیش از ۵۸ درصد کمتر شده است

کاهش محسوس تولید خودرو در ایران از تابستان آغاز شد؛ زمانی که در سایه تحریم‌های آمریکا نرخ ارز افزایش یافت.

برای کاهش تولید خودرو در ایران طی ماه‌های اخیر دلایل متفاوتی ارائه شده است.

دست‌اندرکاران بازار خودرو تامین قطعات خودرو که گریبانگیر بازار لوازم یدکی هم شده است را یکی از دلایل عمده کاهش تولید خودرو می‌دانند.

تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران باعث شد، بعضی خودروسازان به فعالیت خود در بازار ایران پایان دهند.

با خروج آمریکا از توافق هسته ای با ایران، بخشی از تحریم های پیشین این کشور از جمله تحریم صنایع خودروسازی ایران از نیمه مرداد دوباره از سرگرفته شد و بعضی از شرکت های بزرگ خودروسازی بین‌المللی از جمله پژو-سیتروئن و رنوی فرانسه که با شرکت های ایرانی قرارداد همکاری داشتند، به فعالیت خود در ایران پایان دادند.

همزمان با خروج خودروسازان بزرگ خارجی از ایران، خودروهای پرتیراژ داخلی هم متاثر شدند.

با جدی‌تر شدن تحریم‌ها علیه ایران، تامین قطعات برای خودروسازان داخلی سخت‌تر شد و مراودات مالی آنها با دنیای خارج تنگ شد.

تلاش خودروسازان ایرانی برای جایگزینی مراودات قبلی با بانک‌هایی نظیر"کونلون بانک" چین هم به جایی نرسید.

یکی از تبعات کاهش تولید "بدقولی" خودروسازان به مشتریان بود؛ در ماه‌های اخیر تعداد زیادی از شهروندان ایرانی برای خرید خودرو ثبت نام کرده بودند؛ اما نتوانستند در زمان مقرر خودروهای خود را تحویل بگیرند که این اعتراض مشتریان را به همراه داشت.

یکی از خریداران خودرو به خبرگزاری مهر گفته: "علیرغم اینکه برای خرید پژو ۲۰۰۸ یک دوره مابه التفاوت از ما به دلیل افزایش نرخ ارز و موارد مترتب بر هزینه‌های خودرو دریافت شده است، اما هنوز با گذشت بیش از شش ماه خودرویی تحویل نگرفته‌ایم و بنابراین خودروسازان در این زمینه علاوه بر اینکه به حاشیه بازار دامن زده‌اند، خودروهای ثبت نامی را هم تحویل نداده و به تعهدات خود عمل نمی کنند."

بعضی از فعالان صنعت خودرو برای کاهش تولید به مسائل دیگری مانند کمبود تخصیص ارز، ترخیص ضعیف قطعات از گمرک اشاره می‌کنند که در پی آن تولید قطعاتی در این کشور تولید می‌شود پایین آمده و در نتیجه تولید کاهش یافته است.

حق نشر عکس Eghtesadonline
Image caption دست‌اندرکاران بازار خودرو مشکلات ناشی از تامین قطعات خودرو را یکی از دلایل عمده کاهش تولید خودرو می‌دانند

ولی ملکی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در مرداد ماه خبر از تصویب اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی برای تامین واردات قطعات خودرو در مرداد ماه خبر داد اما دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن قطعه سازی چند ساعت بعد این خبر را تکذیب کرد.

آرش محبی نژاد، دبیر این انجمن گفته بود: "مصوبه اخیر دولت تنها مربوط به حذف مابه التفاوت ارز خودروسازان و قطعه سازان برای کالاهای مانده در گمرکات است و نباید برداشت‌های هیجانی و نادرست را در این شرایط به جامعه منتقل کرد.".

بعضی از خودروسازان می‌گویند نتوانسته‌اند از سامانه نیما (نظام یکپارچه معلات ارزی) ارز کافی دریافت کنند؛ متوسط قیمت دلار در این سامانه در ماه‌های اخیر ۸۰۰۰-۹۰۰۰ تومان بوده است.

دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو حدود یک ماه پیش گفته بود قطعه‌سازان چهار ماه پشت درهای بسته سامانه نیما برای تامین ارز مانده‌اند.

بر اساس اعلام منابع رسمی در ایران خودروسازان ایرانی از ابتدای سال تاکنون حدود پنج هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان متضرر شده‌اند که علت اصلی آن افزایش قیمت مواد اولیه و عدم تامین قطعات اعلام شده است.

فرمول جدید برای تعیین قیمت خودرو

در هفته‌های اخیر بحث بر سر فرمول افزایش نرخ خودرو ادامه داشته است؛این بحث پس از آن جدی شد که اختلاف قیمت خودروی تحویل کارخانه با بازار آزاد در ماه‌های اخیر افزایش یافت.

هدف از اعلام نرخ‌ها جدید که هنوز اعلام نشده، کاهش اختلاف قیمت خودرو در کارخانه و بازار آزاد اعلام شده است.

بگفته وزیر صنعت شرط اصلی فروش خودرو بر اساس نرخ‌های جدید "افزایش تولید" خودروسازان است.

در ابتدا وزارت صنعت اعلام کرد تصمیم دارد در نرخ‌های جدید، خودروهای ثبت نامی کارخانه‌ها ۵ درصد زیر قیمت بازار آزاد عرضه شوند.

ولی اواخر هفته گذشته بود که وزیر صنعت فرمول تعیین قیمت خودرو را تغییر داد.

بر این اساس گفته شد کاهش قیمت پلکانی است؛ به‌طوری که اگر خودرویی با قیمتی کمتر از ۵ درصد بازار از سوی خودروساز عرضه شد بعد از مدتی در مرحله بعد خودروساز اقدام به کاهش ۵ درصدی قیمت کند و روند ادامه پیدا کند.

حق نشر عکس Tasnim
Image caption در ماه‌های اخیر به دلیل افزایش نرخ ارز و بالا رفتن هزینه‌های تولید، خودروسازان به دنبال منابعی برای جبران افزایش هزینه‌ها بوده‌اند

قیمت‌گذاری‌های جدید خودروهای زیر ۴۵ میلیون تومان را شامل می‌شود.

رضا رحمانی، وزیر صنعت گفته است: "با قیمت‌گذاری ستاد تنظیم بازار قیمت جدید خودروهای پرفروش تا هفته آینده اعلام خواهد شد." این در حالی است که اعلام نرخ‌های جدید چند باری است به تعویق افتاده است.

قیمت‌گذاری خودروهای بالای ۴۵ میلیون تومان هم آزاد است و خودروسازان می‌توانند خود نسبت به تعیین قیمت این دسته از محصولات اقدام کنند.


خودروهایی نظیر پراید ۱۳۱، پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و ۵، تیبا، پژو پارس و پژو ۴۰۵ از جمله خودروهایی هستند که در حال حاضر قیمت تحویل کارخانه آنها زیر ۴۵ میلیون تومان است.


یکی از اهداف این طرح حذف دلالان و واسطه‌ها از بازار خودرو اعلام شده است.

ایران خودرو در لیست جدید قیمت های دی ماه ۹۷ قیمت جدید ۵ خودروی خود شامل هایما اس۵، پژو۲۰۷ دستی، پژو پارس اتوماتیک، دانگ فنگ اچ۳۰ کراس و دنا پلاس را اعلام کرده که قیمت‌ها در مقایسه با قبل افزایش شدیدی داشته‌اند.

بعنوان مثال قیمت پژو ۲۰۷ دستی از حدود ۴۷ میلیون تومان به ۷۰ میلیون تومان رسیده است.

در ماه‌های اخیر به دلیل افزایش نرخ ارز و بالا رفتن هزینه‌های تولید، خودروسازان به دنبال منابعی برای جبران افزایش هزینه‌ها بوده‌اند.

سعید مدنی، مدیرعامل سابق ساپیا به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفته است: "در حالی که قیمت نهادها افزایش قیمت ۲۵ برابری داشته قیمت پراید ۳.۵ برابر شده و نمی‌توان انتظار داشت که قیمت نهادها افزایش یابد اما قیمت خودرو ثابت بماند. "

او همچنین گفته: " امروز قیمت پراید با دو دستگاه دوچرخه برابر است و باید مردم بدانند که قیمت دلار تمام اجناس را تحت تاثیر قرار داده است."

وزارت صنعت ایران بازار خودرو در این کشور را بازاری ۷۰ هزار میلیارد تومانی اعلام کرده است.

پانصد هزار نفر در این صنعت در ایران مشغول به کار هستند و صنایع زیادی وابسته به آن است.

رکود این صنعت باعث شده بیش از صد کارخانه قطعه سازی تعطیل شوند و حدود ۲۰۰ هزار نفر از قطعه سازان هم کار خود را از دست داده‌اند.