ونزوئلا؛ حامی ایران در اوپک یا رقیبی در بازار آسیا

تاسیسات نفت ونزوئلا حق نشر عکس Getty Images

تحریم شرکت ملی نفت ونزوئلا از سوی دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا بار دیگر نگاه‌ها را متوجه بازار جهانی نفت کرده است.

پس از تحریم نفتی ایران، اکنون ونزوئلا، دومین صادرکننده نفت اوپک است که از حضور دربازار جهانی محروم می‌شود. ونزوئلا امسال ریاست دوره‌ای اوپک را هم به عهده دارد و همین موضوع نگرانی‌ها را نسبت به بحرانی‌تر شدن اوضاع بازار جهانی نفت دو برابر کرده است.

بیشتر بخوانید:

اهمیت ونزوئلا در اوپک و بازار جهانی نفت

ونزوئلا از اعضای ۵ کشوری است که بهمراه ایران و سه کشور دیگر هسته اولیه شکل‌گیری سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) را شکل دادند.

این کشور بیشترین ذخایر نفت را در مقایسه با دیگر کشورهای عضو این سازمان دارد. به گزارش اوپک، ونزوئلا ۲۴ درصد ذخایر این سازمان را یعنی ۳۰۱ میلیارد بشکه نفت دارد که این میزان از ذخایر عربستان سعودی عضو پرنفوذ این سازمان هم بیشتر است. عربستان پس از ونزوئلا ۲۱ درصد معادل ۲۶۷ میلیارد بشکه نفت دارد.

صاحبان بزرگ‌ترین ذخایر نفت اوپک

منبع: اوپک

ونزوئلا زمانی در میان کشورهای آمریکای لاتین بزرگترین صادرکننده نفت محسوب می‌شد اما این کشور در پایان سال ۲۰۱۸ میلادی پایین‌ترین میزان صادراتش را طی سه دهه گذشته را رقم زد.

این کشور سال میلادی گذشته روزانه حدود یک میلیون و ۲۴۵ هزار بشکه نفت صادر کرد که پایین‌ترین رقم از سال ۱۹۹۰ تاکنون به شمار می رود.

ایمان ناصری مشاور بازار نفت و مدیر بخش خاورمیانه شرکت مشاورین انرژی، اف جی ایی به بی بی سی فارسی می‌گوید: "کاهش نفت ونزوئلا افزایش اندک بهای جهانی نفت را در پی داشت و دلیلش این است که بیشترین تاثیر بر بازار آمریکا خواهد بود چرا که این کشور خریدار عمده نفت ونزوئلا است. همچنین تولید نفت این کشور طی سالهای گذشته روند کاهشی بسیاری داشته و به همن دلیل حذف فیزیکی این نفت شوکی به بازار وارد نمی‌کند زیرا خریداران عمده مثل چین و هند منبع خرید خود را از دست نداده اند".

کاهش تولید نفت ونزوئلا

در شش سال اخیر تولید نفت ونزوئلا کمتر از نصف شده است
منبع: اوپک

واردات نفت آمریکا از ونزوئلا اگرچه اندکی کاهش یافته بود اما ایالات متحده همچنان یکی از خریداران عمده نفت این کشور به شمار می‌رود. به گزارش اداره انرژی آمریکا، ونزوئلا در سال ۲۰۱۸ روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام به ایالات متحده صادر کرده است و این یعنی مقصد بیش از ۲۰ درصد از نفت ونزوئلا، آمریکا است که با اعمال تحریم‌، این منبع درآمدی نیز متوقف می‌شود.

ونزوئلا تولید کننده نفت بسیار سنگین است که خریداران مخصوص خود را دارد. علاوه بر آمریکا، هند و چین هم از کشورهایی هستند که پالایشگاه‌های آنها برای تولید و تصفیه نفت سنگین بنا شده و به همین دلیل از خریداران نفت ونزوئلا بودند.

واردات آمریکا از ونزوئلا

نفت خام و فرآورده‌های نفتی

منبع: وزارت انرژی آمریکا

روسیه به دنبال منافع بلند مدت در ونزوئلا

روسیه، چین و ایران از کشورهایی هستند که حمایت خود را از دولت نیکلاس مادرورو در بحران سیاسی اخیر اعلام کرده‌اند؛ کشورهایی که سرمایه‌گذاری‌های آنها در کشوری همچون ونزوئلا که با بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند می‌تواند تاثیرگذار باشد.

روسیه پس از چین مهمترین حامی مالی ونزوئلا به شمار می‌رود. روسیه و شرکت‌های دولتی این کشور در۲۰ سال گذشته بیش از ۱۷ میلیارد دلار در ونزوئلا سرمایه‌گذاری کرده‌اند که بخش عمده آن در صنعت نفت این کشور بوده است. دسامبر سال میلادی گذشته ولادیمیر پوتین در دیدار با همتای ونزوئلایی‌اش، نیکلاس مادورو وعده وام ۶ میلیارد دلاری به این کشور داد؛ وامی که قرار بود آغاز بازپرداخت آن سال ۲۰۲۳ باشد.

بخش زیادی از سرمایه‌گذاری‌های روسیه در ونزوئلا از طریق شرکت دولتی نفت فدراسیون روسیه "روس نفت" انجام گرفته است. گزارش اخیر سالانه این شرکت نشان می‌دهد که این شرکت فروشنده بیش از ۲ و نیم میلیارد دلار از نفت تولیدی شرکت دولتی نفت ونزوئلا در سال ۲۰۱۷ بوده است.

روسیه همچنین در پنج قرارداد سرمایه‌گذاری مشترک با شرکت دولتی نفت و گاز ونزوئلا (PDVSA) سهیم است.

در سال ۲۰۱۷ قرارداد فروش نفت با شرکت ملی نفت ونزوئلا امضا کرد و همین سال تولید ۸ درصد، معادل ۵۹ میلیون بشکه نفت ونزوئلا را به عهده داشته است. شاید بر همین اساس است که مدیرعامل شرکت روس‌نفت همزمان با شدت گرفتن تنش در ونزوئلا گفته بود که "روسیه هرگز ونزوئلا را ترک نمی‌کند و کسی هم نمی‌تواند آنها را مجبور به این کار کند".

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ونزوئلا از حدود چهار سال پیش صحنه اعتراض‌های خیابانی در اعتراض به وضعیت اقتصادی و معیشتی و همچنین علیه سیاست‌های نیکلاس مادورو رئیس جمهوری این کشور است

بر این اساس برکناری مادورو می‌تواند برای روسیه نگران کننده باشد اما در درازمدت نمی‌تواند مانع بهره‌برداری روسیه از سرمایه‌گذاری‌های کلان این کشور در ونزوئلا شود.

ایمان ناصری مشاور بازار انرژی بر این باور است که چین و هند هر دو با آگاهی از وضعیت ونزوئلا تصمیم به سرمایه‌گذاری در این کشور گرفته‌اند چرا که به دنبال منافع درازمدت خود هستند.

او می‌گوید "روسیه و چین مدت‌هاست از وضعیت ونزوئلا آگاهند. با وجود سال‌ها بی‌ثباتی تنها دلیل حمایت این کشورها طی سال‌های گذشته امیدشان به ابقا بعد از این تلاطم های سیاسی و اقتصادی است. این کشورها سال‌ها در ونزوئلا سرمایه‌گذاری کرده‌اند و قطعا به دنبال منافع بلندمدت در این کشور هستند. از چند ماه پیش احتمال ورشکست شدن دولت ونزوئلا می‌رفت. چین و روسیه هم قطعا از پیش، چنین نگاهی داشتند و برای دوران بازگشت آرامش به این کشور برنامه‌ریزی کرده‌اند".

بزرگ‌ترین خریداران نفت ونزوئلا

برحسب هزار بشکه در سال

منبع: اوپک

چین؛ کشوری دوست یا سرمایه‌گذاری عاقبت اندیش برای ونزوئلا

چین نه تنها واردکننده عمده نفت از ونزوئلا است بلکه در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری‌های کلانی هم در این کشور انجام داده است. تخمین زده می‌شود این کشور رقمی حدود ۷۰ میلیارد دلار در ونزوئلا سرمایه‌گذاری کرده باشد و در ازای این سرمایه‌گذاری نفت وارد کند.

آمار دولتی منتشر شده نشان می‌دهد که چین در یازده ماه اول سال ۲۰۱۸ روزانه ۳۴۰ هزار بشکه نفت از ونزوئلا وارد کرده است. این رقم البته نسبت به سال قبل از آن کاهش داشته است. میزان واردات نفت چین از این کشور آمریکای لاتین در سال ۲۰۱۷ معادل ۴۳۷ هزار بشکه در روز بوده است.

شرکت دولتی نفت چین سال گذشته میلادی حدود ۱۰ درصد دیگر از سهام شرکت سرمایه‌گذاری مشترک با شرکت دولتی نفت ونزوئلا را که سینوونسا نام دارد خرید و به این ترتیب سهامدار حدود ۴۹ درصد از سهام این شرکت سرمایه‌گذاری مشترک شد.

مادورو همواره از چین به عنوان کشوری دوست و برادر یاد کرده که به دلیل اینکه دوران سخت اقتصادی را پشت سر گذاشته می‌تواند کمکی بزرگ برای ونزوئلا باشد.

سود و زیان ایران از تحریم نفت ونزوئلا

برای ایران اما جایگاه ونزوئلا کمی متفاوت است. ونزوئلا از حامیان ایران در اوپک است و همیشه رای ایران را به عربستان سعودی، عضو پرنفوذ این سازمان ترجیح داده است. کاهش تولید نفت این کشور و تضعیف جایگاه ونزوئلا در اوپک به معنای از دست رفتن یکی از پشتیبانان ایران و قدرتمندتر شدن جناح مقابل یعنی عربستان و متحدان آن است.

حق نشر عکس Getty Images

این تنها نگرانی ایران نیست چراکه حالا ونزوئلا تنها حامی ایران به شمار نمی‌رود. ونزوئلا در سال ۲۰۱۸ چهارمین صادرکننده نفت به هند بود. این کشور پس از عراق، عربستان سعودی و ایران روزانه ۳۳۰ هزار بشکه نفت به هند صادر کرده است. با این حساب این کشور رقیبی جدی برای صادرات نفت به هند محسوب می‌شود. کشوری که پالایشگاه‌هایش بر اساس تصفیه نفت خام سنگین تنظیم شده و تخفیف نفت سنگین ونزوئلا نیز می‌تواند فرصتی برای آنها باشد.

بیشتر بخوانید:

به گفته ایمان ناصری "فروشندگان نفت سنگین ونزوئلا به دنبال این هستند که با تخفیف‌های ویژه این نفت را در بازار آسیا بفروشند و همین موضوع کار را برای ایران سخت‌تر می‌کند تا جایی که شاید ناچار شود برای جذب مشتری تخفیف‌هایی حتی بیشتر از قبل به مشتریانش دهد".

در این میان اما تحریم نفتی ونزوئلا می‌تواند افزایش تقاضا و در نهایت بالارفتن قیمت نفت سنگین را سبب شود. موضوعی که در نهایت ممکن است رئیس جمهوری آمریکا را برآن دارد تا معافیت هشت کشور خریدار نفت ایران را برای مدت شش ماه دیگر تمدید کند تا جلوی روند افزایشی بهای نفت را بگیرد.