بهمن ۵۷ و خبرهای بازگشت آیت‌الله خمینی در روزنامه‌های آن روزها

ایران برای استقبال از آیت الله خمینی سنگ تمام گذاشت و این در مطبوعات آن روزها به صورت وسیع انعکاس یافت. کیهان و اطلاعات، دو روزنامۀ بزرگ کشور، در این زمینه پیشتاز بودند و از هیچ سخاوتی در این راه فروگذار نکردند.

کیهان که پس از اعتصاب مطبوعات تیتر زده بود "مطبوعات به دستور امام خمینی اعتصاب را شکستند" بیش از هر روزنامۀ دیگری دربارۀ ورود آیت‌الله خمینی می نوشت و پیشاپیش روزنامه های دیگر از ورود آیت‌الله خمینی استقبال می کرد.

این روزنامه در روز یکشنبه اول بهمن ماه تیتر زده بود: "امام خمینی جمعه در تهران نماز می خواند". البته ورود آیت‌الله خمینی چند روز به تاخیر افتاد و در تیتر دیگری نوشت: "امام خمینی پیشاپیش راه پیمائی عظیمی به بهشت زهرا می روند" که همینطور هم شد.

روز دوم بهمن تیتر این روزنامه چنین بود: "ایران در تدارک بزرگترین استقبال تاریخ" که البته استقبال بزرگی صورت گرفت.

روز سوم بهمن ماه کیهان مصاحبه خبرنگار خود را با آیت‌الله خمینی در پاریس به چاپ رساند با تیتر "درحکومت اسلامی دیکتاتوری وجود ندارد". بخشی از مصاحبه خبرنگار کیهان با آیت‌الله خمینی که روتیتر "اولین مصاحبه امام خمینی با خبرنگاران ایرانی" به خود گرفت و در روزنامه های دیگر هم نقل شد از این قرار است:


سوال - ممکن است بفرمایید اقلیت هائی که در ایران وجود دارند در حکومت اسلامی چه وضعی خواهند داشت؟

جواب - اقلیت های مذهبی در اسلام احترام دارند و آنها مثل سایر اقشار ملت در آنجا با رفاه زندگی خواهند کرد و هیچ برای آنها گرفتاری نخواهد بود.

سوال - در مورد آزادی بیان و عقیده شما چه حدودی را در نظر دارید و آیا فکر می کنید باید محدودیت هائی قائل شد؟

جواب - اگر چنانچه مضر به حال ملت نباشد بیان همه چیز آزاد است. چیزهائی آزاد نیست که مضر به حال ملت ما باشد.

سوال - آیا فکر می کنید گروههای چپ و مارکسیست هائی که در ایران هستند ...

جواب - اگر مضربه حال ملت باشد جلوگیری می شود و اگر نباشد فقط اظهار عقیده باشد مانعی ندارد.

سوال - یعنی منظورتان این است که احزاب آزاد خواهند بود؟

جواب - احزاب و همه مردم آزادند، مگر حزبی که مخالف مصلحت مملکت و مردم باشد.

سوال - نقش زنان در حکومت اسلامی چگونه خواهد بود؟ آیا در امور کشور شرکت خواهند داشت؟ مثلا آیا وزیر خواهند شد البته اگر استعداد و لیاقت نشان بدهند؟

جواب - اینها بسته به این است که حکومتی که پیش می آید تکالیف را معین کند. الان وقت این حرف ها نیست.

سوال - چون مرا به عنوان یک زن پذیرفته اید این نشان دهندۀ این است که نهضت ما نهضتی مترقی است، ولی دیگران کوشیده اند آن را عقب مانده نشان دهند. فکر می کنید آیا زنان ما حتما باید حجاب داشته باشند؟ و مثلا روسری روی سر داشته باشند؟

جواب - اما اینکه شما را پذیرفتم بنده شما را نپذیرفتم، شما آمدید اینجا و من نمی دانستم شما می خواهید بیایید اینجا که پذیرفتم. این هم دلیل بر این نیست که اسلام مترقی است که به مجرد اینکه شما به اینجا آمدید دلیل بر این است که اسلامی مترقی است. ترقی هم به این نیست که زن ها خیال کرده اند یا مردهای ما خیال کرده اند. ترقی به کمالات انسانی و با اثر بودن یک زن در مملکت است نه به اینکه سینما برویم که دانس برویم و اینها ترقیاتی است که محمد رضا برای شما درست کرد که شما را به عقب رانده که ما باید بعدها جبران کنیم. شما آزادید در کارهای صحیح، دانشگاه بروید، هر کاری را که صحیح است بکنید و همۀ ملت آزادند در اینها، اما اگر بخواهند کارهای خلاف عفت بکنند و یا کارهای خلاف ملت بکنند از آنها جلوگیری می شود و این دلیل بر ترقی و مترقی بودن است.


روز چهارشنبه ۴ بهمن ماه تیتر کیهان حکایت از این دارد که "تانک ها مهرآباد را محاصره کردند" و "از پرواز هواپیمای امام خمینی به تهران جلوگیری شد" که این کار با اعتراض شدید کریم سنجابی رهبر جبهه ملی ایران مواجه شد. بنی صدر هم گفت: "اگر دولت خواستار برخورد است، امام خمینی آماده است".

آیت الله بهشتی هم در سخنرانی خود در روزنامه کیهان گفته بود: "اسلام دین آزادی است، آزادی کسی را سلب نمی کنیم ". از قول آیت الله مطهری هم تیتر زده بودند که "هر مکتبی به ایدئولوژی خود اعتماد ندارد جلو آزادی اندیشه را می گیرد ".

در این حال که همه چیز به رویارویی کشیده بود جبهه ملی در بیانیه‌ای که در روزنامه ها چاپ شد، چنین اعلام موضع کرد: "خمینی می آید، مردی که غریو شادی جهان آزادی خواهی را به عرش رسانده است و پشت دنیای ظلم و استبداد را به خاک، مردی که اعظم جنبش آفرینان قرن است در برابر استعمار و استعمارگران ... خمینی می آید، مردی که ندای مبارک رهائی است و بانگ خوش آهنگ استقلال، مردی که نشانۀ ارادۀ انسان با ایمان علیه فساد است و باطل و خفقان ... خمینی می آید، مردی که وجودش، تجسم آرمان های یک ملت تاریخی است و تجسم آرزوهای همۀ ملل درهم کوفتۀ جهان، مردی که هستی اش قانون آزادی است و قانون دادخواهی و نافی همۀ قانون های ضد مردمی و حرکتش حرکت همۀ قانون های نو، به سود ملت های ستم دیده از استبداد و زور و قلدری ... ".

تیتر کیهان در روز ۸ بهمن می گفت که "بختیار برای دیدار امام به پاریس می رود". اما آیت‌الله خمینی اعلام کرده بود: "بختیار را تا استعفا ندهد نمی پذیرد".

در این روز تهران حالت مبارزه جویانه به خود گرفته بود و میلیون ها نفر به جای راه پیمائی رژه رفتند و روحانیون در مسجد دانشگاه متحصن شدند و رهبر جبهه ملی اعلام کرد: "اعمال زور مملکت را به جنگ داخلی می‌کشاند".

روز ۱۱ بهمن ماه تیتر درشت کیهان چنین بود: "امام صبح فردا در تهران است" و خبر داده بود که ۵۰ هزار نفر از آیت‌الله خمینی حفاظت می کنند.

روزبعد، ۱۲ بهمن تیتر درشت کیهان از "اولین پیام امام در وطن" می‌گفت که مهمترین نکته اش همان جمله معروف است که "با پشتیبانی ملت توی دهن این دولت می زنم" با زیر تیترهائی مانند "ما با سینما و رادیو تلویزیون مخالف نیستیم، با فحشا مخالفیم"، "آقای ارتشبد، آقای سرلشکر شما نمی خواهید مستقل باشی؟ می خواهی نوکر باشی؟" ، "امام هنگام ورود گریه می کرد "، "طول جمیعت استقبال کننده ۳۳ کیلومتر بود"، "هزاران نفر دیشب در مسیر امام خوابیدند"، "در شهرها مردم تلویزیون ها را شکستند و به خیابان ها ریختند ".

روزنامه اطلاعات هم تیتر بی اندازه درشت دو کلمه ای "امام آمد " را در روز ۱۲ بهمن بر بالای صفحۀ خود نشانده و در زیر عکس آیت الله خمینی یادداشتی منتشر کرد با حروف ۴۸ سیاه که: "امام خوش آمدی".

این روزنامه روز اول بهمن در استقبال از ورود خمینی تیترش را چنین اختیار کرده بود: "نماز جمعه با امام خمینی در تهران" و عکسی از نمازگزاران خیابان های تهران را در روزهای اوج اعتراض‌ها چاپ کرده بود که جمعیت بزرگی را در حالت سجود نشان می داد و از آن عکس ها نبود که بتوان بزرگش کرد.

روز چهارشنبه چهارم بهمن نیز با تیتر درشت "اشغال نظامی مهرآباد برای جلوگیری از پرواز انقلاب" به استقبال آیت الله رفته بود. اطلاعات از این فراتر رفته و در روز ۱۲ بهمن روز ورود آیت الله یک صفحۀ تمام را به "زندگینامه و مبارزات امام خمینی در خط سیر رهبری" اختصاص داده بود و از دیگر روزنامه ها در این زمینه جلو افتاده بود.

تیتر آیندگان روز قبل از ورود خمینی دو کلمه بود که با کلیشه بسیار درشت چاپ شده بود: "خمینی می آید" و بر بالای آن نوشته بود "صبح فردا در تهران است". این روزنامه خبر داده بود که دولت با درخواست ایرفرانس برای فرود درتهران موافقت کرده است و از قول مقامات انقلاب از مردم خواسته بود که در خیابان آیزنهاور تا میدان آزادی اجتماع نکنند.

روز شنبه ۱۴ بهمن ماه تیتر روزنامه به این قرار است: "من دولت تعیین می کنم - خمینی". جالب این است که این روزنامه سعی می کند آداب خبرنویسی را رعایت و از ذکر القابی مانند "آیت الله العظمی" یا "امام" بخصوص در تیترهای خود و همچنین از به کار بردن فعل جمع برای او اجتناب کند. این کاری بود که آن روزها جرأت می خواست بخصوص در شرایطی که روزنامه های اطلاعات و کیهان قاعده را به هم ریخته بودند و در تیترهای خود به کمتر از "امام و آیت الله العظمی" رضایت نمی دادند.

همان روز ورود آیت‌الله خمینی از جانب شاپور بختیار پیامی در روزنامه ها چاپ شد که در آن آمده بود: "تمام انقلابات جهان وقتی طولانی می شود ومردم راخسته می کنند یک نظام دیکتاتوری در قفای خود هدیه می آورند. سعی کنیم که از این نهضت آزادی به نفع مردم کشور و با احترام به قانون استفاده بنمائیم و در غیر این صورت علاوه بر خطرات گوناگون که ما را تهدید می کند، مملکت بدون تردید به یک دوران سیاه دیکتاتوری و شاید ملوک الطوایفی بازخواهد گشت."

بختیار خطاب به ملت گفته بود: "... از همه شما دعوت می کنم که به تذکرات من توجه کنید. باز تکرار می کنم که مطبوعات ما که ۲۵ سال تمام زیر تسلط یک رژیم دیکتاتوری بودند هم اکنون در تنگنای یک نوع سانسور جدید که از دو سمت به آنها فشار می آورد دست و پا می زنند و اکثرا همان افرادی که نوکران استبداد بودند به منظور تطهیر خود، خود را در پیشاپیش نهضت از همه انقلابی تر و پرجوش و خروش تر جلوه می دهند. باید دید و گفت فاعتبرو یا اولی الابصار".