جلیقه زردها و 'یهودی ستیزی'؛ فینکل کروت، عشق، هویت و یهودیت

کروت حق نشر عکس Getty Images
Image caption فینکل‌کروت که در جنبش دانشجویی ۶۸ حضور داشت، در جوانی مائوئیست بود و به عضویت اتحادیه جوانان کمونیست مارکسیت-مائوئیست درآمد، اما بعدا به دلیل حمایت از اسرائیل در جنگ با اعراب در سال ۱۹۷۳ از "رفقا"یش جدا شد

"من در پاریس روز ۳۰ ژوئن ۱۹۴۹ به دنیا آمدم. به این معنی است که کودکی و بخشی از زندگی بزرگسالی، شخصی و حرفه‌ای خود را در فرانسه‌ای گذرانده‌ام که کاملا متفاوت بود با فرانسه امروزی که ما در آن زندگی می‌کنیم."

این اولین جملات کتاب "هویت بخت‌برگشته" نوشته آلن فینکل کروت، نویسنده یهودی و عضو آکادمی فرانسه است که چند روز پیش در چهاردهمین تظاهرات هفتگی "جلیقه زردها"ی فرانسه، در محله مونپارناس پاریس برخی از تظاهرکنندگان به او پرخاش کردند: "برو گمشو"، "صهیونیست کثیف"، "ما ملت هستیم"، "فرانسه برای ماست".

بر اساس ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، نیروهای پلیس فرانسه با محافظت از آلن فینکل‌کروت، او را از محل تظاهرات دور کردند.

خود این نویسنده بعدا به رسانه‌ها گفت که بار اول نبود که به او حمله می‌شد. در سال ۲۰۱۶ نیز به آلن فینکل‌کروت در تجمع جنبش "شب‌بیداران" میدان جمهوری پاریس دشنام داده شده بود. اما او این بار در لحن و رفتار حمله‌کنندگان "نفرتی تمام عیار" می‌دید که اگر پلیس حضور نداشت ممکن بود کار به حمله فیزیکی بیانجامد.

سه روز پس از این ماجرا، مقامات قضائی فرانسه از بازداشت یک مرد ۳۶ ساله به اتهام "دشنام در فضای عمومی به دلیل نژاد یا مذهب" خبر دادند و وزیر دادگستری فرانسه نیز گفت که این مرد به طور مشخص "افراط‌گرا" است؛ لفظی که در سال‌های اخیر پرکاربرد بوده، به ویژه برای توصیف شهروندانی که به گروه‌های تروریستی مثل داعش پیوستند.

با این حال، فینکل‌کروت حساب همه جلیقه‌زردها را یکی نکرده و گفته که یکی از آنان به او پیشنهاد داد که یک جلیقه زرد بپوشد و به آنان بپیوندد و یکی دیگر نیز از آثار این نویسنده تمجید کرد.

افزایش و "عادی شدن" یهودی‌ستیزی

حمله به آلن فینکل‌کروت، به عنوان یک نویسنده یهودی، تنها مورد یهودی‌ستیزی در روزها، هفته‌ها و ماه‌های گذشته در فرانسه نیست.

به عنوان نمونه، چند روز پیش از آن روی تصویری از سیمون وی، سیاستمدار یهودی فقید فرانسه و از بازماندگان آشویتس نیز صلیب شکسته کشیده شد که جنجال زیادی به پا کرد.

بر اساس تازه‌ترین آمار رسمی که از سوی وزارت کشور فرانسه منتشر شده، اقدامات یهودی‌ستیزانه در این کشور در سال ۲۰۱۸ به میزان ۷۴ درصد افزایش یافته، به طوری که از ۳۱۱ مورد در سال ۲۰۱۷ به ۵۴۱ مورد در سال گذشته میلادی رسیده است.

از این نظر، دیگر کشورهای اروپایی نیز وضعیتی مشابه دارند.

در آلمان، تعداد اقدامات یهودی‌ستیزانه در سال ۲۰۱۸ به بالاترین میزان خود طی ده سال گذشته رسید و ۱۶۴۶ مورد یهودی‌ستیزی گزارش شد که نسبت به سال قبل از آن، نزدیک به ۱۰ درصد افزایش داشته است.

اکنون در آلمان حدود ۲۰۰ هزار یهودی زندگی می‌کنند.

در بلژیک نیز حمله مرگبار به موزه یهودیان در بروکسل در سال ۲۰۱۴ یکی از نمونه‌های بارز یهودی‌ستیزی در این کشور به شمار می‌رود.

با وجود افزایش اقدامات یهودی‌ستیزی در اروپا و محکومیت گسترده از سوی طبقه سیاسیون و روشنفکران، به نظر می‌رسد که این وضعیت، برای افکار عمومی عجیب نیست؛ شاید یکی از دلایل آن، "عادی شدن" حملات علیه یهودیان اروپاست.

به عنوان نمونه، در فرانسه از حمله مرگبار سال ۱۹۸۰ به یک کنیسه در پاریس که اولین حمله علیه یهودیان این کشور پس از پایان جنگ جهانی دوم به شمار می‌رود و به کشته شدن چهار نفر و زخمی شدن ۴۶ نفر دیگر منجر شد، سال به سال یهودیان این کشور هدف انواع حملات قرار می‌گیرند.

ماجرای شکنجه و قتل وحشتناک ایلان حلیمی جوان یهودی‌ در سال ۲۰۰۶ در پاریس هنوز در خاطره‌ها زنده است. یا ماجرای محمد مراح، جوان مسلمانی که سال ۲۰۱۲ در تولوز سه کودک یهودی را به قتل رساند.

با این اتقاقات، به نظر می‌رسد اکنون دیگر تابو یهودی‌ستیزی کاملا شکسته شده است.

حق نشر عکس AFP
Image caption قطعا یکی از دلایل، کلاف سردرگم خاورمیانه و بحران موجود میان فلسطینیان و اسرائیل است. به نظر می رسد تا زمانی که صلحی پایدار در خاورمیانه پا نگیرد، هرگونه تلاش برای پایان دادن به یهودی‌ستیزی در جهان منجر به شکست است

"کلیشه‌"هایی برای یهودی‌ستیزی

پس از حمله به آلن فینکل‌کروت در تظاهرات جلیقه زردها، با فراخوان تقریبا همه احزاب سیاسی، سه‌شنبه شب، حدود ۲۰ هزار نفر با تجمع در میدان جمهوری پاریس، "اتحاد مقدس" خود را علیه یهودی‌ستیزی به نمایش گذاشتند.

فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری پیشین فرانسه نیز که در این تجمع شرکت کرده بود، به خبرنگاران گفت: "یهودی‌ستیزی فقط مسئله یهودیان نیست، مسئله همه فرانسوی‌هاست."

علاوه بر مارین لوپن، رهبر حزب راست افراطی و ژان لوک ملانشون، رهبر حزب چپ رادیکال، امانوئل مکرون نیز در این تجمع حضور نداشت، اما رئیس جمهوری فرانسه در همان روز به گورستان یهودیانی در منطقه آلزاس رفت که روی سنگ قبرهای یهودیان در آن علامت صلیب شکسته کشیده شده بود. دقیقا کاری که سه دهه پیش فرانسوا میتران، سلف مکرون انجام داده بود.

با وجود تأکید دولت فرانسه و دیگر دولت‌های اروپایی بر اتخاذ تدابیر برای مبارزه با یهودی‌ستیزی، چرا این حملات همچنان ادامه دارد؟ دلیل اقدامات پیاپی علیه یهودیان چیست؟

قطعا یکی از دلایل، کلاف سردرگم خاورمیانه و بحران موجود میان فلسطینیان و اسرائیل است. به نظر می رسد تا زمانی که صلحی پایدار در خاورمیانه پا نگیرد، هرگونه تلاش برای پایان دادن به یهودی‌ستیزی در جهان منجر به شکست است.

اما مسئله فلسطین، همه انگیزه‌های یهودی‌ستیزی را توجیه نمی‌کند. یهودی‌ستیزی که در جوامع مسیحی غربی ریشه دار است و در کشتارهای جنگ جهانی دوم خود را عیان کرد اکنون به نوعی عمل "ضدسیستم" یا "ضد نظام موجود" تبدیل شده است؛ آن هم در دورانی که حتی سیاستمداران برای جلب آرای مردم در انتخابات شعارهای "ضدسیستم" سر می‌دهند.

یهودیان از نظر برخی از گروه‌های جامعه به عنوان افراد "پرنفوذ" در محافل سیاسی، اقتصادی و مالی کشور معرفی می‌شوند و به همین دلیل آنان را جزو "سیستم حاکم" قلمداد می‌کنند.

همچنین بر پایه همین استدلال، در جنبش جلیقه‌زردهای فرانسه که خود را جنبشی "ضد سیستم" می‌داند، رگه‌های یهودی‌ستیزی پس از چندی آشکار شد.

وضعیت بد اقتصادی و بحران‌های اجتماعی، نیز موجب افزایش یهودی‌ستیزی است، زیرا در این شرایط، همه به دنبال "مقصر اصلی" هستند و چه دیواری کوتاه‌تر از اقلیت‌های جامعه، از جمله "مهاجران" و "یهودیان" و "مسلمانان".

به همین خاطر، برخی از تحلیلگران غربی معتقدند که جنبش‌های عوامگرا - که زاده بحران‌های اقتصادی و سیاسی‌اند - پیوندی میان مطالبات صنفی چپ رادیکال و ارزشهای اجتماعی راست افراطی برقرار کرده‌اند.

با این حال، هیچ کدام از این دو طیف، یعنی چپ رادیکال و راست افراطی، مسئولیت پیامدهای منفی این جنبش‌ها را برعهده نمی‌گیرند و دیگری را متهم می‌کنند.

به عنوان نمونه، در ماجرای حمله لفظی به فینکل‌کروت، مارین لوپن، رهبر حزب ملی‌گرا و راست افراطی فرانسه ضمن محکوم کردن این حمله، آن را به "چپ افراطی یهودی‌ستیز" نسبت داد.

این درحالی است که تحلیلگران فرانسوی معتقدند که گفتمان خارجی‌ستیز راست افراطی فرانسه، خود همواره مروج "نفرت" به " دیگری" بوده است.

حق نشر عکس AFP
Image caption یهودی‌ستیزی که در جوامع مسیحی غربی ریشه دار است و در کشتارهای جنگ جهانی دوم خود را عیان کرد اکنون به نوعی عمل "ضدسیستم" یا "ضد نظام موجود" تبدیل شده است؛ آن هم در دورانی که حتی سیاستمداران برای جلب آرای مردم در انتخابات شعارهای "ضدسیستم" سر می‌دهند

آلن فینکل‌کروت، عشق، هویت و یهودیت

اما در این میان، چرا مورد دشنام‌گویی علنی علیه آلن فینکل‌کروت مهم است و چرا موج گسترده‌ای از واکنش مقامات سیاسی و رهبران احزاب مختلف فرانسه و حتی امانوئل مکرون رئیس جمهوری این کشوررا برانگیخته و "ماهیت یهودی‌ستیزانه" این دشنام‌ها محکوم شده است؟

صرف‌نظر از شهرت آلن فینکل‌کروت که چهره‌ای رسانه‌ای است، حمله به او حمله به یک شخص نیست، بلکه در درجه اول حمله به یک مجموعه عقاید و در درجه دوم، حمله به سیاست مداراگرانه فرانسه نسبت به خارجیان است.

به همین دلیل است که بلافاصله پس از این حمله، مکرون بر مهاجرتبار بودن فینکل‌کروت و همچنین رشد و پرورش او در خاک فرانسه تأکید کرد و در صفحه توئیتر خود نوشت: "آلن فینکل‌کروت، پسر مهاجران لهستانی که عضو آکادمی فرانسه شده، فقط یک نویسنده ممتاز نیست، بلکه نماد فرصتی است که جمهوری فرانسه به هر کسی می‌دهد."

پدر و مادر آلن فینکل‌کروت، پناهجویان یهودی لهستانی بودند که به علت افزایش اقدامات یهودی‌ستیزانه در لهستان، وطنشان را در دهه ۱۹۳۰ ترک کردند.

فینکل‌کروت که در جنبش دانشجویی ۶۸ حضور داشت، در جوانی مائوئیست بود و به عضویت اتحادیه جوانان کمونیست مارکسیت-مائوئیست درآمد، اما بعدا به دلیل حمایت از اسرائیل در جنگ با اعراب در سال ۱۹۷۳ از "رفقا"یش جدا شد.

او در سال ۱۹۷۶ به دانشگاه برکلی رفت و به تدریس ادبیات فرانسه پرداخت. یک سال بعد بود که اولین کتابش را با همکاری پاسکال بروکنر، با عنوان "بی‌نظمی جدید عاشقانه" منتشر کرد.

از آن پس، مضمون "عشق" یکی از مضامین اصلی آثار آلن فینکل‌کروت بوده است؛ از کتاب معروفش با نام "حکمت عشق" (۱۹۸۴) گرفته تا کتاب "و اگر عشق دوام داشت" که مجموعه‌ای است از نقدهای او بر آثار نویسندگانی چون میلان کوندرا.

همچنین موضوعات یهودیت و هویت از مضامین اصلی آثار فینکل‌کروت است: "یهودی خیالی" یکی از اولین کتاب‌های او در این زمینه است که در سال ۱۹۸۱ در پاریس منتشر شد. "آینده انکار، نظری بر موضوع کشتار" نیز از دیگر کتاب‌های این نویسنده است.

بیشتر بخوانید:

موضع‌گیری‌های فینکل‌کروت درباره مسئله فلسطین و اعراب بارها جنجالی شده است. او در دهه ۲۰۰۰ زمانی که لیونل ژوسپن، سیاستمدار سوسیالیست نخست وزیر فرانسه بود، دومین "انتفاضه" فلسطینیان را محکوم و از دولت فرانسه در زمینه نحوه مقابله با اقدامات یهودی‌ستیزی انتقاد کرد.

فینکل‌کروت که سال‌ها برنامه‌ای هفتگی در رادیو فرهنگ فرانسه تهیه و اجرا می‌کرد، در سال ۲۰۰۵، در گفت‌وگو با روزنامه هاآرتص چاپ اسرائیل، شورش‌های حومه پاریس را دارای "مشخصه‌های مذهبی و قومی" دانست: "مشکل این است که بسیاری از این افراد سیاهان یا اعراب مسلمان هستند."

به دلیل همین موضع‌گیری‌هاست که وقتی برخی از چهره‌های چپ‌گرای فرانسه حمله به این نویسنده را محکوم کردند به مواضع و اظهارات جنجالی فینکل‌کروت درباره فلسطینیان و مهاجران نیز اشاره کردند.

به عنوان نمونه بنوآ آمون، نامزد حزب سوسیالیست در انتخابات پیشین ریاست جمهوری فرانسه گفت: "من با نظرات افراطی آلن فینکل‌کروت مبارزه می‌کنم ... اما مسئله فلسطین را از این خشونت یهودی‌ستیزانه جدا کنید."

با این حال، برخی از آثار آلن فینکل‌کروت جزو آثار درخشان "ادبیات آشویتس" محسوب می‌شود، به ویژه کتاب "نوشتار بی‌پایان قتل عام" که در سال ۲۰۱۰ منتشر شد.

آلن فینکل‌کروت چند سال پیش در گفت‌وگویی درباره "نافرمانی" و "طغیان" گفته بود که این موضوع به "بت" دنیای مدرن تبدیل شده است. او گفت اکنون زمان آن رسیده که علیه برداشت امروزی از "طغیان"، طغیان شود: "نافرمانی باید ملهم از عشق به جهان باشد."