روزنامه‌های تهران، آینده ایران و آمریکا در سالمرگ مصدق

  • 5 مارس 2017 - 15 اسفند 1395
حق نشر عکس Ebtekar
Image caption تیتر و عکس صفحه اول ابتکار

روزنامه‌های امروز صبح تهران، پانزدهم اسفند در مقالاتی از پنجاهمین سالمرگ دکتر محمد مصدق یاد کرده و این قهرمان ملی را بزرگ خوانده‌اند و در مهم‌ترین نوشته‌های خود به گمانه‌زنی‌هایی درباره روابط آینده ایران و آمریکا پرداخته‌اند.

پاسخ رییس مجلس به نقد نشریات تندرو از مصوبه مجلس و تهدید آن ها به افشای حقوق کسانی که با موضوع حقوق مدیران استثنایی قوه مقننه را هوادار ثروتمندان خوانده بودند، نشریات تندرو را به پاسخ گویی واداشته و این بار نه فقط دولت روحانی بلکه رییس اصولگرای مجلس هم هدف انتقادات و کنایه های آنان قرار گرفته است.

تندروها علیه مجلس

"جانماز آب نکشید" بخشی از کنایه رییس مجلس به تندروها و مخالفان دولت است که دو روز گذشته به بهانه تصویب ماده ای درباره سقف حقوق مدیران دولتی به مجلس حمله برده بودند در حالی که این نظر شورای نگهبان بوده که به گفته علی لاریجانی تندروهایی که خود را برای انتخابات آماده می کنند از انتقاد از شورای نگهبان می ترسند که مبادا رد صلاحیتشان کند.

کیهان و جوان و دو نشریه تندرو دیگر از امروز لاریجانی نماینده اصولگرای قم و رییس مجلس را هدف انتقادات خود قرار داده اند.

پخت و پزهای پشت پرده در واشتنگتن

حسین موسویان پزوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون در سرمقاله دنیای اقتصاد با اشاره به حضور نخست وزیر اسراییل و وزیر خارجه سعودی در واشنگتن کوتاه مدتی بعد از آغاز ریاست جمهوری دونالد ترامپ نوشته پیداست اینک برنامه آینده ترامپ آماده شده و سه حرف اصلی او از این قرار بود: حضور و نفوذ ایران در منطقه را کاملا حذف کنید و اگر مایل به حمله نظامی نیستید، توانش را کاملا مستهلک کنید، فلش اتهام تروریسم را از وهابیت-عربستان به سمت ایران تغییر دهید و بالاخره اینکه متحدان عرب آمریکا در منطقه را مورد حمایت‌های جدی‌تر قرار دهید.

این استاد و پژوهشگر دانشگاه پرینستون با تشریح امکان انجام هر یک از سه بخش خواست های سعودی و اسراییل از آمریکا نوشته:ترامپ یک دیپلمات نیست و بنابراین در یک کلمه هم بند را آب داد. او در سخنرانی فلوریدا در مورد برنامه‌های خاورمیانه‌اش ازجمله ایجاد منطقه امن درسوریه گفت: «عرب‌ها هزینه آن را می‌دهند چون آنها به‌جز پول چیزی ندارند.» اینکه در اجلاس امنیتی مونیخ، ترکیه و عربستان و اسرائیل به‌طور متحد و یکپارچه تندترین اتهامات را به ایران زدند، نیز بخشی از این مبادلات مقدماتی است.در دوره اوباما، فلش تروریسم از ایران و هم‌پیمانانش به‌سمت عربستان و وهابیت رفت. یکی از پخت و پزهای جدید این است که ایران به‌عنوان حامی تروریسم تبلیغ شود و در مورد وهابیت و تکفیری‌ها و عربستان به‌عنوان منشأ و منبع تروریسم کمتر حرف زده شود.

مقاله دنیای اقتصاد توضیح داده: خواسته فوری سعودی‌ها از آمریکا، پیروزی در یمن است. بنابراین احتمالا در این مورد اقدامات جدیدی در دست بررسی است. ممکن است ترکیه ماموریت پیدا کند که مذاکرات سوریه درقالب مثلث جدید روسیه-ایران-ترکیه را طولانی کند تا پیروزی عربستان در یمن هویدا و بالانسی به نفع عربستان در منطقه به‌وجود آید. آنگاه با گسترش حمایت‌ها از گروه‌های تکفیری در سوریه، اسد-روسیه-ایران در موضع ضعف قرار گیرد و به تبع آن تلاش کنند تا بغداد به سمت واشنگتن و ریاض چرخش کند.

سفیر پیشین ایران در آلمان در نهایت نوشته: از نظر طراحان پخت و پزهای جدید واشنگتن، زمان هم مناسب است زیرا ایران در چند ماه آینده درگیر انتخابات ریاست‌جمهوری می‌شود. آنها این‌گونه فکر می‌کنند که اصحاب سیاست در ایران در چنین شرایطی غرق در رقابت‌های داخلی خواهند بود و این زمان بهترین فرصت است.

دو کاری که ایران انجام می دهد

جلال خوش چهره در سرمقاله ابتکار با تاکید بر این که تهران در ماه‌های اخیر تصویری موفق از دیپلماسی را در کنترل مخالفت‌ها با دامنه نفوذ منطقه‌ای ایران به اجرا گذاشته است. جلوگیری از ایجاد اتئلاف ضد ایرانی اصلی‌ترین دستور کار دیپلماسی تهران است نوشته:دید و بازدید‌های مقام‌های ایرانی در منطقه و مواضع خویشتندارانه در برابر تحریکات ریاض، ابوظبی، امان ، آنکارا و حتی تل‌آویو توانسته است از شدت تهاجم دیپلماتیک مخالفان بکاهد.

به نوشته این مقاله مهمترین اقدام تهران در شرایط کنونی کنترل اوضاع در خدمت به کاهش فشارها و در مرحله بعد مدیریت آن است. کنترل اوضاع در دو سطح انجام می‌گیرد؛ خویشتنداری در برابر سیاست‌های اعلامی تحریک آمیز مانند آنچه مقام‌های سعودی و برخی دولت‌های محافظه‌کار منطقه در ماه‌های اخیر انجام داده‌اند. در این حال اعلام سیاست‌های روشن و مفهوم که توانسته است تا حدود زیادی مخالفان منطقه‌ای را در تبلیغات ضد ایرانی خلع سلاح کند. اما مدیریت اوضاع فرایندی سخت و کشدار خواهد بود.

سرمقاله ابتکار در نهایت به این جا رسیده که:سیاست خویشتندارانه تهران هم از شدت تهاجمات کاسته است و هم طرح ایجاد ائتلاف یا به قول تبلیغاتچی‌های عربی، تشکیل ناتوی خاورمیانه را دچار بلاتکلیفی کرده است. این وضع محصول دیلماسی هشیارانه تهران است که باردیگر نشان داد در بزنگاه هایی چنین، قادر است راه های برون رفت از وضعیت اضطرار را برای خود ایجاد کند.

فقط مقاومت و روسیه سود میبرند

کیهان در یادداشت روز خود یک تحلیل سیاسی از وضعیت جهان آینده نوشته که بر اساس آن «آمریکای ترامپ» به احتمال زیاد انزوای بیشتری را تجربه خواهد کرد. نیروهای نظامی آمریکا که در سال‌های اخیر در مواجهه با نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بسیار محتاطانه عمل کرده است و حتی در آنجا که به پرستیژ سازمان و نیروهای آن صدمه جدی وارد شده، واکنش آنچنانی نداشته در دوره ترامپ اقتدارطلبی نظامی آمریکا نخواهند داشت چرا که در این فاصله چیزی به قدرت آمریکا اضافه نشده. شاید ترامپ هم مثل اوباما گاه و بیگاه از گزینه‌هایی روی میز سخن بگوید ولی واقعیت این است که آمریکا هیچ گزینه‌ای روی میز ندارد.

بخش های دیگری از تحلیل این روزنامه تندرو حکایت دارد که درگیری‌های داخل ایالت‌های جنوبی آمریکا گسترش خواهد یافت، صنایع آمریکا که طی دهه گذشته دچار کاهش اعتبار و تولید شده‌اند با دشواری‌های بیشتری مواجه می‌شوند و آمریکا در دوره ترامپ با شدت بیشتری درگیر مسایل داخلی خود خواهد شد.یکی از آثار سیاست انزوای آمریکا در منطقه، تاثیر جدی بر رژیم سعودی است. اگر عربستان بپذیرد که با روسیه به «رابطه استراتژیک» برسد در واقع پذیرفته است که از استفاده از گروه‌های افراطی وهابی در منطقه و بخصوص در مناطق جنوبی روسیه و سایر مناطق متصل به مرزهای جنوبی روسیه دست بردارد در این صورت وزن آن کاهش می‌یابد و درون مرزهای خود نیز با واکنش افراط‌گرایان مواجه می‌گردد.

در بخش دیگری از یادداشت روز کیهان آمدهبرخلاف ظاهر قضیه و رجزخوانی‌های نظامی اردوغان، همکاری مشترک ترکیه و روسیه در پرونده سوریه در نهایت سبب کاهش نفوذ و دخالت ترکیه در سوریه می‌شود، چرا که عزم روسیه بر مبنای حل سیاسی بحران امنیتی سوریه با حفظ بشار اسد در قدرت استوار است و چنین سیاستی نمی‌تواند به موقعیت‌یابی نظامی ترکیه در سوریه بیانجامد. در نتیجه هم پیمانان آمریکا قدرتشان کاهش می یابد و به موازات آن بر میزان قدرت عملیاتی جبهه مقاومت و روسیه می‌افزاید.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مهناز یزدانی، قانون

یادآوری بعد از ٥٠ سال

اعتماد در یادداشتی یادآور شده: نیم‌قرن از مرگ محمد مصدق گذشت. از روزی که به پزشک معالجش گفت که امیدوار است توده داخل دهانش، سرطان باشد و بمیرد؛ از بس که تنها و خسته است. نیم‌قرن گذشته و حالا در آستانه ٥٠ سالگی، محمد مصدق همچنان زنده است. مردی که می‌خواست از تنهایی و خستگی بمیرد، آنقدر خاطره و اتفاق خوب در تقویم ایران به جا گذاشت که برخلاف فراموشکاری همیشگی ایرانی، در آستانه پنجاهمین سالگرد درگذشتش، اکثر ایرانی‌ها به یادش بودند.

به نوشته این مقاله: روز شنبه اگر به توییتر، فیس‌بوک یا حتی اینستاگرام سر می‌زدید، نام و یاد محمد مصدق روی در و دیوار این ابزار تکنولوژی بود. مردی که اواخر دوران حیاتش از دیدن انیمیشن‌های تلویزیونی تعجب می‌کرد و در اوج روزگار بی‌امکاناتی و ناآگاهی، راهی برای رسیدن به استقلال و آزادی ایرانیان شد، صبح روز شنبه و در عصر تکنولوژی و دنیای وسیع اطلاع‌رسانی، نامی برای به یاد آوردن و گرامی‌داشتن شد. ١٤ اسفند به اندازه بیست و نهمین روز این ماه، برای مردم مهم بود و اهمیت مردی که با شرافت و اخلاق پشت یک سرزمین و مردمانش ایستاد با نوشته‌هایی کوتاه و عکس‌هایی قدیمی، دوباره یادآوری شد.

اعتماد با اندوه نوشته: اما وقتی به تاریخ نگاه می‌کنیم، سرنوشت مردمان بزرگش همیشه و همواره شبیه به روزگار مصدق است و انگار باید سال‌ها بگذرند و روزگار تغییر کند تا ارزش واقعی آن‌که برای مردم و سرزمینش می‌ایستد، خود را به نسل‌های بعدی نشان دهد.

سعید برآبادی در مقدمه مصاحبه ای به بهانه سالروز درگذشت دکتر محمد مصدق، با محمدحسین خسروپناه، تاریخ‌نگار نوشته مصدق چه ویژگی‌هایی در عمل سیاسی خود داشته که با وجود گذشت بیش از چند دهه از حضور و حیات زنده او در تاریخ سیاسی ایران، هنوز به‌عنوان یک الگو و یک چهره مردمی مورد توجه هنرمندان و نسل جوان است. چرا ‌امروز درودیوارهای شهر پر است از گرافیتی‌هایی به یاد مرحوم مصدق. تحلیل‌تان از این واقعه چیست؟

آقای خسروپناه به شرق گفته: به نظرم نسل جوان، دارد آگاهانه با مصدق مواجه می‌شود، چراکه چهره او را به‌عنوان قهرمان شناخته، مشی و منش سیاسی و ملی او را پذیرفته و بر درودیوار منعکس می‌کند. تلاش مصدق برای حل مسالمت‌آمیز مسائل با تکیه بر نیروی توده مردم، گفت‌وگو برای حل مشکلات و مشارکت مردم در جهت بهبود و بهزیستی زندگی خود مردم، ویژگی‌هایی است که مرحوم مصدق را از یک سیاست‌مدار معمول این کشور بالاتر برده و به‌عنوان یک نماد هویت سیاسی مطرح کرده است.

این تاریخدان توجه داده: شاید امروز با تغییروتحولات سیاسی کشور و جهان، برخی از روش‌های مصدقی دیگر چندان پاسخ‌گو نباشد، اما جوهره عمل سیاسی او، عاملی است که موجب شده علاقه‌مندان بسیاری در میان مردم و نسل جوان داشته باشد که با انتشار این هنر خود، گاه یادآوری می‌کنند که سیاست‌مدار بودن در ایران چه بوده و چه جایگاهی داشته و امروز چه شده است.

حمید وکیلمونِس مینو واسه تو خونِس

پدرام ابراهیمی در صفحه طنز بی قانون نوشته: جمعی از رای‌دهندگان اصفهانی با انتشار نامه‌ای، استقبال خود را از نامزدی حمید رسایی برای انتخابات میان‌دوره مجلس از حوزه اصفهان ابراز داشته و نوشته‌اند: «ما امضاکنندگان نادم و پشیمان، خوشحالیم که فرصت جبران رای غلطی که به مینو خالقی دادیم، فراهم شد و شکرگزاریم چرا که می‌دانیم قانون معمولا از این فرصت‌ها به خطاکاران نمی‌دهد».

در پایان این نامه، رای‌دهندگان ضمن ایجاد موج مکزیکی، با فریاد: «حمید وکیلمونِس / مینو واسه تو خونِس»، مصراعی نیز بدین مضمون خطاب به حمید رسایی نوشته‌اند: «اگه تو برنگردی مجلس شمعدونی‌ها دق می‌کنن» که در اینجا شمعدانی کنایه از آقای کریمی قدوسی است.

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption کارتون کیوان وارثی، شهروند

خزانه خالی یا آمارهای خیالی؟. ایران

صاحب صادقی در مقاله ای در روزنامه ایران با اشاره به بیانیه رییس جمهور سابق که در آن ادعا شده بود وقت تحویل دولت، خزانه کشور خالی نبود و با ارائه آماری مدعی شده است که حتی نسبت به ادوار مشابه روزانه و ماهانه حجم موجودی خزانه قابل قبول بود نوشته شاید با با بررسی سطحی این آمارها اطلاعات صحیحی نیز رهنمون افکار عمومی شود. رئیس جمهوری سابق می‌گوید در روز آغاز دولت یازدهم ۱۶۰۰ میلیارد تومان در خزانه کشور موجود بوده است. همین مقدار هم در سایر حساب‌ها و حساب فروش شرکت‌ها وجود داشت. در حالی که کمتر از ۱۰ روز پس از آغاز به کار دولت جدید میزان تعهد پرداخت یارانه نقدی آذر ۹۲ برابر ۴هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است! یعنی همان زمان کسری سه هزار میلیاردی در خزانه.

نویسنده مقاله در جواب احمدی نژاد یادآوری کرده که ارقام مورد ادعای وی واقعیت نداشت و همان زمان گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان داد بیش از ۱۱۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای پیش‌بینی شده سال ۹۲ غیر قابل تحقق بود؟ اما در مورد این که رئیس جمهوری سابق می‌گوید: «صندوق توسعه ملی با ۵۵ میلیارد دلار سرمایه و ۳۲ میلیارد دلار موجودی و بانک مرکزی با حدود ۱۰۸ میلیارد دلار ذخایر ارزی و حدود ۲۲ میلیارد دلار طلب از محل فروش نفت، تحویل دولت فعلی شده است.»

مقاله روزنامه ایران تاکید کرده دارایی خارجی هم در این رقم آمده که موجودی ارزی بانک مرکزی است و در بانک‌های خارجی نگهداری می‌شود. این دارایی ناشی از فروش نفت کشور است که به میزان آن در داخل ریال چاپ شده و به دولت تحویل داده شده است. این دارایی همواره وجود داشته و در حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است و حفظ آن وظیفه دولت‌ها است و هیچ ارتباطی با دولت نهم و دهم ندارد!

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption کارتون علی درخشی، شهروند

گسترده شدن سفره فقر

محمدصادق جنان‌صفت در سرمقاله جهان صنعت با تاکید بر این که رها شدن تهیدستان ایرانی از پلیدی‌های ناداری و سرافراز شدن آنها نزد دوستان، همکاران و زن و فرزند آرزوی بزرگ هر ایرانی دلسوز و میهن‌دوست است نوشته: در صورتی که نرخ هر دلار به طور میانگین در پنج سال آینده پنج هزار تومان فرض شود محاسبه ساده نشان می‌دهد که باید هر سال ۱۴۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری تازه داشته باشیم. در حالی که درآمد نفت به طور متوسط در بهترین سال‌های نفتی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است که ۳۰ درصد از رقم یادشده کمتر است.

در ادامه مقاله آمده: با نرخ دلار یادشده سالانه دولت باید به‌طور متوسط حدود ۱۰ میلیارد دلار یارانه نقدی پرداخت کند و حدود ۴۵ میلیارد دلار مزد و حقوق کارمندانش را بدهد که سرجمع می‌شود ۵۵ میلیارد دلار و بقیه آن نیز باید به مصارف خاص و سایر هزینه‌ها برسد و چیزی باقی نمی‌ماند. با توجه به اینکه شوربختانه راه ورود سرمایه‌گذاری خارجی نیز مسدود است و سالانه در بهترین حالت فقط سه میلیارد دلار از این طریق به اقتصاد کشور تزریق می‌شود، معلوم نیست سرمایه موردنیاز برای رشد از کجا به دست خواهد آمد.

این اقتصاددان توصیه کرده: تهیدستان ایرانی را بیش از آنچه اکنون رنج می‌برند در فشار روحی و روانی قرار ندهیم و واقعیت‌ها را بازگو کنیم تا آنها با چشم‌های باز رای دهند. تهیدستان حاضرند نان‌شان را در ماست فرو کنند و لذت ببرند تا اینکه عده‌ای آنها را در مسیر فریب دادن قرار دهند.

فرار مغزها با بچه‌هایشان

آیدین سیارسریع در صفحه طنز بی قانون به نقل از علی مطهری نوشته «افزایش سقف حقوق مدیران برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان بوده» و افزوده: ما هم با حمایت از این افزایش‌ها با ذکر این که ما که بخیل نیستیم، امیدواریم مهاجرت نخبگان با این روش به صفر کاهش پیدا کند.

به نوشته این طنزنویس:البته خطر هنوز به طور کامل مرتفع نشده. با خبریم که بسیاری از سرمایه‌های این کشور به دلیل قدرنشناسی ما قصد مهاجرت دارند. یکی از این نخبگان آقا سعید است که چند وقت پیش دویست هزار تومان جریمه شد و الان ظاهرا می‌خواهد برود جایی که قدرش را بدانند.مجلس هر چه سریع‌تر باید مصوبه‌ای اختصاصی جهت جلوگیری از مهاجرت ایشان تصویب کند. نمونه دیگر آقا بابک است که سرمایه‌دار و کارآفرین نمونه کشور بود و الان متاسفانه در بند است. از مهاجرت این نخبه به دیار باقی هم باید جلوگیری کرد.

طنز نویس بی قانون افزوده:یک خطر بزرگ هم بیخ گوش ما قرار گرفته که متاسفانه این بار نه مسئولان و مجلس بلکه مردم کوتاهی می‌کنند و ممکن است با مهاجرت‌شان صدمه بزرگی به کشور وارد شود.مهاجرت آقا باقر و آقا محسن از خوبای دموکراسی و انتخابات که هر بار که کاندیدا می‌شوند با قدرنشناسی مردم مواجه می‌شوند، می‌تواند ضایعه جبران‌ناپذیری باشد. این عزیزان را باید بهشان یکی یک دانه دولت بدهیم تا بمانند و خدمت کنند. تا کی پرش نخبگان؟

توصیه آخر این که: از همین امروز شروع کنیم به نگهداری نخبگان. البته الان هم دیر شده است. شما یک چرخی در اینستاگرام بزنید می‌بینید بسیاری از نخبگان که اکثرشان فرزندان مسئولان هستند فرار مغزها کرده‌اند و با تی‌شرت آستین حلقه‌ای و ماشین آخرین مدل در آمستردام و پاریس و رم و سانفرانسیسکو در حال نخبگی هستند.