روزنامه‌های تهران، همه برنده مناظره‌ها شده‌اند

  • 30 آوریل 2017 - 10 اردیبهشت 1396
حق نشر عکس Javan
Image caption تیتر و جلد صفحه اول جوان

روزنامه‌های امروز صبح، یکشنبه ۱۰ اردیبهشت در ادامه مباحث انتخاباتی با مقالاتی در انتقاد از جناح های سیاسی و گزارش هایی نشان تکذیب گفته های قالیباف علیه حسن روحانی و اسحاق جهانگیری پرداخته اند. از سویی روزنامه های تندرو همچنین تندترین حملات خود را نثار دولت کرده‌اند.

پوششی جای متن

محمدجواد اخوان در روزنامه جوان نوشته: با ضعیف ظاهر شدن حسن روحاني در جريان مناظره روز جمعه و در كنار آن حضور ‌ اسحاق جهانگيري كه به عنوان كانديداي پوششي وارد عرصه انتخابات شده، به نظر می‌رسد اصلاح‌طلبان خیلی زود کاندیدای پوششی را در اظهارات و رسانه‌های خود پررنگ‌تر از روحانی پوشش خبری دادند. حالا پس از مناظره روز جمعه شواهد و قرائن زيادي حكايت‌كننده آن است كه در نظر اصلاح طلبان جايگاه كانديداي اصلي و پوششي تغيير كرده و شايد در ادامه رقابت‌هاي انتخاباتي بازي به گونه‌اي ديگر رقم بخورد‌.

به نوشته روزنامه سپاه پاسداران: ‌گمانه زني‌ها در حالي بر جبهه اعتدال و اصلاحات سايه افكنده كه شايد هيچ كس در زمان ثبت نام اسحاق جهانگيري در انتخابات گمان نمي‌برد كه معاون اول پر فروغ‌تر از رئيس خود ظاهر شود و دل جريان اصلاح طلبي را با خود ببرد. جرياني كه براي بازگشت دوباره به حاكميت ترجيح داد بر موج حسن روحاني اعتدالي با سبقه‌اي اصولگرايانه سوار شود و روحاني توانست در سال 92 پيروز انتخابات نام بگيرد.

جوان نوشته: اين اتفاق، روند بازگشت اصلاح طلبان به بدنه حاكميت را سرعت بخشيد اما در طول چهار سال گذشته، همواره اين تهديد براي آنها وجود داشت كه عملكرد ضعيف روحاني به پاي آنها نوشته شود؛ كما اينكه آنها در طول چهار سال گذشته، همواره انتقاداتي جدي را نسبت به رئيس‌جمهور به خاطر عدم تحقق خواسته‌هايشان مطرح كردند و كوشيدند با رعايت فاصله مناسب با روحاني، مانع از پرداخت هزينه‌هاي ايجاد شده توسط وي شوند.

دولت ناموفق

کیهان در گزارش اصلی خود مدعی شده که هر دو نامزد هوادار دولت در مناظرات انتخاباتی بازنده شدند چرا که تب و تاب انتخابات اندک اندک بالا می‌گیرد و مردم با دیدن مناظره‌ها‌، پا در مسیر انتخاب سکاندار اجرایی 4 سال آینده کشور می‌گذارند.

فارغ از شیوه مناظره پخش شده و محتوایی که می‌توانست به مراتب بهتر باشد، اتفاق نادر در این دوره از انتخابات در همین مناظره اول رقم خورد و آن نمایشی تمام‌عیار از ناکارآمدی‌ها و ناتوانی‌های 4 ساله اخیر مدیریت اجرایی کشور بود.

به نوشته این روزنامه تندرو:در همه چهار سال گذشته کمتر امکانی برای بیان انتقاد از دولت در رسانه ملی وجود داشت و بخش مهمی از جامعه از حقایق مهم و تعیین‌کننده کارنامه دولت بی‌اطلاع ماندند. خارج از رسانه ملی هم هرگاه کسی نقد و نظری مشفقانه بیان کرد، با انواع برچسب‌ها و ناسزاها نواخته شد. دولتمردان به این شیوه خو گرفتند و انتظار نداشتند کسی روی اشکالات فراوان دولت انگشت سؤال بگذارد و در مقابل چشم مردم از آنها بپرسد«رسیدگی به حال محرومان خوب است‌، اما چرا فقط در همین ماه‌های آخر»!

اما فضای مناظره، فضای یکطرفه صحبت کردن نیست و اینگونه شد که کارنامه خالی بعد از چهار سال رو شد! آن نکته مهم این بود که دو کاندیدای اصلی و پوششی دولت، در برابر همه پرسش‌های مختلف از جمله فاصله طبقاتی، تبعیض‌، بی‌عدالتی، اشتغال و ...، ضمن آنکه ناچار به پذیرش مشکلات متعدد کنونی و اقرار به خوب نبودن اوضاع بودند، هیچ برنامه و راهکار و چشم‌اندازی ارائه نمی‌کردند!

کسی برنامه نداشت

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مهناز یزدانی، قانون

مرتضی مبلغ در سرمقاله روزنامه ایران نوشته: در مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری، اصل بر ارائه برنامه‌های عملیاتی و واقع‌بینانه به مخاطبان است. در مقابل رقبا هم فرصت دارند تا این برنامه‌ها را نقد کنند. چنین شرایطی است که مردم، تصویر دقیقی از صحنه سیاسی کشور، برنامه‌ها و راهکارهای هر نامزد یا جریان سیاسی برای رفع مشکلات کشور به دست خواهند آورد. اما آنچه اکنون در مناظره‌های این روزها شاهدیم دقیقاً خلاف این رویکرد است.

به تاکید رییس ستاد انتخابات در دوران محمدخاتمی: آنچه در نخستین مناظره نامزدها مشاهده نشد، برنامه‌ها و راهکارهای نامزدها برای حل مشکلات کشور و بهبود زندگی و معیشت مردم بود. هرچند در این میان نقش برخی نامزدها پررنگ‌تر بود و آنان اساساً مسیر مناظره را به سمت دیگری هدایت کردند. چرایی وقوع این پدیده در مناظرات را باید در رویکردهای برخی جریان‌های سیاسی کشور جست‌وجو کرد. این جریان‌ها از دو سال پیش، استراتژی خود برای پیروزی در رقابت انتخاباتی را سیاه‌نمایی و تخریب رقیب قرار دادند.

و خلاصه مقاله روزنامه ایران این که: همین امر بود که در نهایت سبب شد میلیون‌ها بیننده ایرانی مناظره‌ها، نتوانند با خاطری آسوده تماشای این کارزار را به پایان ببرند. این مناظره اگر چه نخستین تجربه در انتخابات پیش رو است، اما مشکل دیگری نیز وجود داشت که باید برای بهبود مناظره‌های آینده به آن توجه کرد. آنچه برخی نامزدها تحت عنوان برنامه به مردم یا نامزدهای حاضر در این نشست ارائه کردند، چیزی جز کلی‌گویی‌های مبهم نبود.

شكست سياست فانتزي

شهروند در سرمقاله خود نوشته: اولين مناظره نامزدهاي رياست جمهوري به گونه‌اي بود كه هر كس مي‌تواند برداشت خاصي را در خصوص موفقيت نامزد مورد نظر خود و شكست طرف مقابل داشته باشد. ولي در مورد راهبرد دو نامزد اصلي اصولگرايان نكته اساسي اين است كه هر دو نامزد بر محور شعارهاي آقاي احمدي‌نژاد حركت مي‌كنند. ولي اين كار به لحاظ اثرگذاری چند اشكال اساسي دارد. در درجه اول آن زماني كه اين شعارها داده شد درآمدهاي نفتي در اوج بود و باور به نوعی امکان‌پذيري را براي تحقق آنها بوجود آورده بود.

نكته دوم از چشم روزنامه شهروند این است که احمدي‌نژاد خودِ خودش بود. او همان بود كه نشان داد. نقشي بازي كرد كه اصطلاحاً متناسب با شخصيت خودش بود. حتي ادبيات و رفتار و گفتار و پوشش و قيافه‌اش با شعارش هماهنگ و به قول معروف سِت شده بود. نكته سوم اينكه الآن با آن زمان فرق دارد زيرا الآن مواجه با آثار و نتايج آن سياست‌ها هستيم. در حالي كه آن زمان مردم تصويري از نتايج وحشتناك آن سياست‌ها در ذهن نداشتند. نكته چهارم اينكه احمدي‌نژاد توانست برخلاف مصوبه مجلس عمل كند، يارانه‌ها را سه برابر میزان مصوبه پرداخت كند و اگر طبق قانون فقط ١٥ هزارتومان پرداخت می‌کرد اقدامش اهمیت سیاسی نداشت.

و در نهایت مقاله شهروند به این جا رسیده که: هر دو نامزد اصلی اصولگرايان نوعي تقليد ناقص از احمدي‌نژاد را برگزيده‌اند كه بيشتر به ايفاي نقش مصنوعي مي‌ماند، به طور كلي هيچ چيز آنان با اين شعار، ست و هماهنگ نشده است. به علاوه اكنون تجربه اقدام خسارت‌بار آنگونه توزيع پول جلوي چشم مردم است، در نتيجه جذابيتي ندارد و تعداد زيادي از مردم را از این شعار گريزان مي‌كند. علت ديگري كه وجود دارد و مانع از تحقق و باورپذيري چنين شعاري مي‌شود، جلوگيري قاطع از انجام اقدامات غيرقانوني است.

برنده کی بود؟

شهرام شهيد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ي در ستون طنز شهروند نظر چند نفر را درباره مناظره اول انتخاباتی پرسیده. سینا ٤٣ساله: به نظرم رئیسی برنده مناظره دیروز بود. چون همه مشت‌ها را قالیباف خورد و رئیسی بدون این‌که خسته بشه یا ضربه‌ای بخوره از رینگ خارج شد. در واقع بدون این‌که مبارزه کنه، رفت دور دوم. تو کشتی به این حالت میگن به طرف قرعه استراحت خورده. اگر همین‌جوری پیش برن، قالیباف حذف میشه و رئیسی بدون تحمل سختی می‌رسه فینال.

مهرانگیز ٢٧ساله: من فکر می‌کنم اون دسته از دوستانی که ردصلاحیت شدند، برنده واقعی مناظره دیروز بودند. البته نمی‌گذارند ما برویم استادیوم اما ما خانم‌ها به اندازه کافی با اصطلاحات فوتبالی آشنا هستیم. دقیقا اسم این حرکت بازی بدون توپ بود. کاندیداهایی که ردصلاحیت شدند، آبرویشان حفظ شد و از شر سیستم آتلتیکویی ترکیب روحانی- جهانگیری، مشتمل بر حمله و دفاع توأمان، درامان ماندند.

در ادامه ستون طنز شهروند بابک ٣٢ساله گفته: به‌طور قطع جهانگیری برنده انتخابات... ببخشید مناظره بود. فقط حیف که چون مقابل روحانی بازی نمی‌کنه، روحانی سه بر صفر برنده میشه. و نامدار ٥١ساله افزوده: دیروز دفاع جهانگیری را که دیدم، گفتم هم روحانی را می‌خوام، هم جهانگیری را. حالا شنیدم خودشون قرار گذاشتن یکی‌شون را انتخاب کنند و خلاص!

کاش کمی نگران شهدای منا بودید

جوان در گزارشی نوشته: در جريان اولين مناظره تلويزيوني نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري، موضوع «حمله به سفارت عربستان» از سوي يكي از نامزدها مطرح شد و اين حادثه توجيهي براي بيكاري جوانان ايراني معرفي شد. مطرح شدن اين موضوع، ناخودآگاه پرونده روابط ديپلماتيك ميان ايران و رژيم سعودی در سال‌هاي اخير را مي‌گشايد كه يكي از صفحات بسيار تلخ آن فاجعه غمبار منا است؛ فاجعه‌اي كه به شهادت هزاران مسلمان و نزديك به ۵۰۰حاجي ايراني انجاميد. به گواه تاريخ اين حادثه مرگبارترين كشتار شهروندان ايراني در خارج از مرزهاي كشور در طول سال‌هاي اخير بوده است.

روزنامه سپاه پاسداران بدون نام بردن از اسحاق جهانگیری نوشته: هنگامي كه يكي از نامزدهاي انتخابات براي توجيه ناكارآمدي دولتي كه عضو آن است به دلسوزي براي سفارت رژيم آل سعود پرداخت، بسياري از شهروندان ايراني، خصوصاً خانواده شهداي منا در دل با خود مي‌گفتند‌ اي كاش، ذره‌اي از اين اشتياق و دغدغه‌مندي‌اي كه براي اين سفارت وجود داشت، براي وضعيت تلخ شهداي ايراني منا نيز وجود داشت.

جوان در نهایت نوشته: حمله به آن سفارت، قابل دفاع نيست، اما يكي از جدي‌ترين شعارهاي آقاي روحاني در انتخابات رياست جمهوري ۹۲، بازگرداندن عزت و احترام به «پاسپورت ايراني» بود. فاجعه منا يكي از مصاديق مهم براي ارزيابي ميزان تحقق اين وعده نامزد پيروز انتخابات يازدهم بود. شهريور ۹۴ و در موسم حج تمتع، شهروندان ايراني در حالي حجاج خود را بدرقه مي‌كردند كه از حادثه‌اي كه جان چند هزار حاجي بي‌گناه را تهديد مي‌كرد، بي‌اطلاع بودند.

آیا رییسی رقیب روحانی است

بابک مهديزاد در وقایع اتفاقیه نوشتهه: عادت کرده‌ايم رؤساي‌جمهوری در ايران را پيروز انتخابات دومين دوره ببينيم اما همواره استثنا هم وجود دارد. رئيسي از منظر اصلاح‌طلبان در وهله اول رقيب جدي‌اي نيست و شايد قاليباف به ظاهر رقيب پرشانس‌تر و رأي‌آورتري باشد اما واقعا اين‌گونه است؟ کمي به عقب بازگرديم. انتخابات سال 84. تا روزهاي پاياني احمدي‌نژاد گزينه اصلي اصول‌گرايان نبود و اصلاح‌طلبان مغرور با تعدد کانديداها راه پيروزي را آسان و هموار مي‌دانستند اما به يکباره بازي عوض شد و احمدي‌نژاد کانديداي لحظه آخري اصول‌گرايان شد؛ کانديدايي که از قضا فقط رأي سنتي اصول‌گرايان را نداشت و ناشناخته‌بودن و جنس شعارهايش در دور دوم او را پيروز انتخابات کرد.

به نوشته این گزارش: هشت سال طول کشيد تا بخش بزرگي از رأي‌دهندگان به احمدي‌نژاد پي به اشتباه خود ببرند و فرصت جبران پيدا کنند اما تاريخ همواره در جوامع توده‌اي قابل تکرار است؛ جوامعي که ارتباط خوبي با گذشته خود برقرار نمي‌کنند و حافظه تاريخي‌شان ضعيف است. همين جامعه که در سال ۸۴ از تنش‌هاي سياسي و عدم پيشبرد و تحقق جامعه مدني اصلاح‌طلبان خسته شده بود، مي‌تواند در سال ۹۶ از تحقق آرام شعارهاي اقتصادي روحاني خسته شود. براي اين بخش از جامعه مهم نيست که دولت روحاني چه اقتصادي را از دولت پيشين تحويل گرفته است و چه موانع بين‌المللي و داخلي‌ای براي بهبود وضعيت اقتصادي دارد. اينان بخشي از طبقه متوسط شهري هستند که سرخوردگي‌شان موجب شرکت نکردنشان مي‌شود.

در عين حال بخش ديگري هم در جامعه هستند که يارانه دوران احمدي‌نژاد برايشان مسئله‌ای مهم و کليدي به شمار مي‌رود. حال رئيسي به‌عنوان کانديداي اصلي و کم‌سر‌و‌صداتر اصول‌گرايان مي‌داند که بايد چگونه آراي اين طبقه را کسب کند. سيد‌بودن رئيسي از منظر بخشي از جامعه که تعلق خاطر بيشتري به مذهب دارند، اولين نکته برتري او نسبت به روحاني است. دومين ويژگي محبوبيت‌آور رئيسي سمت او در آستان قدس رضوي است. براي اين طبقه خادم امام رضا مطمئنا محبوب‌تر از يک روحاني همواره فعال در سياست است.

وقتی رقابت حزبی نیست

جلال خوشچهره در سرمقاله ابتکار نوشته: چرا این‌بار جهانگیری در کانون توجهات قرار گرفته است؟ آیا افکار عمومی تازه او را شناخته است؟ یا ساخت‌وکاری وجود ندارد که بتواند او را به‌عنوان عضوی از یک جریان سیاسی به افکار عمومی معرفی کند؟ همچنین است دیگر نامزدهای انتخاباتی که با داشتن سابقه حضور در مدیریت‌های اجرایی و تصمیم‌گیری که پیش از این تنها به عنوان یک چهره شناخته می‌شدند تا عضوی وابسته به یک جریان سیاسی.

ناشناختگی‌ها و عدم شفافیت‌های مواضع که اصولا از مجرای فعالیت‌های حزبی موثر است، سبب می‌شود در رقابت‌های انتخاباتی مردم تنها شنونده دیدگاه‌هایی باشند که الزاما نمی‌تواند علمی و کارشناسانه باشد. خاصه اینکه شعارهای کلی جای خود را به راه‌حل‌های علمی و واقعی می‌دهد. از همین‌رو به یکباره مباحث و نسخه‌هایی برای اقتصاد کشور و یا مسایل اجتماعی _مانند آنچه در دور نخست مناظره نامزدها در جمعه گذشته رخ داد _ بیان می‌شود که معلوم نیست به طور مشخص از کدام طبقه اجتماعی حمایت می‌شود؛

با بیان مطالبات فزاینده مرز میان تولید ثروت با توزیع ثروت مخدوش می‌شود؛ بحث حدود دخالت و یا لزوم دخالت دولت‌ها در گردش امور بی نتیجه می‌ماند؛ درآمدهای نفتی محور بلند‌پروازی‌ها می‌شود؛ اقتصاد غیر‌نفتی همچنان در محاق قرار می‌گیرد؛ رابطه سیاست‌خارجی با سیاست داخلی در هاله‌ای از ابهام می‌ماند و سرانجام مباحثی چون ازدواج، اشتغال، مسکن و آسیب‌های اجتماعی در بی‌سرانجامی رها می‌شود.

حق نشر عکس Sharq
Image caption کارتون محمدرضا ثقفی، شرق

ما «راي» مي‌دهيم

علي ميرفتاح در ستون کرگدن اعتماد به یادآورده که تا همين چند سال پيش اكثرا آرزو داشتيم تا دنيا را شبيه خودمان كنيم و همه‌چيز را به رنگ دلخواه‌مان دربياوريم. اوايل انقلاب در هيچ رده‌اي تحمل مخالف وجود نداشت. نه فقط سخنراني‌ها و مراسم سياسي خيلي زود به كتك‌كاري ختم مي‌شد بلكه بحث‌هاي خانوادگي هم فرجامي جز قهر و كينه‌ و نقار نداشت. حقيقت اين است كه ما تغيير كرده‌ايم و مدارا و رواداري خود را بالا برده‌ايم اتفاقي كه روز تشييع جنازه مرحوم آقاي هاشمي افتاد نمونه‌اي از بلوغ سياسي يا رشد عقلانيت در جامعه بود.

به نوشته این ستون:به نظر مي‌رسيد هر دو گروه از «هشتاد و هشت» درس گرفته‌اند و هزينه رقابت سياسي را پايين آورده‌اند. خدا را شكر ما تغيير كرده‌ايم و آستانه تحمل‌مان را بالا برده‌ايم... امروز حتي رقباي روحاني هم دم از حقوق شهروندي مي‌زنند و از مردمسالاري دفاع مي‌كنند. عوامل زيادي دست به دست هم داده‌اند تا «ما» رشد كنيم و عاقلانه‌تر رفتار كنيم. حقيقتا آدم بايد خيلي چشم بسته باشد كه فكر كند ما فرقي نكرده‌ايم. اگر غيرمغرضانه و واقع‌بينانه در دولت و ملت نگاه كنيم چيزهايي مي‌بينيم كه نظيرش را قبلا نمي‌ديديم.

اعتماد در نهایت به این جا رسیده که; اگر ١٠ سال پيش يك كانديدايي مدعي مي‌شد كه پنج ميليون شغل ايجاد مي‌كند يا پول نقد بين فقرا تقسيم مي‌كند، حتما مورد استقبال قرار مي‌گرفت و تحسين مي‌شد و راي ميليوني مي‌آورد اما امروز چنان سطح آگاهي عمومي بالا رفته و چنان مواجهه نقادانه با ارباب قدرت امري متداول و فراگير شده كه همه به جاي تحسين به آن مي‌خندند و به جاي راي ميليوني به ديده تحقير و استهزا به آن نگاه مي‌كنند. حتي روحيه پاسخگويي كه به هيچ عنوان قبلا نبود، امروز به عنوان يك امر ضروري مورد توجه همه رده‌هاي مسووليتي قرار گرفته.

یه جمله هم از نلسون ماندلا بگم…

آیدین سیارسریع در صفحه طنز بی قانون با تاکید بر این که اولین مناظره انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار شد و کاندیداها همدیگر را شستند و گیره زدند روی بند رخت تا در مناظره بعدی کاملا خشک شوند، پیش بینی کرده مناظره بعدی چنین شکل گیرد که گوینده دعوت به سلام علیک می کند همه چیزی می گویند جز قالیباف که می گوید: سلام به مردم عزیز کشورمون. سلام به اون ۹۶ درصد. زنده باد بهار.

به نوشته این طنزنویس در همین حال زنگ گوشی مرتضی حیدری به صدا در می‌آید. حیدری جواب می‌دهد. صدای احمدی‌نژاد است که می گوید: آقای محمدباقر! من به شما علاقه‌مندم. نکن این کارو. به سبد رای من چی‌کار داری؟ قالیباف جواب می دهد : ببین؛ الان من چیزی برای از دست دادن ندارم، ادای همه‌تون رو در میارم.

طنزنویس بی قانون در ادامه می دهد که در فاصله استراحت قالیباف روی سطل زباله‌ استادیو تمرکز می‌کند. جهانگیری صدا می کند چی‌کار می‌کنی؟ جواب می آید: دارم از زباله‌ها برق تولید می‌کنم و روحانی می گوید : این‌جوری که نمیشه.قالیباف (رو به دوربین خاموش): می‌بینید مردم؟ هی میگن نمیشه نمیشه! ولی ما میگیم میشه. (مشاوران دکتر در تلگرام آهنگ خاطره‌انگیز میگم میشه میگی نمیشه، یک بام و دو هوا نمیشه (دو بار) را برای ایشان می فرستند که در صورت لزوم از آن استفاده کند).

جهانگیری: لااقل زباله‌های صنعتی و سنتی رو با هم قاطی نکن.

در پایان مناظره قالیباف متذکر می شود: ادب مرد به ز دولت اوست. تاثیر یک رای از یک گلوله بیشتر است (لنین). شکست آن نیست که زمین بخوری، آن است که نتوانی بلند شوی (گاندی). و بعد وقت می خواهد که یه جمله هم از نلسون ماندلا و حسین پناهی بگم، که مجری برنامه می گوید متاسفم. این رو کمیسیون نظارت بر انتخابات باید تصویب کنه. ناگهان یک نفر از پشت روی شانه مرتضی حیدری می‌زند. حیدری بر می‌گردد. آقای رئیسی می‌گوید: ببخشید سوال می‌کنم، مناظره همین‌جا قراره برگزار شه؟