روزنامه‌های تهران، تحلیف، خواست‌های مردم و توان دولت

روزنامه‌های صبح امروز تهران،یکشنبه ۱۵ مرداد با انتشار عکس هایی از مراسم تحلیف حسن روحانی به عنوان رییس جمهور دولت دوازدهم جمهوری اسلامی، خبرهای آن را در صدر اخبار خود آورده و در مقالاتی به گمانه زنی درباره آینده این دولت و میزان موفقیتش در انجام وعده های خود پرداخته‌اند.

حق نشر عکس Sobhe-no
Image caption تیتر و عکس صفحه اول صبح نو

تکرار امانت ملت

محمدحسن نجمي در گزارش اصلی شرق نوشته : دیروز جلسه علني در مجلس دهم يک دستور کار داشت؛ تحليف حسن روحاني رئيس‌جمهوري. مراسمي که با پايان آن، تمبر آن با حضور رؤساي سه قوه رونمايي شد و هرکدام جمله‌اي بر آن نوشتند.

بنا به این گزارش: مراسم از ساعت پنج عصر آغاز شد؛ ولي براي بسياري، قبل از اينها آغاز شده بود. براي نيروهاي امنيتي و انتظامي که اطراف مجلس مستقر شده بودند و حضورشان در سطح شهر ملموس بود. خيابان‌هاي منتهي به مجلس، با منع ورود وسايل نقليه روبه‌رو بود. البته خودروهاي مجوزدار و حامل ميهمانان از اين منع مستثنا بودند. ميهمانان از درهاي ديگر مجلس وارد مي‌شدند و درِ شماره دو مجلس براي ورود خبرنگاران در نظر گرفته شده بود.

جلوي ورودي شماره دو، خبرنگاراني ديده مي‌شدند که براي پوشش مراسم آمده بودند؛ ولي کارتي براي آنها صادر نشده بود و امکان ورود نداشتند؛ البته روزهاي قبل از مراسم، تعدادي از خبرنگاران و عکاسان داخلي که اغلب از رسانه‌هاي اصلاح‌طلب هم بودند، از فهرست ورود به مراسم خط خورده بودند.

زينب صفري در گزارش اصلی اعتماد نوشته: صداي شاتر دوربين‌ها و هجوم عكاسان به طرف ورودي راست صحن همه را متوجه حضور حسن روحاني مي‌كند كه به عنوان دوازدهمين رييس‌جمهور ايران با همراهي علي لاريجاني، رييس مجلس راس ساعت ٥ عصر وارد صحن مي‌شود. برادرش حسين فريدون در دورترين نقطه مجلس به او، روي آخرين رديف صندلي نمايندگان نشسته و خيره مراسم را تماشا مي‌كند. همسرش صاحبه عربي و دو دخترش هم حاضرند. آنها هم در دومين رديف مهمانان و خيلي نزديك‌تر از فريدون به حسن روحاني و در كنار زهرا مصطفوي، دختر امام خميني و عفت مرعشي، همسر آيت‌الله هاشمي نشسته‌اند.

به نوشته این گزارشگر: روحاني با لبخند پررنگي از سر رضايت و گام‌هايي محكم وارد مي‌شود و در رديف اول، جايي ميان آيت‌الله آملي‌لاريجاني، رييس قوه‌قضاييه و آيت‌الله جنتي، رييس شوراي نگهبان و مجلس خبرگان مي‌نشيند. اگر چهار سال قبل او با همراهي آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني اول در انتخابات و بعد هم در صحن مجلس به‌عنوان پيروز انتخابات و براي اداي سوگند وارد شد اين‌بار او را علي لاريجاني و محمد نهاونديان همراهي مي‌كنند.

چرا مادر مذاکرات؟

کیهان در گزارش اصلی خود با عنوان «رونمایی از مادرمذاکرات به جای مقابله با مادرتحریم ها» به انتقاد از بخشی از سخنان حسن روحانی در مراسم تحلیف پرداخته و نوشته رئیس جمهور در حالی در مراسم تحلیف از مادر مذاکرات رونمایی می‌کند و از آن سخن می‌گوید که آمریکا بزرگترین و بی‌سابقه‌ترین تحریم‌ها علیه ایران را در دوران پسابرجام با عنوان مادر تحریم‌ها اعمال کرده است. در حال حاضر نه تنها تحریم‌های قبلی حتی هسته‌ای؛ سر جای خود باقی مانده بلکه تحریم‌های بی‌سابقه؛ شدید و جدیدی در عصر پسابرجام علیه ایران تصویب شد.

کیهان در ادامه اعتراض های خود افزوده:دیروز تصاویری از عکس یادگاری برخی نمایندگان با موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا منتشر شد که نشان می‌داد این نمایندگان برای گرفتن عکس یادگاری با موگرینی صف بسته‌اند، در این زمینه تذکر دو نکته ضروری به نظر می‌رسد.آمريکا و سه کشور متحد اروپايي آن هفته گذشته در نامه‌اي به شوراي امنيت سازمان ملل متحد، اقدام ايران در پرتاب ماهواره‌بر سيمرغ به فضا را محکوم کردند. از سوی دیگر موگرینی بدون در نظر گرفتن تحریم‌های آمریکا علیه ایران در دوران پسا برجام از عمل کردن طرفین به تعهداتشان سخن گفته و این تحریم‌ها را نادیده گرفته است.

در ادامه گزارش این روزنامه تندرو آمده: موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه‌ای است که اعضای آن پرتاب ماهواره‌بر سیمرغ را در حالی که هیچ تضادی با برجام ندارد محکوم می‌کنند و از سوی دیگر نیز با چشم بستن بر تحریم‌های شدید علیه ایران که برجام را کاملا نقض کرده است از عملی شدن آن از سوی طرفین سخن می‌گوید، برخی نمایندگان مجلس بدون در نظر گرفتن این رویه خصومت‌آمیز و در اقدامی قابل تامل برای گرفتن عکس یادگاری با وی صف می‌بندند.

اهمیت حضور موگرینی

صلاح‌الدین هرسنی اما معتقدست که حضور موگرینی به عنوان مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در مراسم دیروز اهمیت دارد چرا که او نماینده عالی اتحادیه اروپاست و همین عنوان و مقام، اهمیت و وزن سیاسی او را در قبال نمایندگان سایر کشور‌ها حتی نمایندگان 1+5 مشخص می‌کند که در سطح معاون رییس‌جمهور، وزیر مشاور در امور خارجه، معاون وزیر خارجه و معاون نخست وزیر در این مراسم حضور یافتند.

نویسنده در عین حال مهم‌ترین پیامی که با حضور موگرینی در مراسم تحلیف صادر می‌شود، متوجه آمریکاست. بیانگر عزم اتحادیه اروپا در حفظ و تقویت مناسبات برجامی و فرابرجامی با ایران است و سپس با توجه به فضاسازی سیاسی آمریکا علیه ایران و تشدید آن در ماه‌های اخیر مسیر اتحادیه اروپا را از آمریکا در قبال برجام و حفظ آن تغییر می‌دهد و جدا می‌کند. همین رفتار اتحادیه اروپا نشان می‌دهد این درست است که باید برپایه اعتماد متقابل از همه فرصت‌ها برای تقویت روابط استفاده کرد.

مقاله جهان صنعت به این جا رسیده که: چون اتحادیه اروپا نقش واسط ایران با آمریکا را بازی می‌کند، ایران می‌تواند با نزدیکی بیشتر به اتحادیه، آمریکا را بر ضرورت پایبندی به توافق و لزوم تجدیدنظر در مواضع خود نسبت به برجام متقاعد کند. در همین ارتباط همکاری‌های سازنده اتحادیه اروپا موجب حل نگرانی‌های اتحادیه در موضوعاتی چون حقوق بشر نیز خواهد شد.

تيتر شهرونگ امروز، بعدا منتشر مي‌شود!

شهرونگ صفحه طنز روزنامه شهروند، با عنوان ادامه تشکرهای علی لاریجانی در مراسم تحلیف نوشته: و همچنين تشکر از نوه‌ دختریِ رئیس جمهورِ سابق کومور، کارمندان سازمان رفاه و نشاط کره شمالی، تشکر از مردم که موندن تو خونه تا امنیت خارجیا حفظ بشه، رئیس دولت قبلی که باعث کشف کشورهای جدید برای حضور در مراسم تحلیف شد،

در ادامه تشکرها آمده: از گشت ارشاد که به مهمان‌های مراسم گیر نداد، تمام کسانی که تا الان خمیازه نکشید‌ند، تشکر از رئیس جمهورهای سابقی که آمدند و نیامدند، تشکر از اون عقبیا که نمی‌دونیم بهشون خوش می‌گذره یا نه‌! صدا و سیما به خاطر زیرنویس صادقانه صحبت‌های رئیس جمهور، خانواده محترم تتلو و...

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مهناز یزدانی، قانون

برنامه یا وزیر

جلال خوشچهره در سرمقاله ابتکار نوشته: دکتر حسن روحانی در سخنرانی مراسم تنفیذ که با تائید همراه شد، ضمن بازتعریف اصول حاکم بر دولت اعتدال، خود و اعضای کابینه دوازدهم را ملزم به تعهداتی کرد که انجام و یا تعلل در آنها از چشم مردم هشیار پنهان نخواهد ماند. این تعهدات بی‌‌گمان در شکل و محتوای انتخاب‌های او در چهار سال آینده و نیز تیم همراهش بازتاب مستقیم دارد.

نویسنده تاکید کرده: بنابراین اگر این روزها ترکیب کابینه دوازدهم دلشمغولی ناظران است، باید به این مهم نیز توجه کنند که صرف انتخاب و یا حذف برخی چهره‌ها از کابینه دوازدهم نمی‌تواند چندان تاثیر مستقیمی بر کرد و کار دولت آینده داشته باشد بلکه این تصمیم‌های مستقیم رئیس‌جمهوری و اولویت‌های اوست که می‌تواند بر کارآمدی دولت آینده محک بزند. همانگونه که برای مثال دولت یازدهم با تمرکز بر دیپلماسی و برجام توانست از یکسو به بازگشت ایران به جامعه بین‌المللی کمک کند.

به نوشته سرمقاله ابتکار: اگرچه توانمندی وزیران مربوطه در این باره اهمیت دارد اما، توجه رئیس دولت در اجرای مراتب سیاست‌هایش اهمیت و اصالت بیشتری داشته است. حال باید دید وقتی رئیس جمهور روحانی به بازخوانی اصول سیاست‌های دولت اعتدال می‌پردازد، چگونه به آرایش تیم خود خواهد پرداخت. در اینجا چهره‌ها دیگر اولویت اصلی را ندارند، بلکه این سیاست‌های مرتبه بندی شده در دولت دوازدهم است که به آنان معنا خواهد داد.

دولت و تعارض منافع

محمدصادق جنان‌صفت در مقاله ای در جهان صنعت و در پاسخ این پرسش که انتظار جامعه ایرانی از دولت در حال تاسیس دوازدهم چیست نوشته قشرهای گوناگون در طبقات مختلف اقتصادی از دولت انتظارات متفاوت دارند. کارگران، معلمان و سایر حقوق‌بگیران و کشاورزان نوعی و مثلا رهبران نظامی، صنعتگران و بازرگانان به شکلی دیگر. البته دولت‌های ایران همه به دلیل در اختیار گرفتن درآمد نفت عیالوار شده و باید به همه طبقه‌ها رانت و امتیاز بدهند. اما دولت دوازدهم اما به دلایل گوناگون از جمله قرار گرفتن در بدترین موقعیت اقتصاد سیاسی دهه‌های اخیر توانایی پرداخت آنچه طبقه‌های گوناگون می‌خواهند را ندارد.

مقاله جهان صنعت تاکید کرده: این نقطه تمرکز دولت دوازدهم باید در مواجهه با نیروهای اجتماعی و سیاسی باشد و رک و صریح از همان روز نخست تکلیف خود را روشن کند و همه واقعیت‌ها را با شهروندان در میان بگذارد. اگر دولت دوازدهم نتواند یا نخواهد با مردم راستگویانه برخورد کند و تنگناها را در میان بگذارد، باید منتظر بدترین روزها باشد.

و خلاصه مقاله این که: دولت باید ترکیب کابینه آینده را از میان راستگویان و شجاعان برگزیند تا آنها بدون ترس از نیروهای اجتماعی ناشناس بتوانند با مردم حرف بزنند. هر رفتاری جز بر پایه راستگویی از سوی دولت دوازدهم از همان روز نخست به منزله شکست خواهد بود و البته این شکست به پای کسانی نوشته می‌شود که نخواستند با مردم راستگو باشند. دولت دوازدهم اگر راه را برای ورود سرمایه‌های خارجی هموار نکند، در میان بی‌پولی و فقدان سرمایه‌گذاری و تعارض منافع مهلک جامعه امروز ایران دفن خواهد شد و صدایش هم به گوش کسی نمی‌رسد.

حق نشر عکس Sharq
Image caption کارتون محمدرضا ثقفی، شرق

نقطه قابل قبول کجاست

اعتماد در سرمقاله خود با اشاره به گفته رهبر جمهوری اسلامی در مراسم تنفید حکم حسن روحانی که در آن لزوم حل مسایل مربوط به معییشت و اقتصاد تا نقطه قابل قبول، نوشته: بايد پرسید كه چرا در گذشته مساله اقتصاد و معيشت تا اين اندازه در اولويت امور كشور نبود؟ براي نمونه در دهه ١٣٧٠ و نيمه اول دهه ١٣٨٠ چرا جامعه تا اين اندازه اقتصادزده نبود؟ مگر نه اينكه در سال‌هاي اخير برخي نيروها مدعي هستند كارهاي زيادي در حوزه اقتصادي انجام داده‌اند، پس با انجام كارهاي اقتصادي بايد قدري از اين حساسيت و توجه كاسته شود نه آنكه اكنون و به درستي در پي رسيدن به نقطه قابل قبولي در امر معيشت و اقتصاد باشيم؟ اين جمله چه چيزي را براي ما روشن مي‌كند؟

این روزنامه در پاسخ نوشته به نظر مي‌رسد كه با وجود تمام ادعاها، در دهه گذشته نوعي عقبگرد اقتصادي رخ داده. كشوري در دوره ٨ ساله صدها ميليارد دلار درآمد داشته باشد ولي رشد اشتغال آن در حد صفر. اين وضع محصول نوعي زمين‌گير شدن اقتصاد و زيرساخت‌هاي آن است. بدترين شاخص اقتصادي يك جامعه و نيز مهم‌ترين عامل فقر، كمبود شغل و رواج بيكاري است. اين روزها هرچه گزارش‌هاي اجتماعي در مطبوعات مي‌بينيم به نحوي بازتاب‌دهنده وضعيت فقر و بيكاري در جاي‌جاي كشور است.

به نوشته اعتماد نقطه قابل قبول رسیدن به برنامه ششم است که توسعه رشد اقتصادي سالانه را هشت درصد تعيين كرده استو سالانه نزديك به يك ميليون شغل و اينكه در پايان برنامه ضريب جيني يا نابرابري اقتصادي به ٣٤/٠ كاهش يابد. ممكن است گفته شود اينها كفايت نمي‌كند. ولي پاسخ اين است كه احتمال ضعيفي وجود دارد كه با ادامه وضع موجود چنين اهدافي محقق شود. مگر موتور دو بخش خدمات و صنعت روشن شود و بدون اين دو ممكن نيست رشدي پايدار را تجربه كنيم.

نیاز به روابط با جهان

صادق صدرایی در سرمقاله روزنامه بهار نوشته: ما با سـرمایه گذارى خارجى موافقیم اما...« ، »با رابطه با کشـورهاى جهان مخالف نیستیم اما...« ، »با مذاکره موافقیم اما...« این جملاتى اسـت که در چهار سال اخیر کسانی که خود را »دلواپس« مى خوانند، از آن در نقد عملکرد دولت روحانى در حوزه هاى مرتبط با سیاست خارجى استفاده مى کنند. تفاوتى هم ندارد که موضوع بحث چه باشـد. از قراردادهاى نفتى تا توافق اتمى، از سـفر مسـئولان کشـورهاى غربى به ایران تا سفر مسئولان ایرانى به کشورهاى اروپایى، از مذاکره با آمریکا در موضوع هسـته اى تا مذاکره با اروپا در مسـئله حقوق بشر.

به نوشته این مقاله: در همه این موارد این جملات ترجیع بند مخالفت »دلواپسان« است. در واکنـش بـه تکرار همین جملات بود که بیژن زنگنه، وزیر موفق نفت هنگامى که براى پاسـخ به سـوالات نمایندگان در خصوص قرارداد نفتى اخیـر بـا توتال به مجلس فراخوانده شـده بود به شـوخى و جدى گفت که همین »اما« هاى شما در این جملات ما را کشت. واقعیـت آن اسـت که بـدون هر نوع اما و اگرى بایـد پذیرفت که ایران ماننـد هـر کشـور دیگـرى در جهـان نیازمند گسـترش روابـط با کشـورهاى مختلف به خصوص قدرتهاى جهانى است.

سرمقاله بهار به این جا رسیده که: از منظر اقتصـادى نیز معضلات مختلف اقتصـادى که ایران با آن درگیر اسـت، از بحران آب تا بحران بیکارى نیازمند سـرمایه گذارى هاى کلان اسـت که بخشـى از آن به طور طبیعى مى بایسـت به شـکل سرمایه گـذارى خارجى تامین شـود. امکان سـرمایه گذارى هـاى خارجـى آن گاه فراهـم خواهد شـد که کشـور علاوه بر بسترسازى هاى لازم در حوزه داخلى براى تعامل سازنده، گسترده و واقعى با کشورهاى جهان برنامه اى مشخص داشته باشد و با ایده هاى انزواگرایانه دلواپسان نمى توان امیدى به اجرایى شدن این موارد داشت.

رؤیای خود را فراموش نکرده‌ایم

محمد بهشتی در مقاله ای در شرق نوشته: ما هنوز در گیرودار رؤیایی هستیم که به مشروطه منجر می‌شود. در طول ١٢٠ سال اخیر، جامعه ایرانی همواره در پی آن بوده که پوست بیندازد و وارد دنیای جدیدی شود که زاینده است و بالنده. نمی‌توان گفت که در این حرکتِ قدم‌به‌قدم، زمانی به عقب بازگشته‌ایم. ما در طول این سال‌ها، رؤیای خود را فراموش نکرده‌ایم و با همه سختی‌ها، تلخی‌ها و شیرینی‌ها، در جست‌وجوی آن بوده‌ایم.

این فعال فرهنگی با اشاره به تقارن آغاز به کار دولت جدید با سالگرد مشروطه نوشته: اولین‌بار، رؤیای مشروطه، زمانی سراغ ما آمد که جامعه شهری ایران، بخش کوچکی از جمعیت کشور را شامل می‌شد و کمیتش برای فراهم‌آوردن یک کیفیت مدنی، کفایت نمی‌کرد. حال جامعه شهری ما بیش از قبل است و مدنیت، شاهد رشدی فزاینده در بستر جامعه بوده. این‌چنین است که اگر در چهار سال پیش‌رو، حوادثی خلاف تصور ما رخ بدهد، باز هم چندان در مسیر حرکت ما مشکل ایجاد نمی‌کند.

مقاله شرق به این جا رسیده که: بسیاری از سرخوردگی‌های دور دوم دولت اصلاحات، در چهارسال پیش‌رو، اتفاق نخواهند افتاد، چراکه مردم دیگر مردم آن سال‌ها نیستند و تغییر کرده‌اند. اگر آن زمان در جست‌وجوی رؤیای مدنی خود، بازیگران صحنه سیاست را بازیگران اصلی می‌پنداشتیم، اکنون خود را - به‌مثابه مردم یک جامعه- بازیگران اصلی این رؤیا می‌دانیم.

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption کارتون مهدی عزیزی، شهروند

تحلیف آن سال‌ها

فریور خراباتی در ستون طنز روزنامه ایران نوشته: تحلیف یک مراسمی است که در مجلس برگزار می‌شود و رئیس جمهوری سوگند یاد می‌کند که از تمام استعداد و صلاحیت خویش در راه ایفای مسئولیت‌هایی که بر عهده گرفته، استفاده کند. متأسفانه دولت دوازدهم در راستای سیاست«لبخند» برداشته و از سفرا و مقامات خارجی برای حضور در این مراسم دعوت به عمل آورده است. دعوت برای چه؟

طنزنویس اضافه کرده: شما خاطرتان نیست که در مراسم تحلیف پیش از شما شرایط به چه صورت بود؟‌ ما از تمام سفرا و مقامات مهم کشورهای دیگر دعوت کردیم و آنها هم به دعوت ما لبیک گفتند و در یک حرکت هماهنگ هیچ‌کدام در مراسم تحلیف شرکت نکردند. برخی از سفارتخانه‌ها افرادی در مقام «دبیر سوم» را فرستادند، بقیه هم که «دبیر سوم» نداشتند، «دبیر جغرافیا»ی‌شان را فرستادند، آنهایی هم که کلا«دبیر» نداشتند، «نصاب» سفارت را فرستادند. اما الان چه وضعیتی داریم؟ از بس توی روی این خارجی‌ها خندیده‌ایم که مقامات اول‌ و سطح بالای‌شان را برای مراسم تحلیف می‌فرستند.

ستون طنز روزنامه ایران به این جا رسیده:یک زمانی این مراسم تحلیف فرصتی شده بود تا برخی از کشورها، از دست برخی از سیاستمداران خود خلاص شوند. مثلاً یک کشور دور افتاده‌ای(حتی دورافتاده‌تر از انگلیس که در غرب آفریقاست!) معاون سازمان «توسعه ناپایدار منابع غیرهمگون» را به چنین مراسم‌هایی می‌فرستاد، سپس رئیس کشور خطاب به خلبان هواپیما می‌گفت: «برگشتنی، این دوست‌مون رو توی آب‌های آزاد از پنجره پرت کن پایین!».