روزنامه‌های تهران، روابط ایران برای کرملین غیرقابل معامله است؟

روزنامه‌های امروز صبح تهران، شنبه ۱۶ مهر سفر ملک سلمان پادشاه سعودی را به مسکو با اهمیت دیده و در مقالات خود از دیدهای مختلف به حاصل این سفر در روابط ایران و همسایه شمالی خود پرداخته‌اند.

گمانه زنی درباره تصمیم دونالد ترامپ درباره برجام و نتیجه تصمیم وی در ارسال برجام به کنگره از جمله مطالب دیگر این روزنامه هاست که در زمینه داخلی هم به خبر محدودیت تازه برای محمد خاتمی رییس جمهور پیشین توجه نشان داده اند.

حق نشر عکس Donyaye Eghtesad
Image caption تیتر و عکس صفحه اول دنیای اقتصاد

نشانه نفوذ مسکو یا ریاض؟

ميثم سليماني در مقاله‌ای در اعتماد نوشته: تصاوير استقبال پوتين از ملك سلمان نشان مي‌دهد كه مراسم بسيار مجلل و با شكوه بوده است؛ به گونه‌اي كه شايد كمتر از اين زوايا عكسي از كرملين منتشر شده باشد و حتي مي‌توان گفت به نحوي متفاوت از ساير رهبران كشورها از پادشاه عربستان استقبال شد. پرچم‌هاي دو كشور در ابعادي بسيار بزرگ در كنار سران دو كشور قرار داشت. لوسترهاي مجلل در تصاوير بسيار به چشم مي‌آيد و سر سراي بزرگي كه براي ميزباني از ملك سلمان در نظر گرفته شده بود، نشان مي‌داد كاخ كرملين برنامه‌اي ويژه را براي استقبال از پادشاه عربستان ترتيب داده است

به نوشته این مقاله: . بسياري معتقدند دو طرف قصد داشتند با اين ديدار روابط نزديك و طولاني بين دو كشور را به نمايش بگذارند كه در طول ساليان گذشته بر اثر برخي نزاع‌هاي بين‌المللي تحت‌الشعاع قرار گرفته بود. ملك سلمان توانست روابط دو توليد‌كننده بزرگ نفت جهان را به سمتي ببرد كه برای تثبيت قيمت نفت با يكديگر به توافق برسند و روابط اقتصادي بين دو كشور را به حدي بي‌سابقه بهبود ببخشند و حتي تلاش كنند كه جنگ سوريه را نيز متوقف كنند.

شرق نوشته: برخي دیگر از تحليلگران معتقدند كه اين سفر را مي‌توان در راستاي تلاش‌هاي سلمان از زمان به قدرت رسيدن برای تغییر تكيه گاه سنتي و تاريخي عربستان، يعني امريكا دانست. چرا كه عربستان در طول دهه‌هاي اخير تنها متحد اصلي خود در جهان را امريكا مي‌ديد و به ساير بازيگران عرصه بين‌المللي توجه ويژه‌اي نداشت. از سوي ديگر اين ديدار به نوعي نمايانگر نفوذ هرچه بيشتر روسيه در خاورميانه است.

پوتین و ملک سلمان

رحیم نعمتی در مقاله‌ای در روزنامه جوان موضع پوتین در مورد ایران را غیرقابل معامله خوانده و درباره دیدار ملک سلمان با رییس جمهور روسیه نوشته: ملک سلمان برای دادن تمام امتیازات اقتصادی به پوتین و تأیید جایگاه ویژه او در منطقه خواسته‌ای هم داشت و آن درخواست همکاری طرف روس برای فشار بر ایران بود تا به ادعای او «از مداخله در امور داخلی کشورهای عربی دست بردارد.» این ادعای معمول مقامات سعودی تکرار ادعای بنیامین نتانیاهو بود که حدود یک ماه قبل در سفر به روسیه مطرح کرد و جواب سرد شنید.

نویسنده روزنامه نزدیک به سپاه پاسداران بدون اشاره به معامله خرید موشک های اس ۴۰۰ بین مسکو و ریاض با اشاره به سخنان پادشاه سعودی علیه ایران در مسکو، نوشته اما متوجه نبود که روسیه تنها با همکاری ایران است که می‌تواند جایگاه فعلی خود را در منطقه حفظ کند و به همین جهت هم حاضر نمی‌شود در ازای چند دلار سعودی این همکاری را کنار بگذارد.

مقاله جوان به این جا رسیده که: سعودی‌‌ها از زمان شاه قبل برای این معامله تلاش می‌کردند و برای انجام آن چندین و چند سفر به مسکو هم داشتند و ملک سلمان هم بر این سیاق به مسکو رفته بود اما اگر حافظه‌اش کار می‌کرد، می‌توانست ناکامی‌های قبل را به یاد بیاورد تا بداند که روی موضوع غیرقابل معامله اصراری نداشته باشد.

مواظب همسایه شمالی باشیم

امید پورعزیز در جهان صنعت با این عنوان به معطلی سالیان دراز ایران برای تحویل ضد موشک اس ۳۰۰ که سرانجام هم کار به شکایت ایران از مسکو و صدور قرار جریمه آن کشور رسید نوشته: وقتی این خبر را در کنار تحویل سریع و عزتمندانه اس-۴٠٠ به ترک‌ها باوجود مخالفت آمریکایی‌ها و شاید شگفت‌انگیزتر از آن در کنار خبر تفاهمنامه تحویل اس-۴٠٠ به عربستان، رقیب دیرینه ایران قرار می‌دهیم، شاید آنگاه تریبون‌های خاص داخلی به‌راحتی نتوانند گناه پوتین مرموز و قدرتمند را بشویند.

به نوشته این مقاله: اگر بدون جانبداری خاصی همه این اتفاق‌ها را در کنار هم قرار دهیم، به‌راحتی می‌توان به این نتیجه رسید که روس‌ها در زمینه خودخواهی استراتژیک و شریک غیرقابل اعتماد بودن‌شان در سطح قدرت‌های جهان در طول تاریخ بی‌نظیر بوده‌اند. دلهره تاریخی آنان اعتماد به نفس و خودباوری ایرانی هاست که باعث شده روس‌ها طبق فرمول همیشگی‌شان هیچ‌گاه روابط خود با ایران را بیشتر از یک حدی گسترش نداده و از طرفی از انفصال مطلق نیز بر حذر بوده‌اند.

مقاله جهان صنعت به این جا رسیده که:روس‌ها برای هیچ کشوری در دنیا یک متحد استراتژیک قاطع و دائمی نبوده و به فراخور شرایط، استراتژی‌های خود را تغییر داده‌اند به‌نحوی که شاید مثلا آمریکا کماکان پای هزینه‌های متحدان استراتژیکی چون کره‌جنوبی، اسراییل، عربستان سعودی و کشورهای اروپای شرقی خارج‌شده از انحصار بلوک شرق مانده باشد ولی تقریبا هیچ متحد ماندگار و چشمگیری برای روسیه در جهان جز خودشان وجود ندارد.

تحلیل‌ها از ملک سلمان در کرملین

هومن جعفری در ستون طنز جهان صنعت به ملاقات پادشاه سعودی و پوتین و انعقاد قرارداد خرید اسلحه پرداخته و پیش بینی کرده که تحلیل های مختلفی داده خواهد شد از جمله تحلیل هخا طور‌: روسیه ایران رو به عربستان فروخت‌. دیدین گفته بودم رژیم سقوط می‌کنه؟ چهارشنبه‌شب اتوها رو بزنین به برق شنبه تهران رو فتح می‌کنم‌!

تحلیل شبکه یکی‌: در این ملاقات عربستان به روسیه گفته‌: بسه دیگه‌! ما همه جا داریم از ایران می‌خوریم‌. اینجا هم باید از ایران بخوریم؟چقدر بدیم بی‌خیال بشین‌!

تحلیل اینستاگرامی یک کارشناس علوم سیاسی راست‌گرا‌: من رفتن ملک سلمان عبدل العزیز به روسیه را به نشانه خوردن پس گردنی از مذاکرات سعید جلیلی در عشق‌آباد می‌دانم بعد از این همه سال‌!

توئیت محسن رضایی‌: وقتی ملک سلمان و پوتین با هم فلافل عربی می‌خورند و اس ۴۰۰ رد و بدل می‌کنند اما آقای روحانی و ظریف را دعوت نمی‌کنند یعنی قطعا یک اشکالی هست‌!

تحلیل یک اصلاح‌طلب‌: پوتین داره آماده میشه ایران رو بفروشه‌. ببینید کی گفتم‌.

تحلیل یک اصولگرا‌: روسیه داره عربستان رو متقاعد می‌کنه که به ایران تسلیم بشه

تحلیل روزنامه‌های عربستان‌: پوتین تاکید کرد‌: از این اس ۴۰۰ ها به ایران نمی‌دیم شما ببرین‌. همین یه دونه مونده‌!

تحلیل روزنامه روسی‌: عربستان تسلیم اراده پوتین شد‌!

حق نشر عکس Etemaad
Image caption کارتون جمال رحمتی، اعتماد

هراتفاقي بيفتد « ما» برنده‌ايم

اعتماد در گزارش اصلی خود با این عنوان نظر گروهی از صاحبان نظر را در مورد پیآمد مخالفت دونالد ترامپ با برجام را منعکس کرده و از زبان آنان نوشته: افراط‌گرايي در ايران تقويت نمي‌شود… اصلاح‌طلبان سياست خود را بر دفاع از مواضع تامين‌كننده منافع ملي كشور ادامه خواهند داد... عدم تاييد پايبندي تهران به توافق هسته‌اي اعتماد جهاني به امريكا را زير سوال مي‌برد... دستاوردها ي توافق هسته‌اي در جايگاه خود از بين رفتني نيست

اين مساله كه امريكايي‌ها مي‌خواهند زير برجام بزنند، نشان مي‌دهد كه امريكايي‌ها از اين قرارداد دچار زيان شده‌اند... ايران به خوبي در طول زمان اجراي برجام توانست ميان امريكا و اروپا تمايز و در برخي موارد شكافي معنادار ايجاد كند

اروپا علیه تکروی ترامپ

علی خرم در مقاله ای در روزنامه ایران نوشته: ایران تاکنون به نص توافق هسته‌ای طبق اعلام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پایبند بوده اما امریکا و ایران، هریک، دیگری را به نقض «روح برجام» متهم می کنند واین نکته باید در دستور کار بین‌المللی قرار گرفته و با حضور بقیه اعضای گروه 1+5 مورد ارزیابی و درمان قرار گیرد.

زیرا هرکدام از دو کشور امریکا و ایران، عملکرد دیگری را علت و دلیل می‌دانند.

به نوشته این کارشناس امور بین الملل: اما اروپا با برگزاری اجلاس اقتصادی با ایران می‌خواهد نشان دهد رشته‌های مستحکمی با ایران در حال پیوند خوردن است و از نگاه اروپا عملی‌ترین و کارسازترین فرمول برای سامان دادن به پرونده هسته‌ای ایران همان فرمول برجام است.روسیه و چین هم نمی‌خواهند دوران تحریم‌ها و دنباله‌روی از امریکا مجدداً تکرار شود. اما این نخواستن‌ها تا کجا می‌تواند در قبال امریکا مقاومت کند؟

مقاله روزنامه دولت به این جا رسیده که: شرایط بین‌المللی با حضور دونالد ترامپ بسیار خطیر است و این با توجه به دگرگونی‌های دیگری که در منطقه خاورمیانه در حال رخ دادن است، به چشم می آید. در چند سال گذشته برخی جریان‌های داخلی در ایران علیه برجام به اشکال مختلف موضع گرفته‌اند ولی امروز برجام بخش مهمی از امنیت ملی ایران را تشکیل می‌دهد و باید برای حفظ آن تلاش کرد و در غیر این صورت، هزینه سنگینی باید پرداخت شود.

باب مذاکره با آمریکا مگر بسته نیست

کیهان در یادداشت روز خود ابراز عقیده کرده که آمریکا با موضع‌گیری‌هایش علیه برجام تلاش دارد دولت دوازدهم را وادار به امتیاز دادن بیشتر کند، و اروپایی‌ها هم راهکار آن را «مکمل برجام» اعلام کرده‌اند، اما در همین حال رییس جمهور روحانی در مصاحبه‌ها و سخنان متعددش در نیویورک پایبندی آمریکا به برجام را نشانه حسن اعتماد برای مذاکرات آینده اعلام و تاکید می‌کند «حتی اگر آمریکا هم از برجام خارج شود، ما خارج نمی‌شویم»! وزیر امور خارجه نیز همنوا با آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها اذعان می‌کند«برجام توافقی کامل نیست».

محمد حسین محترم در این مقاله تاکید کرده: سخن آمریکا و اروپایی‌ها هم همین است که می‌خواهند از آن نتیجه مذاکره مجدد را بگیرند و «برجام ۲» را بر ایران تحمیل کنند. آقای ظریف باید پاسخ دهد با چه هدفی با بازی در زمین آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها این سخن را تکرار می‌کند؟ اما او با چراغ سبز نشان دادن به آمریکایی‌ها برای مذاکره مجدد در‌باره مسائل منطقه در پاسخ به سؤال فرید زکریا مجری سی‌ان‌ان در‌باره مذاکره درخصوص قدرت دفاعی و موشک‌های بالستیک ایران که از سوی رئیس‌جمهور فرانسه ارائه شده، می‌گوید «ایران از مذاکره نمی‌ترسد و با جدیت راجع به سایر موارد گفت‌وگو مذاکره خواهد کرد».

کیهان در نهایت نوشته: سخن این است که اگر قرار بود آمریکا امتیازی جدیدی به ایران بدهد که در برجام به تعهدات خود عمل و تحریم‌ها را رفع می‌کرد نه اینکه مانع حضور سرمایه‌گذاران خارجی در ایران شود و تحریم‌ها را تشدید کند و بر آنها بیفزاید. آقایان روحانی و ظریف باید بهتر از هر فرد مطلع دیگری بدانند که با بدعهدی‌ها و نقض مکرر برجام از سوی آمریکا، از نظر رهبر و مسئولان عالی نظام و ملت ایران باب مذاکره مجدد با آمریکا بسته است. لذا چگونه چراغ سبزِ مذاکره مجدد با آمریکا را روشن کردند.

بدترین سناریوها

رضا زندي کارشناس نفتی در مقاله‌ای در اعتماد با اشاره به سیاست آمریکا در برابر برجام نوشته: من نگران توسعه برنامه‌ريزي شده صنعت نفت ايران هستم، اگر ترامپ هفته آينده بازي را به هم بزند و كنگره در شصت روز آينده تحريم‌هاي ثانويه‌اش را عليه شركت‌هاي طرف قرارداد ايران برقرار كند؛ و اگر اروپا صرفا در حرف از توافق برجام حمايت كند و عملا پشت شركت‌ها و بانك‌هايي كه وارد معامله با ايران مي‌شوند نايستد. چرا بايد نگران باشيم؟ كدام راه را برويم؟

نویسنده این مقاله با اشاره به مواردی که تفاهم نامه ها و قرارهای اولین با شریکان خارجی در صنعت نفت آماده می شود تحریم های جدید می توان شرایط را عوض کند به این سناریو توجه داده که: ترامپ، با وجود نظر سياسيون امريكايي، پايبندي ايران به برجام را تاييد نمي‌كند. كنگره امريكا، با وجود تلاش اروپايي‌ها تحريم‌هاي ثانويه‌ عليه شركت‌هايي كه با ايران كار مي‌كنند، دوباره برقرار مي‌كند. به شركت‌هاي خارجي اعلام ميشود از بين بازار امريكا و حضور در ايران، يكي را انتخاب كنند.

مقاله اعتماد توضیح می دهد که در آن صورت اتحاديه اروپايي كار امريكا را خلاف اصول ديپلماتيك قلمداد كرده و از برجام قويا حمايت مي‌كنند اما از ترس جریمه شدن توسط بانک های آمریکایی حاضر نمي‌شوند مانند دهه ‌نود، قوانين بلوكه‌كننده اتحاديه را عليه تحريم‌هاي ثانويه به اجرا بگذارند. نتيجه این مي‌شود که مقامات اتحاديه اروپايي مدام از تعهدشان به برجام سخن خواهند گفت اما شركت‌هاي اروپايي از ترس جريمه امريكا وارد ايران نمي‌شوند. اين البته يكي از چندين سناريو و جزو بدترين آنهاست.

تبعات نگاه غیرجهانی

منصور بیطرف در سرمقاله روزنامه اقتصادی تعادل نوشته: تحریم‌های ایران علاوه بر آنکه یک نقطه مثبت داشت و آن این بود که فعالان اقتصادی و سیاستمداران ایرانی را به سمت «نگاه به ظرفیت‌های درونی» برد، ‌یک نقطه ضعف عمده را هم آشکار کرد و آن «جهانی نبودن» نگاه و اقتصاد ما بود. هر چند که محصولات خام ایران بازار جهانی خود را داشت و دارد اما فرآیند تحریم‌ها هم به گونه‌یی هوشمندانه طراحی و اجرا شد که کمتر از یک‌سال عملا این بازار هم از دست رفت.

به نوشته سردبیر این روزنامه: در اصل، ‌اقتصاد هزاره سوم آنچنان طراحی شده که بیش از آنکه به مواد خام نیاز داشته باشد به دانش چگونه استفاده کردن آن نیاز دارد. اگر در اوایل قرن بیستم بر حسب حادثه‌یی صدور ماده خامی مانند نفت کاهش می‌یافت یا قطع می‌شد، چرخ اقتصاد جهانی لنگ می‌زد و قیمت این ماده خام سر به فلک می‌کشید. اما در اوایل قرن بیست و یکم با کم شدن حدود ۳میلیون بشکه نفت از بازار جهانی نه تنها چرخ اقتصاد جهانی لنگ نشد بلکه قیمت‌ها هم افزایش نیافت.

مقاله تعادل در نهایت به این جا رسیده که: ایران یک دوره سخت را که می‌توان آن را شبیه به دوره نوزایی دانست، گذراند. در این دوره آنچه به ما آسیب شدید وارد کرد و باعث شد که از قافله جهانی عقب بیفتیم، ‌نگاه غیرجهانی بود که حاکم بود. با آنکه آن دوره گذشت اما امیدواریم که دولتمردان ما متوجه ضربه زدن این نگاه به کشور بوده باشند. اگر این کار را خود نکنیم بدون شک ما را مجبور خواهند کرد که بپذیریم.

حق نشر عکس ابتکار
Image caption کارتون محمد طحانی، ابتکار

تهران و همه آنچه كه ندارد

نازنين متين‌نيا در ستونی در اعتماد نوشته: مناسبت‌هاي تاريخي در تقويم يا از تولد و مرگ آمده يا از يك واقعه و رخداد. آدم‌ها و اتفاق‌هاي تاريخي، هميشه اولويت اصلي براي تعيين يك مناسبت هستند؛ مناسبت‌هايي كه مي‌آيند و مي‌روند تا حواس ما را جمع كنند كه چه چيزهايي داريم و در يك خودآگاه جمعي مراقب دارايي‌ها باشيم. تقويم‌ها هيچ‌وقت كاري به نداشته‌ها ندارند؛ به نداشته‌هاي مهمي كه حتي بيشتر از آن دارايي‌هاي جمعي به كارمان مي‌آيند، اما آنقدر در ناخودآگاه جمعي از دست رفته‌اند كه ديگر كسي حواسش به آنها نيست.

به نوشته این روزنامه نگار: مثلا همين جمعه‌اي كه گذشت روز تهران بود، شهردار در اينستاگرامش از تهران گفت و «انديشيدن به تهراني بودن». عده‌اي هم حرف‌هاي ديگر زدند و در نهايت و برآيند همه اينها، بدون اينكه خبري از چنين مناسبتي در شهر و براي شهروندان باشد، اين جمعه هم مثل هم جمعه‌هاي تعطيل ديگر گذشت. اما در اصل ماجرا، در آنجايي كه زندگي روزمره همه ما پايتخت‌نشينان شكل مي‌گيرد، هويت «تهران» ملغمه‌اي پيچيده از «ازدست دادن‌ها» است؛ كوچه باغ‌هاي از دست رفته، درخت‌هاي قطع شده، هواي بي‌نفس و پراز دود، آلودگي و...

مقاله اعتماد به این جا رسیده که: درواقع نه تنها در تقويم كه در هيچ‌كجاي زندگي و حافظه شهروندي ما يادآوري نمي‌شود كه در همين شهر بزرگ چه چيزهايي را نداريم. مثلا نمي‌گويند كه مدت‌ها است كلمه بخشش و گذشت در ترافيك‌هاي طولاني شهر گم شده. يادآوري نمي‌شود كه لبخند عابرها به يكديگر كمتر و كمتر مي‌شود و تماشاي كارتن‌خواب‌ها، كودكان كار و آنهايي كه به دنبال روزي تا كمر در سطل آشغال فرو رفته‌اند، بيشتر شده و به يك عادت رسيده. بله، كسي درباره اينها حرف نمي‌زند و اتفاقي را هم در تقويم ثبت نمي‌كند.

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption کارتون بزرگمهر حسین پور، شهروند

جایزه صلح نوبل و خراشیدن آرامش

فریور خراباتی در ستون طنز روزنامه ایران نوشته: جایزه صلح نوبل که بشدت ماهیت غربی آن بر همگان روشن‌ شده و کاری بجز ‌مکیدن خون مظلومان هم ندارد (جوگیر شدم!) این‌ روزها مشغول جایزه دادن ‌به افراد مختلف است. یکی از کسانی که بنده حتماً پیشنهاد می‌کنم به او جایزه صلح نوبل را بدهند رهبر کره شمالی است (اون وقت رفتن جایزه رو به یه شرکت خصوصی دادن!) ببینید مردم ژاپن همینطوری داخل شرکت‌ها و اداره‌هایشان نشسته‌اند و با بقیه نان و ماست‌شان، برق تولید می‌کنند، ناگهان یک موشک هسته‌ای از بالای سر آنها رد می‌شود.

به نوشته این طنزنویس: بهترست جایزه صلح نوبل را به کیم‌ جونگ اون بدهند، همیشه این جایزه به آدم‌هایی رسیده که صلح طلب بودند و خطری برای جهانیان نداشته‌اند و جایزه را‌ روی ‌دیوار اتاق‌شان قاب‌ کرده و مشغول کارهای تحقیقاتی و این قبیل ننربازی‌ها شده‌اند. اما بهتر بود امسال روش‌ جدیدی اتخاذ می‌شد و این جایزه را به کسانی می‌دادند که تهدیدی برای آرامش جهانیان هستند و رسماً آرامش دیگران را می‌خراشند.

در پایان ستون طنز روزنامه ایران آمده: امیدواریم این‌ بار جایزه صلح نوبل که در بخش ادبیات به ایشی گورو جایزه می‌دهد، حداقل مسئولان برگزارکننده مراسم یک کارت صدآفرین هم برای کیم جونگ اون‌ بفرستد تا خدای ناکرده عصبانی نشده و موشک ها را نیم متر پایین‌تر تنظیم نکند.