روزنامه‌های تهران، آمریکا برنامه مشخصی علیه ایران ندارد

روزنامه‌های امروز صبح تهران، یکشنبه ۲۳ مهر در صفحات اول خود همچنان سخنرانی ترامپ و پاسخ‌های رییس جمهور روحانی و دولت‌مردان اروپایی را به ادعاهای وی با اهمیت دیده و در صفحات اول خود نقل کرده اند. به نوشته این روزنامه‌ها جدال آینده بر سر نیروی نظامی به خصوص سپاه پاسداران است.

حق نشر عکس Iran
Image caption تیتر و طرح صفحه اول ایران

جعبه ابزار خالی امریکا

رضا نصری در سرمقاله روزنامه ایران نوشته: برای نخستین بار در تاریخ معاصر، یک اجماع فراگیر و بی‌سابقه «به نفع» ایران در سطح بین‌المللی شکل گرفت دولت امریکا واقف است که مادام که این اجماع برقرار است، تندروهای واشنگتن چاره‌ای ندارند جز اینکه به استفاده از اهرم‌ها و سازوکارهای «داخلی» بسنده کنند. به عبارت دیگر، اگر سفیر ایالات متحده در سازمان ملل چند سال پیش با اعتماد‌به‌نفس ادعا می‌کرد که شورای امنیت «آچاری در جعبه ابزار ماست»، امروز ترامپ نیک می‌داند که ابزاری جز مصوبات کنگره، فرمان‌های اجرایی و ترفندهای تبلیغاتی در جعبه‌ ابزارش باقی نمانده است.

نویسنده مقاله روزنامه دولت افزوده: آنچه به‌عنوان «سند راهبردی» منتشر شد - و آنچه آقای ترامپ در سخنرانی خود مطرح کرد - در اصل فهرستی از شکایت ها و گلایه‌های همیشگی امریکا از رفتارهای کلی ایران و سپاه پاسداران است، بی‌آنکه در آن به صورت واضح و روشن «شیوه» جدی و جدیدی برای مقابله با این رفتارها تشریح و تبیین شده باشد.

روزنامه ایران بدین جا رسیده که: سند راهبردی کاخ سفید خود چنان شعاری و بی‌محتواست که باور این ادعا که تدوین آن ۹ ماه برای «تیم امنیت ملی ایالات متحده» زمان بُرده بسیار دشوار است. اگر از غلط‌های املایی و دستوری متعدد در آن بگذریم، اینکه در این سند - برخلاف عُرف حاکم بر اسناد راهبردی - به‌صراحت به دولت قبلی امریکا حمله شده نیز این تصور را تقویت می‌کند که این نوشته بیش از اینکه محصول کار کارشناسان امنیتی و تکنوکرات‌های سیاست خارجی امریکا باشد، بازتاب ذهنیت سیاستمداران سیاسی‌کاری است که برنامه مشخص جدی و جدیدی برای ایران ندارند.

حرف‌هايي كه زد، حرف‌هايي كه نزد

حميد بعيدي نژاد در مقاله‌ای در اعتماد نوشته: ترامپ جوري برخورد كرد كه انگار مي‌خواهد تكليف برجام را مشخص كند، همه را به انتظار نگه‌داشته بود كه رأس ساعت موعود اظهارات او را براي تعيين تكليف يكي از مهم‌ترين توافقات بين‌المللي جهان معاصر پيگيري كنند. اما اين بسيج افكار عمومي نتيجه عكس داد. همه حتي نزديك‌ترين متحدين امريكا او را تقبيح كردند، چون اظهاراتش چيزي جز اهانت و تبختر نبود.

سفیر جمهوری اسلامی در بریتانیا در این مقاله تاکید کرده: ترامپ درست قبل از اين مصاحبه در يك اقدام بي‌سابقه كه تا به حال از سوي رييس يك دولت خارجي صورت نگرفته، «ملت ايران»، نه دولت ايران را، تروريست خواند. او برخلاف موضع رسمي وزارت خارجه و سياست رسمي ارتش امريكا خليج فارس را خليج عربي خواند. اما در عين حال عجز او از مواجهه با ايران در صحبت‌هايش آشكار بود.

مقاله اعتماد به این جا رسیده: ترامپ باز هم از برجام به عنوان بدترين توافق تاريخ صحبت كرد. او حدود دو سال از زمان آغاز مبارزات انتخاباتي خود و به ويژه ٩ ماه در كسوت رياست‌جمهوري، عليه برجام صحبت كرده و از هر فرصتي براي ضربه زدن به اعتبار و مشروعيت برجام استفاده كرده است. اما آنچه نگفت اين است كه پايه‌هاي برجام آنقدر مستحكم است كه او نتوانسته با به‌كار گرفتن تمام قدرت امريكا هم موفقيتي در برهم زدن برجام كسب كند.

ترامپ عربده کشید و عقب نشینی کرد

سعدالله زراعی در یادداشت روز کیهان ضمن انتقاد از گفته های دونالد ترامپ در اعلام استراتژی آن کشور علیه برجام نوشته: توافق ایران در پرونده هسته‌ای اگرچه که خسارت بزرگی متوجه ایران کرد اما این خسارتی قابل جبران به حساب می‌آید ما هر زمان که اراده کنیم می‌توانیم ظرف مدتی کوتاه به قبل بازگردیم و کار خود را از آن نقطه ادامه دهیم ولی در مسئله نظامی اگر ما محدودیت و نظارتی را پذیرفتیم در واقع خود را تحت رژیم خاص نظامی-امنیتی قرار داده‌ایم که آن رژیم، سطح قدرت ما را معین می‌کند.

در ادامه یادداشت این روزنامه تندرو آمده: آنچه ترامپ در روز جمعه انجام داد یک عملیات روانی سطح پایین بود و واکنش شدید ایران و ایرانیان نشان داد که چه حساسیتی در این موضوع وجود دارد. طرح ترامپ این بود که «سپاه» را به مشکل مرکزی شهروندان ایرانی تبدیل کند و بعد از کاهش موقعیت، دست و پای آن را ببندد و به گوشه‌هایی در داخل ایران پرتاب کند. اما واکنش محکم و ملی حاکمیت و مردم ایران در مواجهه با این توطئه، در واقع سپاه را به موقعیت جدیدی رسانید.

نویسنده کیهان در پایان ابراز امیدواری کرده که بزودی ببینیم نیروهای آمریکایی تحت تاثیر ابهت سپاه و نیروهای مردمی مرتبط با آن در منطقه به ناچار پایگاه‌های نظامی ثابت و سیار خود را به دولت‌های منطقه واگذار کرده و به نقطه‌ای دیگر نقل مکان کنند.

اقدامات دلسوزانه برادر ترامپ

محمدامین فرشادمهر در ستون طنز روزنامه ایران نوشته: کریستف کلمب اگر می‌دانست آینده کشف قاره امریکا آنقدر تباه خواهد بود که فردی مثل ترامپ رئیس جمهوری کشور امریکا شود، ۵۰ متر از ساحل دور نشده بی‌خیال کشف می‌شد و می‌رفت دنبال صید ماهی کیلکا. یعنی ترامپ به تنهایی کاری کرده که یک سری از مردم امریکا به خاطر آبرویشان می‌خواهند از آن منطقه بلند شوند و بروند کمی پایین‌تر زندگی کنند.

به نوشته این طنزنویس: ترامپ در صحبت‌هایش با ناموسی کردن مسأله، از عنوان جعلی خلیج ع.ر.ب.ی به جای خلیج فارس استفاده کرد. دکتر روحانی نیز با بیان اینکه «خوب شد مترجم شبکه خبر نبود وگرنه خلیج ع.ر.ب.ی رو تنگه واشی ترجمه می‌کرد»، در پاسخ گفت: «ترامپ علاوه بر اینکه جغرافیا را خوب بلد نیست، سواد تاریخی خوبی هم ندارد.». یعنی کم مانده بود دکتر روحانی کارنامه مچاله ترامپ را از جیبش در بیاورد و بگوید: «جغرافیا، دو، تاریخ، یک و بیست و پنج صدم، ورزش...، ورزش که دیگه باید نمره می‌گرفتی... هفت!» و همه سران کشورها به تأسف سر تکان بدهند و نچ نچ کنند.

طنزنویس روزنامه ایران افزوده: جا داشت به پیشینه تاریخی و تمدن کشورها هم اشاره شود؛ یا اینکه کمی مطالعه و رجوع به بخش‌هایی نه چندان دور از تاریخ، نشان می‌دهد که این سرزمین بازیگری داشته که در فیلم گشت ارشاد، به تنهایی پرچم امریکا را شلوارک کرده و پوشیده است.

حق نشر عکس Javan
Image caption ترامپ، تیلرسون، ملک سلمان، ناتانیهو و مریم رجوی در یک کشتی / تیتر و کارتون محمود محمد تبریزی - جوان

سپاه قدرتمندتر از گذ شته

یدالله جوانی در مقاله ای در روزنامه جوان نوشته: شرط لازم براي قدرت‌يابي امريكا در جهان، احياي سلطه از دست رفته اين كشور در منطقه راهبردي غرب آسيا ست که در منطقه سد محكمي در برابر نفوذ مجدد امريكا و اسراییل است. سپاه پاسداران در محور مقاومت از جايگاه ويژه‌اي برخوردار بوده و بر همين اساس،‌ ‌امريكايي‌ها عامل اصلي اقتدار دفاعي جمهوري اسلامي و نيروي اصلي در محور مقاومت را نشانه‌روي كرده‌اند.

به نظر نویسنده این روزنامه نزدیک به سپاه پاسداران: امريكايي‌ها در سال‌هاي قبل هرگز تصور نمي‌كردند با يك قدرت نوظهوري چون ايران در منطقه و جهان مواجه شوند اما اكنون با اين واقعيت روبه‌رو شده‌اند؛ واقعيتي كه آقاي «جيمز جفري»، سفير سابق ايالات متحده در كشورهاي عراق، تركيه و آلباني، در نشست كميته امور خارجي مجلس نمايندگان امريكا اينچنين توصيف مي‌كند: «ايران با هم‌پيمانانش به زودي به قدرتي برتر در منطقه تبديل خواهد شد. امريكا بايد ايران را نخستين و مهم‌ترين اولويت خود قرار دهد.»

مقاله جوان به این جا رسیده که:تمركز امريكايي‌ها بر سپاه پاسداران به خاطر نقش‌آفريني‌هاي سپاه در خنثي‌سازي توطئه‌ها در منطقه عليه ملت‌هاي منطقه است. يكي از مهم‌ترين اين توطئه‌ها، توطئه داعش و گروه‌هاي تكفيري ـ تروريستي بود. امريكايي‌ها تصور مي‌كردند از طريق جنگ‌هاي نيابتي و راه انداختن فتنه مذهبي، مي‌توانند با تضعيف جمهوري اسلامي و محور مقاومت بر منطقه مسلط شوند.

روزهای طلایی که به آسانی از کف رفت

محمدصادق جنان‌صفت در مقاله ای در جهان صنعت نوشته: رییس دولت ایران به درستی تصریح کرد هدف ترامپ از رفتارهای اخیرش و به ویژه سخنرانی جمعه‌شب به وقت تهران این است که راه رشد اقتصاد ایران را مسدود و روزنه‌های نفس کشیدن کسب‌و‌کار ایرانیان را تنگ کند. بدیهی است که این هدف بزرگی برای ترامپ به حساب می‌آید و برای رسیدن به این هدف شاید در گام‌های بعدی، برگشت رژیم تحریم اقتصادی ایران را نیز در دستور کار قرار دهد.

به نظر نویسنده مقاله: در صورتی که سایر نهادهای اداره‌کننده جامعه آمریکا با ترامپ هم‌داستان شوند و به برگشت رژیم تحریم‌های اقتصادی علیه ایران رای دهند، باید با جرات گفت روزهای آسان دو سال اخیر سپری شده و باید کمربندها را سفت‌تر از همیشه بست. در صورتی که ایران بتواند اتحادیه اروپا، ژاپن، کره‌جنوبی و برخی کشورها را متقاعد کند، می‌توان امیدوار بود که نفس اقتصاد ایران به شماره نیفتد و کارها از تعادل خارج نشود. در غیر این صورت باید فکر اساسی کرد.

مقاله جهان صنعت به این جا رسیده که: اگر قرار است چرخ سیاست داخلی بر همان مدار سابق بچرخد و منتقدان دولت فعلی راه را برای افزایش رقابت ببندند و با بهانه‌های از پیش اندیشیده همین میزان همکاری با اروپا را نیز حذف کنند، آنگاه باید از آینده کسب‌وکار و روزگار ایرانیان حتی در اندازه‌های بخور و نمیر هم ترسید. روزهای آسان دو سال اخیر فرصت طلایی بود که در مبارزه‌های کسب قدرت زایل شد و به نظر می‌رسد برگشت به آن مگر در شرایط استثنایی ناممکن باشد.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مسعود ضیایی زردخشویی. قانون

سیاست خارجی مهم ترست یا سیاست داخلی؟

عباس عبدی در مقاله‌ای در اعتماد نوشته: كنشگران سياسي در جوامعي چون ايران بعيد است كه بيش از حداقلي اثرگذاري مستقيم بر سياست خارجي را داشته باشند. ولي اثرگذاري غيرمستقيم و از طريق سياست داخلي به كلي متفاوت است. انتخابات ١٣٩٢ و ١٣٩٦ دو نمونه بسيار روشن در اين نحوه اثرگذاري هستند. پس باید تمام توجه خود را بايد صرف سياست داخلي كنيم، سياستي كه اوضاع آن اصلا تناسب لازم را براي مقابله با تهديدات خارجي و ترامپ ندارد.

نویسنده جامعه شناس با اشاره به انتخابات دوم خرداد ۷۶ به یاد آورده که آن انتخابات يك خطر جدي را از ايران و در جريان انفجار الخبر رفع كرد. در نقطه مقابل آن حوادث پيش آمده در انتخابات ١٣٨٨، زمينه آن را فراهم كرد كه بيگانگان بي‌پرواتر از گذشته عليه ايران اقدام به تحريم كنند. مساله داخلي فقط به حوزه سياست محدود نمي‌شود، بلكه وضعيت اقتصادي نيز در روابط خارجي اثرات تعيين‌كننده‌اي دارد. تحريم‌ها عليه ايران هنگامي شكل گرفت و تشديد شد كه حدود ٦ سال از دولت احمدي‌نژاد سپري شده بود و دريغ از ايجاد شغل و رشد اقتصادي. خب روشن بود كه طرف‌هاي مقابل اينها را مي‌ديدند و مي‌دانستند كه اين اقتصاد ضربه‌پذير شده است.

مقاله اعتماد به این جا رسیده که: وضعيت اجتماعي از جمله فساد نيز زمينه‌ساز اين تحريم‌ها بود و تحريم‌ها نيز به نوبه خود فساد را تقويت كرد. بنابراين شكاف و اختلافات حاد سياسي و تنش ميان قوا و نيروهاي سياسي و بي‌توجهي به حقوق مردم و شعبه‌شعبه كردن مردم تحت عناوين گوناگون، در كنار عدم رشد اقتصادي و توقف اشتغال و گسترش فقر، در كنار فساد و نابرابري و تبعيض و كاهش اعتماد اجتماعي، اصلي‌ترين اثر را بر وضعيت ايران در روابط خارجي دارند و نه تنها بايد اينها حل شود، بلكه دست‌مان براي اثرگذاري بر اين موارد بازتر است.

اما احمد شیرزاد در مقاله ای در شرق خواستار حضور و دخالت نیروهای سیاسی در مسایل خارجی است چرا که جريان مقابل در همه اين حوزه‌ها نوعي برخورد ‌انعطاف‌ناپذیر را تبليغ و هرگونه کنشگري در موضوع سياست خارجي را قفل مي‌کند. گويي برخي علاقه‌مند هستند اجازه ترميم فاصله دو جريان سياسي را حتي در مقاطعي که نياز به وحدت امري حياتي است، ندهند يا برخوردهايي را که از سوی برخي مقام‌ها در قبال انتقاد رئيس‌جمهور يا نماينده مجلس از آنان صورت مي‌گيرد، نمی‌توان‌ توجيه کرد.

به نظر این فعال سیاسی اصلاح طلب: جامعه انتظار دارد احزاب سياسي هم به چالش‌هاي سياست خارجي ورود کرده و درباره آن نظر بدهند. به نظر مي‌رسد اگر با طبيعت جامعه و آنچه افکار عمومي مردم از نخبگان سياسي مي‌خواهند، حرکت شود، جواب‌هاي درست‌تری به دست می آید. در کنار اينها، کار تشکيلاتي وظيفه احزاب سياسي است. بحران‌هايی جدي وجود دارد که باید به آنان پرداخت.

مقاله شرق در نهایت تاکید کرده: برخي مسائل مي‌تواند قبل از اينکه در تنگناي زماني قرار بگيريم، به بحث گذاشته شود. دير يا زود کشور درگير مسائل انتخابات مجلس در سال ٩٨ مي‌شود و موضوع حدود نظارت و جهت‌گيري کلي نسبت به آن، مطرح خواهد شد. همچنين اين روزها درباره نظام پارلماني و رياستي نکاتي مطرح شده است. فعالان سياسي و احزاب نبايد براي بحث‌هاي جدي، متکي به مناسبت‌هاي تقويمي و اخبار روز باشند.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مهناز یزدانی، قانون

ترامپ و ته دیگ کاخ سفید

وحید‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ میرزایی در صفحه طنز شهروند نوشته: ترامپ در سخنرانی‌اش علاوه بر این‌که ایران را متهم به ناامنی در خاورمیانه کرد، حادثه ١١ سپتامبر، گرمای زمین، گشاد شدن بیش از حد لایه ازن، انقراض خرس‌های گریزلی جنگل‌های اروپای شرقی، آب شدن یخ‌های قطب جنوب، افت بارسلونا در دو فصل اخیر لالیگا، افزایش قیمت مسکن در کالیفرنیا و سوختن ته‌دیگ سیب‌زمینی کاخ‌سفید را گردن ایران انداخت.

فردای سخنرانی ترامپ، صفوف به هم فشرده‌ای از مردم تهران و دیگر شهرستان‌ها که منتظر شنیدن تحلیل‌های کارشناسان بودند، در ایستگاه‌های تاکسی شکل گرفت. سازمان تاکسیرانی کشور در بیانیه‌ای از مردم همیشه در صحنه کشور خواست نظم و ترتیب را حفظ کنند و اجازه بدهند راننده‌های تاکسی در آرامش تحلیل‌های خود را در مورد نرخ دلار، عکس‌العمل اتحادیه اروپا به سخنرانی ترامپ، واکنش روسیه به تحریم‌ها، واکنش منطقه خاورمیانه به تصمیمات جدید ترامپ و... ارایه دهند.

بلافاصله پس از سخنرانی ترامپ، شبکه خبر صداوسیما مثل همیشه در اقدامی هوشمندانه و ظریف به مدت نیم‌ساعت چهار آهنگ حماسی همچون «وطنم پاره تنم»،«وطنم‌ ای شکوه پا برجا»، «خوشه‌چین» و «وطن وطن زمزمه هر روز و هر شب من» به تحلیل سیاسی سخنان ترامپ پرداخت و سپس میخ آخر را با تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه استاد «عابدینی» کوبید.