روزنامه‌های تهران، حالا چه باید کرد؟

روزنامه‌های صبح امروز تهران، یکشنبه ۱۷ دی در مقالاتی درباره نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره ناارامی های هفته گذشته ایران به تحلیل آن پرداخته و از جمله احتمال داده اند که دولت ترامپ این موضوع را در شورای حقوق بشر سازمان ملل مطرح کند.

ادامه نظرسنجی ها و گفتگو با متخصصان درباره علت ناآرامی های اخیر و اعتراض هایی که در چند ده شهر کوچک برپا شد از جمله مطالب اصلی عمده روزنامه های امروز است که در پنجاهمین سال درگذشت غلامرضا تختی جهان پهلوان ایران در مطالبی یاد آن پهلوان محبوب را گرامی داشته اند.

حق نشر عکس Vaghayeh
Image caption صفحه نخست روزنامه وقایع اتفاقیه

بازخواست از آمریکا در نشست شورای امنیت

رضا نصری در سرمقاله روزنامه ایران نوشته: وقتی ناآرامی‌ در برخی شهرهای ایران شروع شد، قابل پیش‌بینی بود که دولت ترامپ تلاش کند از آن برای منزوی‌سازی ایران در صحنه‌ بین‌المللی استفاده کند. اما تعجیل و سوءمحاسبه خانم نیکی هیلی (سفیر ایالات متحده در سازمان ملل) در تدارک هجوم دیپلماتیک به ایران در نهایت به زیان امریکا تمام شد. به بیان دیگر، درخواست او برای تشکیل جلسه اضطراری در شورای امنیت و واکنش کشورهای عضو این نهاد در طول جلسه نشان داد که دولت ترامپ هنوز به نقش برجام در آرایش جدید دیپلماتیک در صحنه بین‌المللی واقف نیست یا حداقل آن را بشدت دست‌کم می‌گیرد.

تحلیلگر مسائل بین‌الملل در این مقاله ادامه داده: اما جلسه اضطراری شورای امنیت به صورت کاملاً متفاوتی پیش رفت، به نحوی که دو موضوع مهم در آن مرکزیت یافت و برخلاف انتظار دولت ترامپ، توجه رسانه‌های امریکا را به خود جلب نمود: اول اینکه اغلب دولت‌های عضو به استفاده ابزاری و نامناسب ایالات متحده از سازوکار «شورای امنیت» به بهانه ناآرامی‌های اخیر ایران اعتراض کردند؛ و دوم اینکه اغلب کشورها، از جمله چهار عضو دائمی دیگر شورای امنیت، از برگزاری جلسه برای دفاع از برجام و ثبات در ایران استفاده کردند. به بیان دیگر، جلسه‌ای که بنا بود به جلسه مؤاخذه و فضاسازی علیه ایران تبدیل شود، در نهایت به فوروم دفاع از برجام و محکومیت امریکا به‌دلیل استفاده ابزاری از این نهاد بین‌المللی منتهی شد.

سرمقاله ایران تاکید کرده: این واقعه از اینجا اهمیت مضاعف می‌یابد که پیش از برجام، ایالات متحده امریکا در استفاده ابزاری از نهاد‌های بین‌المللی، از جمله شورای امنیت و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و به‌کارگیری آنها علیه ایران بشدت موفق عمل کرده بود به نحوی که این نهاد‌ها گاه حتی خارج از چارچوب اختیارات قانونی، منشور و اساسنامه خود علیه ایران قطعنامه صادر می‌کردند. امروز به نظر می‌رسد که جامعه جهانی، از جمله متحدین سنتی امریکا، با صدای بلند اعلام کردند که پس از برجام این شیوه دیگر خریدار ندارد!

تک قدرتی به پایان رسیده

محمود محمدی در مقاله ای در اعتماد نوشته: ترامپ و دستگاه سياست خارجي امريكا نهايتا به دنبال ايجاد رويه‌هايي هستند كه بتواند چهره‌اي منفي از ايران در جهان ترسيم و احساس ايران‌هراسي را در جامعه بين‌المللي تشديد كند. در عين حال امريكا قصد دارد ساز‌وكارهاي قانوني و دموكراتيك جاري را در ايران زير سوال ببرد و با بزرگ‌نمايي مواضع مخالفان و اپوزيسيون، مسائل ايران را حاد جلوه دهد تا بتواند هم‌پيمانان خودش را در همكاري با ايران دچار ترديد كند و از اين مسير با توجيه چنين نگراني‌هايي تحريم بين‌المللي عليه ايران ايجاد كند و فشار عليه ايرانيان را افزايش دهد.

سخنگوی پیشین وزارت خارجه در عین حال یادآور شده که اعتراض ها در جلسه شورای امنیت نوعي اعتراض آيين‌نامه‌اي بود. نبايد به اينگونه اعتراض‌هاي آيين‌نامه‌اي وزن سياسي زياد داد و تصور كرد شكاف يا نزاع عميقي ميان كشورهاي غربي در مورد ايران وجود دارد. اين اعتراض‌ها را مي‌توان اعتراض تشريفاتي در نظر گرفت. اگر كشورهاي هم‌پيمان امريكا كه عزم و اراده جدي براي اعتراض به امريكا در مورد رويكردش به ايران داشتند، مي‌توانستند گام عملي بردارند و اصولا اجازه طرح اين موضوع را در شوراي امنيت سازمان ملل متحد ندهند.

مقاله اعتماد به این جا رسیده که: با همه اين احوال، آنچه از جلسه جمعه شب شوراي امنيت حاصل شد، اين پيام به دولت ترامپ بود كه دوران يك‌جانبه‌گرايي، ابرقدرت واحد و جهان تك‌قطبي سپري شده است و ديگر كشورهاي جهان بر مبناي موازين حقوقي و رويه‌هاي به رسميت شناخته‌شده بين‌المللي، بيمي از رويارويي با تصميم‌هاي امريكا ندارند.

شورای امنیت بازی نخورد

علی خرم در مقاله ای در شرق نوشته:همراهي‌نکردن جهان با دونالد ترامپ به سه دليل صورت گرفت؛ اول اينکه اعتراضات مردمي در همه کشورها صورت مي‌گيرد و ممکن است به درگيري با پليس و خرابي‌هايي نيز منجر شود؛ بنابراین نمي‌توان از اين فاکتور براي مرتبط‌کردن مسائل ايران با صلح و امنيت بين‌المللي سوءاستفاده کرد.

همه کشورهاي غيراروپايي اعتقاد دارند اين رويه خطرناکي است که آمریکا مسائلي در اين سطح را در شوراي امنيت مطرح كند و فردا امکان دارد مسائل داخلي ديگر کشورها نیز به شوراي امنيت راه پيدا کند. اروپایي‌ها هم حساس بودند بيش از اندازه به آمریکا فضا داده نشود که از موقعيت حمايت از اعتراضات مردمي در ايران براي صدور تحريم‌هاي هسته‌اي استفاده کند. به اين ترتيب، نه‌تنها قطع‌نامه‌اي عليه ايران صادر نشد، بلکه توصيه‌اي بر اساس نظر اخير رئيس‌جمهور در حمايت از شنيدن اعتراضات مردمي صورت گرفت که شکست ديگري براي رئيس‌جمهور آمریکا و نماينده او در سطح جهان تلقي می‌شد.

مقاله شرق به این جا رسیده که: دستگاه رهبری آمریکا قصد دارد از شوراي امنيت به شوراي حقوق بشر رفته و موضوع مشابهي را مطرح کند؛ جايي که امکان بيشتري براي طرح مسائل حقوق‌بشري وجود دارد. موفقيت آمریکا در شوراي حقوق بشر نيز بستگي تام به نوع تعامل مسئولان ذي‌ربط با معترضان دارد. توصيه مي‌شود علاوه بر پذيرش حق اعتراض مردم بر اساس قانون اساسي، ملاحظات بين‌المللي و حقوق‌بشري نيز مدنظر همگان قرار گيرد.

توييتر، تتلو و ترامپ

پوریا عالمی در ستون طنز شرق خبر داده که توييتر حاضر به لغو حساب کاربری دونالد ترامپ نشده و گفته «افراد منتخب جهان نقش مهمی در گفت‌وگوهای شبکه‌های اجتماعی- از جمله توييتر - دارند، زیرا تأثیری بی‌نظیر بر جامعه می‌گذارند و مردم باید حقایق را بدانند».ما با حرف توييتر موافقیم؛ مثلا در ایران هم عین آمریکا، یکی از منتخبان اصلی مردم، امیر تتلو است که با سه میلیون فالوئر توانسته مهم‌ترین موج اجتماعی قرن را تشکیل بدهد.

طنزنویس معتقدست: از لحاظ بیزینس هم که نگاه کنی، حق با توييتر است. الان خود ما هیچی - یک عقل‌کل دیگر! - توی توييتر و اینستاگرام چیزی می‌نویسد، چندتا لایک می‌خورد؟ اما تتلو و ترامپ بنویسند چندتا؟ پس از لحاظ لایک هم حساب کنید، اگر توييتر بخواهد کسی را بلاک کند حتما ما هستیم، نه آن دانشمندان.

ستون طنز شرق به این جا رسیده که یادی کند از دکتر محمود احمدی‌نژاد که آن‌همه تلاش کرد که با حرف‌ها و کارهای محیرالعقولش اثری در تاریخ بگذارد. منتها ترامپ آمد و با دوتا سخنرانی شهرت احمدی‌نژاد را در تولید جملات قصار و گرفتن عکس‌های مفهومی، از آن خورد. اما هیچ‌کدام اینها، نه ترامپ، نه تتلو، نه فلانی و فلانی، هیچ‌کدام نمی‌توانند جای او را در دل ما بگیرند. کاش یک صفحه در اینستاگرام باز کند و هی برای ما با درخت و زنبیل استوری بگذارد.

حق نشر عکس Sobh-No
Image caption تیتر و عکس صفحه اول صبح نو

شوخی با گنجشک

محمد صرفی در یادداشت روز کیهان با اشاره به ناارامی های اخیر در کشور نوشته: ایران سال‌هاست که از سه جبهه مورد تهاجم جدی دشمن قرار‌گرفته است؛ جبهه امنیتی-نظامی، اقتصادی و فرهنگی. اگر امروز در جبهه امنیتی-نظامی اقتدار از مرزها نیز عبور کرده و یاری‌رسان سایر مظلومان و مستضعفان منطقه نیز هست، به سبب آن است که فرماندهان این جبهه ماجرا را جدی گرفتند و آستین بالا زدند و جهاد کردند. آنها هم می‌توانستند بگویند امکانتمان کم است و بودجه کافی و تجهیزات ما با دشمن قابل مقایسه نیست و هزینه جانی دارد و امثال این دلایل و بهانه‌ها.

به نوشته این روزنامه تندرو:هرقدر جبهه نخست جدی گرفته شد، دو جبهه دیگر به روزمرگی و بطالت و خسران گذشت. در جبهه اقتصاد، نیروی داخلی را با واردات بی‌رویه هر چیزی از شیر مرغ گرفته تا سنگ پا و دسته‌بیل و سنگ قبر و جان آدمیزاد زمینگیر کردیم. هر که خواست کاری تولیدی کند، نه تنها ارگان و نهادی دستش را نگرفت بلکه در انداختن سنگ بزرگ‌تر پیش پایش مسابقه گذاشتند و شیرفهمش کردند که مگر مغزت معیوب است که می‌خواهی کار تولیدی کنی؟ برو سرمایه‌ات را در یکی از بانک‌ها یا موسسات مالی بگذار و بخواب و روزشمار سودت را بگیر و زندگی‌ات را بکن!

در پایان مقاله کیهان آمده: در جبهه فرهنگی هم که پیشانی و خط مقدم آن عرصه رسانه و جنگ برای نفوذ در مغزها و قلبها و تسخیر دژ افکار عمومی است، چنان عمل کردیم که معلوم نیست اگر نامش خیانت نباشد، چه عبارتی برای آن باید بکار برد. عنان سبک زندگی و افکار عمومی کشور را به دست فضای مجازی سپردیم.

پررنگ کردن نقش بیگانگان

محمد توکلی در سرمقاله بهار اشاره کرده که دادسـتان کل کشـور از نقش مثلث آمریکا، اسـرائیل و عربسـتان در طراحى حوادث اخیر در کشورمان سخن گفته است و از اتاق فکرى خبر داده که از ماهها پیش این تجمعات را طراحى کرده بودند. محسـن رضایـى نیز در اظهاراتى کـه به نوعى در ادامـه آنچه آقاى دادسـتان گفته است ارزیابى شـده از نقش برادر زن صدام در این وقایع خبر داده است. سازمان جناحى شده صداوسیما با همراهى رسانه هاى اصولگرا از نقش پررنگ سازمان تروریسـتى »مجاهدین خلق« و عناصر وابسته به داعش در این وقایع خبر مى دهند .

این مقاله ادامه داده: ـتریبونهـاى اصولگرایان از حق اعتراض مـردم )البته فقط در موضوع اعتراض به دولت( مىگویند. بیـش از نود درصد کارشناسـان سیاسـى برنامه هاى صداوسـیما در

روزهاى اخیر از جریان اصولگرا هستند. نقش جریان مخالف میانه روها در پشت صحنه آغاز اعتراضات اخیر هم به عنوان یک احتمال در فضاى سیاسى - رسانهاى کشور مطرح شده است.

بهار در نهایت پرسیده: آیا مى توان بحران بیکارى، سـختى هاى معیشـتى مردم، تک صدایى موجود در فضاى رسمى کشور، سرخوردگى نوجوانان و جوانان این سرزمین بـر اثـر ایجاد انـواع محدودیت هـا را با مرتبط دانسـتن اعتراضات به کشورهاى خارجى، فراموش کرد؟ آیا این تصور که درصد بالایى از آنان که در خیابانهاى آمده بودند تحت تاثیر عوامل خارجى،تروریست ها، کانالهاى تلگرامى هسـتند وهن نظام سیاسـى مستقر در ایران نیست؟

چه باید کرد؟

مهدی مالمیر در مقاله ای در شهروند نوشته: رویدادهای اخیر در کشور، حکایت پیکری است که نسبت به ورود میکروب‌ها و ویروس‌ها از خود واکنش نشان می‌دهد و تب‌دار می‌شود و به پیچ و تاب می‌ا‌فتد و پس از چندی به عرق می‌نشیند! اما این ویروس‌ها و میکروب‌ها که جامعه ما را چند روزی اینچنین تب‌زده کرد، چیست؟ قطع کامل ارتباط میان مدیران جامعه و مردم به‌ویژه جوانان، فقدان گردش آزاد اطلاعات و مشکلات گوناگون اقتصادی، عوامل بنیادی در رقم‌خوردن اتفاقات اخیر به شمار می‌روند و تقریبا تمام تحلیلگران روی این اسباب اتفاق‌نظر دارند.

به نوشته این روزنامه نگار: محترم شمردن حق اعتراض شاید نخستین کاری باشد که نظام سیاسی باید آن را در اولویت نخست کاری خود قرار دهد. این‌که در تب و تاب جامعه، حق اعتراض را برای مردم به رسمیت بشناسیم و در طول همه این سال‌ها مجوزی برای همایش‌ها و راهپیمایی‌های انتقادی صادر نکنیم نه فقط کافی نیست بلکه خنده‌آور است! محترم شناختن حق انتقاد و اعتراض زمان نمی‌شناسد و مردم درهمه حال می‌باید از این حق بنیادین خود بهره‌مند باشند.

و خلاصه مقاله شهروند این که: مادامی که کوشندگان صنفی و سندیکایی برای برگزاری یک همایش و دورهمی ساده می‌باید از هزارتوی بروکراسی بگذرند و دست آخر با لب و لوچه‌ای آویزان به خانه‌های خود بازگردند و باز مادامی که جوانِ کشور ما در درون احزاب آموزش سیاسی نبینند و روزنامه‌ها و رسانه‌ها به کارکرد اصلی‌شان باز نگردند، احتمال بروز و تکرار ماجراهای اخیر بسیار نیرومند است!

برای حل کردن و نه جمع کردن

عباس عبدی در مقاله ای در اعتماد نوشته: گستردن فضا براي رسيدگي ريشه‌اي به وجوه پيدا و ناپيداي حوادث و رويدادها ضروري است و بايد در عرصه عمومي درباره آن گفت‌وگو شود و جمع‌هاي كارشناسي براي بررسي ابعاد اين كار شكل گيرند. همانطور كه براي حادثه پلاسكو كميته ملي جهت بررسي آن شكل گرفت، درباره اين موضوع كه به مراتب اهميت بيشتري دارد نيز كميته‌اي همه‌جانبه به وجود‌ آيد و در اولين فرصت گزارشي را از علل شكل‌گيري، افراد شركت‌كننده، نحوه برخورد و نيز خسارت‌هاي احتمالي چنين حوادثي و... ارايه كنند. شكل دادن چنين كميته‌اي و ارايه گزارش آن به مردم نشان خواهد داد كه اراده جدي براي شناخت و سپس حل مشكلات و مسائل و پاسخ دادن به دغدغه‌هاي جامعه وجود دارد.

این جامعه شناس ادامه داده که: براي حل ماجرا، بايد نسبت به نحوه مواجهه با بازداشت‌شدگان نهايت دقت و رواداري را داشت. مساله مهم اين است كه داوري درباره رفتارهاي جمعي تا حدي متفاوت از اين داوري درباره رفتارهاي فردي است. رفتارهاي جمعي تحت تاثير عوامل گوناگون اجتماعي و رواني شكل مي‌گيرد كه مسووليت فردي تا حدي تحت‌الشعاع قالب‌هاي رفتاري جمعي قرار مي‌گيرد. از اين رو بايد افراد عادي حاضر در اين صحنه‌ها را به سرعت آزاد كرد.

اين آزاد كردن به معناي آن است كه حكومت نيز متوجه ابعاد رفتاري هيجاني در اجتماعات مشابه هست و به حل بهتر ماجرا كمك مي‌كند. نبايد به گونه‌اي رفتار كرد كه در گذشته برخورد مي‌شد. نمونه‌اي از برخوردهاي بد در گذشته، بيان اعترافات و فيلم‌هاي اعتراف‌گونه است كه به جاي اثرات مثبت، هميشه داراي اثرات منفي بوده است. آزادي يا رسيدگي‌هاي قانوني و قضايي و علني، به هرچه بهتر شدن فضا كمك مي‌كند. به ويژه در مورد دانشجويان بازداشتي بايد با فوريت و ملاحظات بيشتري رفتار و آنان را آزاد كرد.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون طراوت نیکی. قانون

تخت شاه مال منه

علي ميرفتاح در ستون کرگدن اعتماد نوشته: پائولو كوئيلو اگرچه مشت محكمي در دهان ياوه‌گويان شرق و غرب نزده، اما صريح و راديكال، «وليعهد» سابق را شسته و روي بند پهن كرده. پيام واضح و حق‌طلبانه او توقع مي‌رفت كه از داخل ايران هم شنيده شود. معترضاني كه از وضع بد معيشت گلايه‌مندند و از فقر و فاقه به ستوه آمده‌اند، چه نسبتي با فرزند پادشاه مخلوع ايران دارند كه بعضي از رسانه‌هاي آن‌طرفي، دنبال ربط و نسبت‌شان مي‌گردند؟ اينها هرچه بخواهند بعيد است در قرن بيست و يكم «شاه» بخواهند. شاه اگر خوب بود كه مي‌ماند.

نویسنده معتقدست با ناآرامی های اخیر: بسياري از اشخاص و گروه‌هاي مخالف، حاضر به يراق نشسته‌اند، مترصد اينكه تقي به توقي بخورد و اينها سريع بيانيه بدهند و قصه را مال خود كنند. الان هم شكر خدا همه از دم صاحب تريبون و رسانه‌اند و صداي‌شان به اندازه‌اي كه به گوش ملت برسد بلند است. در يك كشور هشتاد ميليوني چند هزار نفر تظاهرات كرده‌اند و همه رقم شعاري داده‌اند؛ هنوز ما كه در داخليم، چيز زيادي از كم و كيف آن نمي‌دانيم، اما در خارج ده‌ها صاحب تمام‌قد پيدا كرده‌اند. حتي بين‌شان مسابقه راه افتاده تا هر‌كدام زودتر و بيشتر خود را «هد» ماجرا نشان دهد و تخت شاه را صاحب شود.

نویسنده کرگدن با اشاره به مخالفت های رسانه های مخالف و وابسته به اوپوزیسیون نوشته: لان جاي تعارف و لاپوشاني نيست. تلويزيون خودمان را با اين همه عده و عده بگذاريد كنار همين تلويزيون‌هاي كنتراتي. با معماي شاه كه نمي‌شود جلوي آن همه تصوير رنگي و پرطمطراق را گرفت. از همه اينها مهم‌تر و بدتر اين كه ما مبارزه با شبكه‌هاي ماهواره‌اي را به نيروي انتظامي محول كرديم و فكر كرديم با جمع‌آوري ديش‌ها و شكستن ريسيورها مي‌توان تبليغات سوء آن‌طرفي‌ها را خنثي كرد.

حق نشر عکس Ebtekar
Image caption پنجاهمین درگذشت تختی - کارتون محمد طحانی. ابتکار

دستور آشپزی

هومن جعفری در ستون طنز جهان صنعت نوشته: برای تهیه یک خوراک خبری ابتدا خبر منتشر شده در مورد آمار دانلود هفتاد درصدی مهم‌ترین فیلترشکن دنیا توسط کاربران ایرانی را با مصاحبه محسن رضایی در مورد جلسه اربیل و حضور برادر‌زن صدام در این جلسه مخلوط کنید‌، سپس پیام‌های سیاسی- اقتصادی- امنیتی موجود در رفع فیلتر وی‌چت را هم به آن اضافه کنید.

به نوشته این طنزنویس: بعد از آنکه خوب این دو ماده را با هم ورز دادید نتایج نشست شورای امنیت در مورد اعتراضات تهران و ضایع شدن آمریکا در این جلسه‌، اخبار مربوط به سخنان تند و تیز ماکرون خطاب به اردوغان در نشست دو‌نفره این دو و همچنین خبر بازداشت یازده شاهزاده در عربستان به جرم اعتراض به مشکلات کشور را در ماهیتابه ریخته تفت دهید و بعد از اضافه کردن پنیر پیتزا و خبر حضور علی جنتی در کابینه به عنوان سرپرست نهاد ریاست جمهوری، معجون ساخته شده را به خبر تولد مجدد حلبی‌آبادها در اطراف تهران اضافه کنید.

جهان صنعت در نهایت نوشته: طبیعی است که نه ما، نه برادر‌زن صدام، نه جناب محسن رضایی، نه برادرشان امیدوارخان و نه کل یوم احد دیگری هم نمی‌داند که باید با این معجونی که درست شده چه کنیم. پیشنهاد می‌کنیم آنچه تولید شده را بگذاریم داخل فریزر و از بیرون فلافل بگیریم! چند وقت دیگر گشنه‌مان که شد در فریزر را باز کنیم و ببینیم با این مخلوط و خوراک خبری کسی سیر می‌شود یا نه!