روزنامه‌های تهران؛ ترامپ از برجام چه می‌خواهد؟

روزنامه‌های امروز صبح تهران، شنبه ۲۳ دی در صفحات اول خود از ترامپ و بازی با حربه تهدید برجام نوشته و در عین حال از زبان‌های مختلف به تحلیل و شناخته زمینه‌های بحران بین دولت‌های ایران و امریکا پرداخته‌اند.

ادامه تحلیل ها درباره ناآرامی های ده روز قبل در شهرهای مختلف کشور و علل و ریشه های آن از جمله دیگر مقالات این روزنامه هاست که در عین حال وضعیت نفتکش آتش گرفته ایرانی در دریای چین را مهم دیده و گزارش کرده اند که دولت پیگیر وضعیت سی کارگر ایران این کشتی هستند.

حق نشر عکس Bahar
Image caption تیتر و عکس صفحه اول بهار

برجام را ایران و آمریکا ننوشته‌اند

محمود صدری در سرمقاله دنیای اقتصاد نوشته: دستور جلسه برجام را ایران و آمریکا ننوشته‌اند و منطق و اصول موضوعه آن از دسترس هر دو کشور خارج است. این تفاهم‌نامه در سپهری جهانی تدوین و سپس با مشارکت ایران و آمریکا و دیگران امضا شده است. لاجرم، برجام نمی‌تواند موضوع کشاکش دوجانبه ایران و آمریکا باشد. دولت ترامپ با علم به این موضوع می‌کوشد منطق این بازی جهانی را تغییر دهد و بر آن رخت خصومت دوجانبه بپوشاند و سیمای کشاکش قدیمی‌تر ایران و آمریکا را قلب کند و در عین حال، برجام را قراری شکننده بنمایاند که ایران نتواند جای دقیق آن را در دکترین سیاست خارجی خود پیدا کند.

به نظر نویسنده مقاله: هدف‌های امنیتی عاجل ایران که قرار بود برجام محمل آن باشد، دیری است محقق شده‌اند. ایران علاوه‌بر عبور کردن از تهدیدهای اوایل این دهه که مستقیما متوجه خودش بود، بسیاری از تهدیدهای منطقه‌ای را نیز برطرف کرده است. در چنین فضایی، دولت آمریکا توان شکل دادن اجماع بین‌المللی و اقدام موثر علیه ایران را نخواهد داشت. اما هدف ثانویه برجام که گشایش دادوستدهای جهانی ایران بود هنوز کاملا محقق نشده و این از جهاتی به‌خاطر فشارهای ایالات‌متحده بر کشورها و بنگاه‌های اقتصادی جهان و از جهات دیگر حاصل ناکارآمدی‌های اقتصاد ایران است.

سرمقاله دنیای اقتصاد نتیجه‌گیری کرده: برجام تا آینده‌ای نامعلوم شاقول تنظیم رابطه ایران با بازیگران عمده بین‌المللی خواهد بود. این سند تا پا برجا باشد، ایران از عواید آن بهره می‌برد؛ اگر هم تحریکات آمریکا موجب فروپاشی این سند شود، گشایش در اقتصاد ایران، ریشه در خاک ایران دارد و چاره‌اش را که کارآمدی در تولید و تجارت است، باید همین جا جست و همین جا یافت..

آمریکا به دنبال برجام صفر برای ایران

سجاد مرادی کلارده در مقاله‌ای در جوان نوشته: امریکا از زمان روی کار آمدن ترامپ به گونه‌ای در مورد برجام عمل کرده که گویی درصدد خروج از آن به عنوان یک توافق بین‌المللی است. این رویه در سیاست خارجی امریکا به ویژه در ارتباط با دولت‌های انقلابی دیده می‌شود به عبارتی این کشور در عین حالی که سعی دارد حداکثر بهره‌مندی را از یک توافق نصیب خود کند، سعی می‌کند با روش‌های مختلف مانع بهره‌مندی طرف‌های دیگر از نتایج توافق‌‌‌‌ها شود یا در بهترین حالت نتایج اصلی توافق را با نتایج دیگری که خود ترجیح می‌دهد، جایگزین سازد.

به نظر روزنامه نزدیک به سپاه پاسداران: خروج از برجام بر وجهه بین‌المللی سیاست خارجی امریکا لطمه‌ای اساسی وارد می‌سازد. با وجود اینکه امریکا طی چند دهه گذشته بازیگری کلیدی در حل بحران‌های مناطق مختلف بوده است و نمی‌توان به راحتی این کشور را از معادلات مختلف کنار گذاشت، اما خروج از برجام سیاست خارجی امریکا را غیرقابل اطمینان و غیرسازنده جلوه می‌دهد.

جوان در نهایت نوشته: امریکا بعد از توافق بر سر برجام، تلاش كرده ضمن پایبندی شکلی به آن، زمینه‌های به حداقل رساندن منافع ایران از آن را فراهم سازد. به عبارتی نمی‌خواهد خود را ناقض برجام نشان دهد، و نمی‌خواهد به صورت مستقیم روبه‌روی ایران قرار گیرد. در واقع امریکا به صورت همزمان سیاست افزایش قدرت خویش و کاهش قدرت رقیب را دنبال می‌کند.

آچمز برجامی ترامپ

حشمت‌الله فلاحت پیشه در سرمقاله روزنامه ایران نوشته: هدف ترامپ از نوع تصمیماتی که در دو حیطه تمدید تعلیق تحریم‌ها و تأیید پایبندی ایران به برجام اتخاذ می‌کند بیش از هر چیز آن است که در عین آنکه برجام به عنوان عاملی برای نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران و جلوگیری از تحقق ادعای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باقی بماند؛ مانع از انتفاع ایران از برجام شود. بر اساس چنین سیاستی است که حتی تمدید تعلیق تحریم‌ها در عمل با اعلام تحریم‌ها علیه شرکت‌ها یا اشخاص حقیقی ایرانی از سوی امریکا همراه می‌شود. تحریم‌هایی که بر اساس ادعاهای تروریستی، حقوق بشری و موشکی مطرح می‌شود تا جمهوری اسلامی ایران کماکان در کانون هدف باقی بماند.

به نظر این نماینده مجلس: از نظر امنیتی کشورهای اروپایی می‌دانند که اگر ایران نبود، داعش به مرزهای اروپا می‌رسید. برای همین نمی‌خواهند که رابطه مثبت با ایران آسیب ببیند و ایران در مناسبات خارجی خود به سیم آخر بزند. زیرا در این صورت دیگر خاکریزی در مقابل عوامل ضدامنیتی منطقه غرب آسیا وجود نخواهد داشت.

مقاله روزنامه ایران با برشمردن مزیت های اقتصادی و استراتژیک ایران به این جا رسیده که: این دلایل درکنار هم باعث می‌شود که اروپایی‌ها کماکان از برجام حمایت کنند و می‌دانند که ترامپ اگر برجام را بهم بزند، بهترین شرایطی که پیش خواهد آمد، شکل‌گیری کره شمالی جدیدی است، کما اینکه ایران نسبت به کره شمالی از توان بسیار بالاتری برای برهم زدن معادلات برخوردار است.

برجام و ایران

عباس عبدی در مقاله ای در اعتماد نوشته: حل مشكل سياست در ايران به مراتب سخت‌تر از رسيدن به توافق برجام بود. سياست؛ از يك سو ميان جامعه و دولت دو پاره بود و از سوي ديگر درون ساختار قدرت نيز شكاف قابل توجهي ديده مي‌شد، بنابراين با وجود اين دو شكاف، ممكن نبود كه سياست در خدمت بهبود وضع كشور در‌آيد، ولي به دليل بي‌توجهي دولت به امر سياست يا ناتواني آن در پرداختن به باز كردن گره سياست در ايران، شيوه معكوس را در پيش گرفتند و برجام را وسيله نجات سياست خود قرار دادند.

این جامعه شناس معتقدست: برجام مهم بود چه در سطح ايران و چه در سطح بين‌المللي ولي حلال همه مشكلات نبود. چنين رويكردي به برجام موجب مي‌شد كه خروج احتمالي ايالات متحده از آن، بسيار ناگوار و خطرناك تلقي شود، در حالي كه واقعيت برجام در اين اندازه اثرگذار نبود و نيست و هر تصميمي كه ترامپ بگيرد تا اين حدي كه براي برجام تبليغ شده است، اهميتي نخواهد داشت. نكته ديگري كه در برجام بايد مورد توجه قرار مي‌گرفت، راهبردي بودن اين توافق بود.

مقاله اعتماد به این جا رسیده که: برجام يك تصميم راهبردي بود كه بايد اصول كلي آن در ساير وجوه سياست خارجي نيز مورد توجه قرار گيرد. تا هنگامي كه قدرت داريم مي‌توانيم براساس قدرت خودمان ضامن اجراي درست آن شويم و اگر از اين قدرت كاسته شود، به همان ميزان ضمانت اجراي آن نيز از ميان خواهد رفت. فراموش نكنيم كه بزرگ‌ترين مولفه قدرت ايران براي ضمانت برجام، اتكا به مردم و افكار عمومي است. هر اقدامي كه آن را خدشه‌دار كند، به ضرر برجام و كشور است.

شاید هم استعفا بدهد برود

شهرام شهيد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ي در ستون طنز شهروند نوشته: یکی از مهمترین نشانه‌های این‌که ترامپ مدعی است به مردم ایران علاقه دارد، این است که همیشه برای اعلام تصمیم خروج یا ماندن در برجام جمعه را انتخاب می‌کند که روز تعطیل‌شان را خراب کند، چون برای ایرانی‌ها خیلی مهم است ببینند بالاخره آمریکا در برجام باقی می‌ماند یا نه. مثلا صبح جمعه قرار بود بروم یکی از این مراکز خریدوفروش خودرو، ماشین بخرم. تا آمدم بیرون فروشنده زنگ زد که نیا. گفتم چرا؟ گفت: «بگذار ببینیم امروز ترامپ از برجام خارج میشه یا نه؟! خارج بشه بیشتر کاسب میشیم دیگه».

این‌طور دل‌نگرانی‌هایی داریم تو این کشور. البته مادربزرگم معتقد است سر ترامپ در خمره برجام گیر کرده و بیرون بیا نیست که نیست. خانباجی خانم هم می‌گوید نیمه بالایی خمره که عسل بود، صدایشان درنمی‌آمد حالا که رسیده‌اند به اسمش را نبر بد و اَخ شد؟

علاقه ترامپ به خروج دیگر زبانزد عام و خاص است. او تاکنون از پیمان تجاری اقیانوس آرام، پیمان جهانی مهاجرت سازمان ملل، یونسکو و معاهده اقلیمی پاریس خارج شده است. با همین تم می‌شود با ترامپ شوخی‌های خوبی هم کرد. دوستی می‌گفت اگر به ترامپ بگویند روسای‌جمهوری آمریکا اکثرا عضو «پیمان منع گسترش عقلانیت در جهان» بوده‌اند، فورا دستور می‌دهد از این پیمان خارج شوند. منتها چون از نظر سیستماتیک توانایی بسط عقلانیت را هم ندارد، چه بسا استعفا بدهد برود پی کارش!

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption کارتون نازنین جمشیدی. شهروند

ماموریت غیرممکن

محمد توکلی در سرمقاله بهار نوشته: رییس جمهور به وزیر کشـور ماموریـت داده اسـت تا ظرف یک هفته گزارش کاملى از کشـته شـده ها، بازداشت شده ها و آسیب دیده هاى حوادث اخیر را به او ارائه کند. hین اقدام روحانى در خصوص این موضوع به خصوص اگر با موارد مشابه در گذشـته هاى نه چندان دور مقایسـه شـود گامى رو به جلو است اما این لیـوان، نیمـه خالى هم دارد.

تردیدى نیسـت که تلاش دولـت براى ارائه گزارشى شفاف از کسانى که در روزهاى اخیر دچار مشکلاتى شده اند در شـرایطى که در بیشـتر موارد کسـى خود را پاسـخگو نمى داند مى تواند اندکى به شـفافیت چنین مسـائلى کمک کند ولى مشکل اساسى آن است که آیا نهادهاى دیگر ذیربط، وزیر کشور مامور شده از سوى رییس جمهور را در حد پاسخگویى و ارائه گزارش مى دانند؟

به نظر نویسنده مقاله: رحمانى فضلى براى تهیه چنین گزارشـى مى بایسـت به سـراغ نهادهاى امنیتى، سازمان زندانها، نیروى انتظامى و قوه قضائیه رفت؛ آیا این مراکز به نماینـده دولت پاسـخگو خواهند بود؟ پاسخگو کردن سایر نهادها کار ساده اى نیست و شاید با وجود چنین سـاختار غیرپاسـخگویى نباید در انتظار گزارشـى واقعى و با جزییات کامل بود.

به نظر مى آید راه رسـیدن به گزارشـى واقعى که ظاهرا مدنظـر رییس جمهور اسـت از ماموریت به یک وزیـر کابینه نمى گذرد و مى باید کمیته اى فرا قوه اى تشکیل شود که در آن علاوه بر وزیر کشـور نمایندگانى از قوه قضاییه و نهادهـاى امنیتى نیز عضو باشند.

بی‌پرده با رییس‌جمهور

سعید رضوی فقیه در مقاله ای در وقایع اتفاقیه نوشته: اگر رییس‌‌جمهور که برای نخستین بار پایه بودجه سال آینده را بر شفافیت نهاده تا عملکرد مالی همه دستگاه‌ها زیر ذره‌بین نظارت و داوری افکار عمومی باشد و با مردم از سلطه مافیایی بر بازارهای پولی کشور سخن گفته، اراده‌ای جدی برای گسترش شفافیت، مقابله با فساد و حل مشکلات و بحران‌های اقتصادی دارد باید تا دیر نشده و موج بلند دامنه دیگری از راه نرسیده دست به اقدام و عمل بزند و به کندن ریشه‌های فاسد در اقتصاد مبادرت کند.

نویسنده مقاله تاکید کرده با توجه به بنیه اقتصادی کشور، لازم نیست ریاضت اقتصادی به مردم و به‌ویژه طبقات ضعیف تحمیل شود بلکه با قطع ریشه‌های فساد و رانت‌خواری و کاهش بریز و بپاش‌های غیر‌ضروری نیز می‌توان بخش قابل‌توجهی از مشکلات را گشود. به محض اینکه چرخه معیوب رانت‌خواری و طلبکاری انگل‌های اقتصادی با اقدام به‌هنگام و قاطع متوقف شود چرخ معیشت مردم به سهولت و روانی خواهد چرخید و آنگاه چه‌بسا از بطن تهدیدها فرصت‌هایی تازه پدید‌ آید.

مقاله وقایع اتفاقیه در انتها افزوده: با اتکا به افکارعمومی و نارضایتی جدی مردم از توزیع ناعادلانه و غیر‌منطقی بودجه عمومی، دولت و رییس‌‌جمهور می‌توانند با سهولت بیشتری به رفع موانع موجود در این مسیر اقدام کنند به شرط آنکه از هنر تبدیل تهدیدها به فرصت بی‌بهره نباشند. از یاد نبریم که فقط احتیاط شرط عقل نیست. بهره‌گیری بهنگام از فرصت‌ها نیز شرط عقل است.

بحران کارآمدی

محمدعلی وکیلی در سرمقاله ابتکار نوشته:جامعه ایران مدتی است دچار واگرایی شده است. ریسمان اتحادِ آن، شُل شده است. به هنجارهای رسمیِ آن، اقبال نمی‌شود. مناسباتِ آن، ترک برداشته است. مقوم های این جامعه آسیبِ جدی دیده است. مهم‌ترین عاملِ آن، بی‌اعتمادی به کارکردِ نهادهای اجتماعی است. دامنه‌ این بی اعتمادی، هم نهادهای رسمی و هم نهادهای غیررسمی را دربر می‌گیرد. اساسا بحرانِ کارکردی و کارآمدی، بسیاری از نهادهای اجتماعی ما را فرا گرفته است.

به نظر این نماینده مجلس: این بحران کارآمدی، بحران اعتماد را آفریده است. بی‌اعتمادی مهم‌ترین بحرانِ این روزها است. نباید صورت مساله را بد فهمید؛ حمله و هجمه به نهادهای رقیب، اعتبار و آبرو برای ما نمی‌آورد. دیوار اعتماد جامعه به همه‌ نهادهای رسانه‌ای، حکومتی، غیرحکومتی، درون مرزی یا برون مرزی، ترک برداشته است. هُل دادنِ دیوارِ رقیب، ترک دیوار ما را ترمیم نمی‌کند.

سرمقاله ابتکار به این جا رسیده که: باید فکری جدی کرد. شیشه‌های شکسته‌ی بانک‌ها و پمپ بنزین‌ها را می‌توان ترمیم کرد. باید فکری به حال دیوارها و سنگرهای اعتمادی که در ذهن مردم فروریخته کرد. ما تا وقتی مشروعیت داریم که در میدان وجدان مردم، سنگر اعتماد داشته باشیم. این روزها بیش از هر زمان جای خالی مرحوم هاشمی حس می‌شود. او همیشه دلهره‌ همین سنگر را داشت. همیشه، مهم‌ترین سرمایه‌ نظام را اعتماد مردم می‌دانست.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption کارتون مهدی فرد. قانون

مرگ برگرانی، درود بر فساد

عباس آخوندی در مقاله‌ای در اعتماد به اعتراض با برخورد با زیان دیدگان موسسات اعتباری پرداخته و تاکید کرده: تمام موجودي و دارايي‌هاي موسسه‌ها، سهامداران و مديران آنها به تناسب مسووليت حقوقي باید به عنوان پشتوانه پرداخت مطالبات سپرده‌گذاران قرار گيرد و البته در برابر سوءاستفاده مديران و سهامداران اقدام حقوقي و جزايي نيز همزمان بايد صورت گيرد. اين روشي است كه در مواجهه با چنين بحران‌هايي در ساير كشورها نيز اتخاذ شده است.

به نوشته وزیر مسکن و شهرسازی: در رسیدگی به پرونده موسسات اعتباری متخلف نه‌تنها از تجربه‌های جهانی استفاده نشد و فرآيند پيش‌بيني شده در قانون اعمال نشد كه در برابر املاكي كه هيچگاه معلوم نيست چه ميزان آن نقد خواهد شد؛ هم‌چنانكه در مورد بابك زنجاني و ديگر مفسدان نيز تاكنون دست دولت كوتاه است، يازده‌هزار ميليارد تومان از سوي بانك مركزي تامين اعتبار شده است و شگفت‌تر آنكه موسسان و مديران آنها آزادانه به فعاليت‌هاي خود ادامه مي‌دهند و طلبكار ملت و دولت نيز هستند و حتما در ناآرامي‌هاي اخير نيز هيچ مداخله‌اي نداشته‌اند.

نویسنده سپس به جنبه حقوقی ماجرا رسیده و نوشته: اين سخن كه حاكم اسلامي و در اينجا منظور بانك مركزي چون ناظر است ضامن است، سخني كاملا بي‌مبنا است. خطيب جمعه تهران در ابتداي سخن خود بيان مي‌دارد كه من آنچه اظهار مي‌كنم پس از مشورت‌ها و بررسي‌هاي طولاني و از روي آگاهي است. من هنوز نتوانسته‌ام مبناي حقوقي اظهارنظر فوق كه آثار دهشتناكي بر خزانه ملي دارد را درك كنم و بفهمم چه كساني به ايشان چنين مشورتي داده‌اند.

چون وقتي ايشان مي‌گويد دولت ضامن است، يعني بايد خزانه پرداخت كند. ه چگونه يك فرد ايراني كه روحش از هيچ‌يك از اين تخلف‌هاي گسترده خبر ندارد، ضامن پرداخت سوءاستفاده هزارميلياردي عده‌اي متخلف است؟

حق نشر عکس Ebtekar
Image caption کارتون محمد طحانی. ابتکار

یکی اون نفت کش رو خاموش کنه!

فریور خراباتی در ستون طنز روزنامه ایران نوشته اگر بحث‌ها و دعواهای سیاسی‌تان تمام شده، یک فکری به حال نفت‌کشی که دارد در آتش می‌سوزد بکنید تا از این وضعیت نفت‌کشی یا بهتر است بگوییم «نفت‌کشی در حال سوخت!» خلاص شویم! مجلس نازنین مدتی است طرح سؤال و استیضاح خاصی انجام نداده و استیضاح خون نمایندگان محترم پائین آمده و بدشان نمی‌آید یک وزیری را به مجلس بکشانند. تلگرام فیلتر است و هیچکس از آن استفاده نمی‌کند بلکه کل‌جمعیت کشور از تلگرام با فیلترشکن استفاده می‌کنند.

طنزنویس معتقد است: در گروه تلگرام «موج‌سواران مشکلات کشور» شاهد پیام‌هایی خواهیم بود.از جمله این که صدا و سیما اعلام می دارد متأسفانه روز گذشته یک نفت‌کش ایرانی با یک کشتی چینی...

دکتر: لطفا فحاشی نکنید و حرمت گروه رو حفظ کنید. خوشبختانه در دوره ما همه نفت‌کش‌ها در امنیت کامل بودن، چون اصولاً نفتی نمی‌رفت که نفت‌کشی بره!

ب.ز.: تازه با این‌که نفتی نمی‌رفت اما درآمدش میومد، منتهی اصرار داشتن که درآمدها دست من باشه!

یک نود و شش درصدی: تصادف این نفت‌کش که عکسش رو توی تِل گرام فصای فجازی دیدم ثابت کرد مردم از رأی خودشون در انتخابات پشیمان هستن!

صدا و سیما: مردم فقط در مورد مزایای فیلترینگ تلگرام نظر بدن لطفا، مرسی اه!