BBC HomepageBBC NewsBBC SportBBC World Service

 گفت و گو 
همکاری با آژانس
عدم تعهد به قطعنامه
 ديدگاه 
تدبير سعودی؛
حلقه نجات
برای ايران؟
 از رسانه ها 
اميدهای
ملک عبدالله
به ايران

چالش هسته ای ايران


چالش هسته ای ايران

آمريکا از ايران چه می خواهد؟
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>


آمريکا از ايران چه می خواهد؟




 
:خبرهای روز
 
خرازی عليه سياسی شدن آژانس انرژی اتمی هشدار داد

وعده حضور خويشاوندان زهرا کاظمی در محاکمه قاتل وی

خانواده رفسنجانی و شايعه ثروتهای کلان

پايان محاکمه ايرانی متهم به جاسوسی در آلمان

تخفيف گمرکی برای خودروهای وارداتی به ايران

تدوين لايحه مبارزه با تروريسم در ايران

بار ديگر روزه سياسی

ايران نامزد دبيرکلی اوپک شد

آيت الله منتظری: اشغال سفارت آمريکا اشتباه بود

اعتراض به 'سانسور' سخنان خاتمی در صدا و سيما

گزارشهای ضد و نقيض از تيراندازی به سفارت بريتانيا

آرژانتين 2600 صفحه مدرک به دادگاه هادی سليمانپور داد

چهره بکهام را پوشاندند

دستيابی ايران و روسيه به توافق سريع 'بعيد است'

تيراندازی در کاخ دادگستری تهران

 
صفحه نخست > ايران 

گرينويچ 11:56 - 02/07/2003
 
18 تير در روز شمار جنبش دانشجوئی ايران

دانشجويان شعارهايی در حمايت از محمد خاتمی که آن روزها در اوج محبوبيت بود، سر می دادند
دانشجويان شعارهايی در حمايت از محمد خاتمی که آن روزها در اوج محبوبيت بود، سر می دادند
 
مسعود بهنود

با وجود آن که دادستان کل کشور هفته پيش اعلام کرد که مراسمی به نام روز 18 تير برپا نخواهد شد و با آن که محافظه کاران سعی می کنند که اين روز را روز فتنه بنامند ولی شواهد نشان از آن دارد که اين روز در تقويم جنبش دانشجوئی ايران وارد شده است.

زمانی که 18 تير پيدا شد چهل و پنج سال بود که دانشجويان ايرانی روز شانزده آذر را به ياد تظاهراتی بزرگ می داشتند که در سال 1333 همزمان با ورود ريچارد نيکسون معاون وقت رييس جمهور آمريکا به تهران برپا شد و سه دانشجو در آن توسط کماندوهای ارتشی به قتل رسيدند.

در 18 تير 1378، تنها بيست روز از اعلام خودکشی سعيد امامی معاون سابق وزارت اطلاعات و عامل اصلی قتل چهار تن از مخالفان جمهوری اسلامی می گذشت و اصلاح طلبان به ويژه محمد خاتمی، رييس جمهور، با واداشتن وزارت اطلاعات به اعتراف به دست داشتن کارکنانش در آن قتل ها پيروزی بزرگی به دست آورده بودند.

رييس جمهور خاتمی در اوج محبوبيت در همدان گفت تاوان زيادی بابت افشاگری قتل ها خواهيم پرداخت. پيش از اعلام نظر او مخالفان اصلاحات سياسی بارها مطبوعات هوادار اصلاحات را عامل افشای راز قتل های زنجيره ای و «به هم ريختن سيستم امنيتی کشور» خوانده بودند.


احمد باطبی هنوز به خاطر اين عکس که در نشريه های بين المللی چاپ شد زندانی است
محافظه کاران که اکثريت مجلس را به عهده داشتند دست به کار تدوين قانون جديدی برای مطبوعات شدند که محدوديت هائی ايجاد می کرد، فضا کاملا ملتهب بود که روزنامه سلام منتشر شد و در صدر اخبارش نامه ای از سعيد امامی را چاپ کرده بود که نشان می داد تدوين قانون مطبوعات در دستور مجلس هم به سفارش او صورت گرفته است.

با افشای نامه سعيد امامی حتی محافظه کاران هم حاضر نبودند قانون سخت گيرانه را تصويب کنند و به خود داغ متابعت از سعيد امامی را بزنند که در آن زمان مظهر ارتجاع و آدم کشی به حساب می آمد و تنها يک خبر می توانست روحيه ها را به محافظه کاران بازگرداند: تعطيل روزنامه سلام.

آغاز ماجرا

شب هنگام دانشجويان کوی دانشگاه در محوطه خوابگاه خود اجتماعی کردند تا به تعطيل روزنامه سلام اعتراض کنند. خبر اين اجتماع گروه های تندرو را که آماده جلوگيری از پيشرفت اصلاحات سياسی بودند به حرکت آورد و با تندروی بخشی از نيروی انتظامی "فاجعه کوی دانشگاه تهران" شکل گرفت.

گروه های مخالف حکومت و کسانی که از ماجرای قتل های زنجيره ای به خشم آمده بودند در پيوستن به دانشجويان شعارهائی به ياد کشته شدگان می دادند و مجازات عاملان آن را می خواستند و گاهی از چهره های سياسی محافظه کار نام می بردند
نيمه های شب 18 تير ماه مردم ساکن محله اميرآباد تهران به صدای تيرهای پی در پی از خواب برخاستند، بيرون ريختند و نزديک صبح خبر به همه جای کشور رسيده بود گرچه هنوز راديو و تلويزيون چيزی از آن پخش نکرده بودند.

جمعه 19 تير هزاران نفر خود را به اطراف کوی دانشگاه رساندند و از آن جا خبر کشته و زخمی شدن دانشجويان به همه دنيا مخابره شد. حمله کنندگان با خشونتی کم نظير و شعارهای مذهبی واحد در خوابگاه دانشجويان شهرستانی صحنه ای ساخته بودند که به يک انهدام واقعی شباهت داشت و مردم دسته دسته به تماشای آن می رفتند و خيلی ها می گريستند.

مردم محله با پناه دادن دانشجويان در اولين شب به حمايت آنها پرداختند و از فردا چهرهای سياسی از نگرش های مختلف، برای آرام کردن دانشجويان خشمگين به خيابان کارگر می رفتند که در يک طرف آن نيروهای ويژه انتظامی صف بسته بودند و در سوی ديگرش گروه های فشار و در ميانه آنها مردم به حمايت دانشجويان.

آمبولانس ها آژيرکشان در حرکت بودند و تهران شکل و آرايش روزهای انقلاب را به خود گرفت و عکاسان و خبرنگارانی از سراسر جهان برای دريافت ويزا به سفارتخانه های ايران هجوم بردند و در سراسر جهان تظاهرات به حمايت دانشجويان برپا شد که در آن شمار کشته و زخمی ها به اغراق تا صدها رفت.

بحرانی که به سرعت از تهران به شهرهای بزرگ کشيده شد از اولين روزها با تهديد گروه های تندرو روبرو بود که آشکارا نارضايتی خود را از نرمش نيروهای امنيتی و انتظامی و واکنش حوادث در مطبوعات نشان می دادند و در آن ميان به برای همه خط و نشان می کشيدند. دانشجويان مقاومت می کردند و از گروه های مختلف مردم کمک می طلبيدند.

گسترش اعتراضات و شعارهای سياسی

از فردای آن روز درخواست های مکرر اصلاح طلبان برای باقی ماندن دانشجويان در مراکز دانشگاهی و کوی دانشگاه و اعلام خواست های خود ناشنيده ماند و جلسه شورای عالی امنيت ملی با برکنار کردن فرمانده نيروی انتظامی مرکز که بر خلاف توصيه مسوولان دانشگاه با حمله به خوابگاه مقدمات فاجعه را فراهم کرده بودند نام سردار فرهاد نظری را در اخبار وارد کرد.

از روز دوم مسوولان کشور واکنش نشان دادند. رهبر جمهوری اسلامی با چشمان گريان در اجتماع گروهی از مردم حمله به دانشجويان را محکوم کرد و آن را "فاجعه" خواند
سومين روز بود که شعارها از درخواست مجازات عاملان حادثه درگذشت و سياسی شد، همزمان اتوبوس ها و ايستگاه های وسايل نقليه شهری و تلفن های همگانی به آتش کشيده شد. جوانان روی پوشيده مرکز شهر را در اختيار گرفته بودند.

روز دوشنبه کار به تحصن استادان دانشگاه ها انجاميد که به هواداری دانشجويان برخاسته بودند و روزنامه های اصلاح طلب پرتيراژترين روزهای خود را می گذراندند ديگر پرواز هلی کوپترها و انفجار گازهای اشک آور و آتش زدن وسايل نقليه صحنه ای را به وجود آورده بود که نماينده مجله تايم آن را «ميدان تی آن من» ناميد.

روزها خيابان های مرکزی تهران در آشوب بود و شب ها کوی دانشگاه که «کمون تهران» لقب گرفته بود تا حوادث انقلاب کبير فرانسه را به ياد آورد، تا صبحدم محل سخنرانی و شعار و شعرهای انقلابی کسانی بود که از اطراف کشور برای حمايت دانشجويان آمده بودند.

گروه های مخالف حکومت و کسانی که از ماجرای قتل های زنجيره ای به خشم آمده بودند در پيوستن به دانشجويان شعارهائی به ياد کشته شدگان می دادند و مجازات عاملان آن را می خواستند و گاهی از چهره های سياسی محافظه کار نام می بردند.

واکنش رهبران ايران

از روز دوم مسوولان کشور واکنش نشان دادند. رهبر جمهوری اسلامی با چشمان گريان در اجتماع گروهی از مردم حمله به دانشجويان را محکوم کرد و آن را "فاجعه" خواند و گفت: "بارها گفته ام جوان ها بايد در تمام صحنه ها حضور داشته باشند و حمله به آنها به نام اسلام، ولايت و دين هم که شده باشد محکوم است."

در اين سخنرانی که روزنامه کيهان فقط بخش های مختصری از آن را منعکس کرد، آيت الله خامنه ای گفت حتی اگر دانشجوئی اهانت به رهبری کرد باز بايد صبر کنيد اگر عکس من را هم آتش زدند و يا پاره کردند باز سکوت کنيد.

حمله يکپارچه گروه های بسيجی که از بعد از ظهر سه شنبه آغاز شده بود در همان ساعت های اول آرامش را به خيابان های مرکزی شهر برگرداند آنها شعارهائی به نفع آيت الله خامنه ای می دادند و نامی از رييس جمهور نبود
اما دو روز بعد لحن ها تغيير کرد. رهبر جمهوری اسلامی در پيامی که در بخش های مختلف راديو وتلويزيون پخش شد و در صدر اخبار نشست از جمع اشرار و گروهک های ورشکسته گفت که به فساد و تخريب و عربده جوئی پرداخته اند و از مسوولان خواست آنها را سرجای خود بنشانند.

از ظهر روز سه شنبه ورق برگشت و آن زمانی بود که رييس جمهور خاتمی در سخنانی نارضايتی خود را از ادامه آشوب ها بيان داشت و گفت ديگر جريانی در کار است که هدفش لطمه زدن به نظام و ايجاد تشنج و آشوب در جامعه است.

"سرکوب به هر قيمتی"

غروب آن روز وزير دفاع در تلويزيون اعلام داشت که فردا ماجرا تمام می شود و به هر قيمتی آشوب ها سرکوب خواهد شد. و راديو وتلويزيون لحظه به لحظه از مردم می خواست که فردا چهار شنبه 23 تير در خيابان های مقابل دانشگاه تهران اجتماع کنند.

حمله يکپارچه گروه های بسيجی که از بعد از ظهر سه شنبه آغاز شده بود در همان ساعت های اول آرامش را به خيابان های مرکزی شهر برگرداند آنها شعارهائی به نفع آيت الله خامنه ای می دادند و نامی از رييس جمهور نبود.

شب هنگام بود و آرامش به شهر برگشته بود که اعضای دفتر تحکيم وحدت اعلام داشتند که در تظاهرات اجازه حمل عکس رييس جمهور به کسی داده نشد و دانشجويانی که بيانيه دفتر را داشتند که از مردم دعوت به آرامش کرده بود، مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.

اما برای آن که روز 18 تير به روزی بزرگ در تاريخ جنبش دانشجوئی ايران تبديل شود حوادثی لازم بود که در روزهای بعد رخ داد.

ادامه دارد
 
    صفحه نخست
    ايران
    منطقه
    اقتصاد و بازرگانی
  دانش و فن
    فرهنگ و هنر
    سخنگاه
    آموزش انگليسی
 
  بشنويد
    برنامه های راديو
    شيوه شنيدن
  تازه ترين خبرها
  بامدادی
  نيمروزی
  آسيای ميانه
  شامگاهی
  مجله روز
  شب هفتم
  روز هفتم
 
  اطلاعات بيشتر
  درباره ما
  تماس با ما
 
 
 
سايتهای ديگر بی بی سی
 
بخش فارسی راديو بی بی سی
  persian@bbc.co.uk

اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر

بالا ^^ Copyright BBC
  صفحه نخست | خبرهای منطقه | اقتصاد و بازرگانی
 دانش و فن | فرهنگ و هنر |  سخنگاه |  آموزش انگليسی
 برنامه های راديو | شيوه شنيدن | درباره ما | تماس با ما