استقبال از دیدار حریری - نصرالله: گره کور لبنان گشوده می‌شود؟

سید حسن نصرالله و سعد حریری
Image caption سعد حریری و حسن نصرالله روز یکشنبه بیش از سه ساعت با هم گفتگو کردند.

گروههای مختلف لبنانی ضمن استقبال از دیدار سعد حریری رهبر گروه المستقبل با حسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله، نسبت به ادامه رایزنی بین احزاب رقیب لبنانی برای دستیابی به وحدت ملی ابراز امیدواری کرده‌اند.

سعد حریری و حسن نصرالله روز یکشنبه بیش از سه ساعت با هم گفتگو کردند. آنها در پایان دیدارشان با صدور بیانیه‌ای مشترک بر قصد خود برای ادامه گفتگوها بر پایه پیمان طائف و توافقنامه دوحه تاکید کردند.

رسانه‌های لبنانی به نقل از نبیه بری رئیس مجلس لبنان گزارش داده‌اند که آقای حریری در تماس با وی، مذاکره با حسن نصرالله را سازنده خوانده است. رسانه‌های نزدیک به سعد حریری هم به صمیمانه بودن دیدار وی با آقای نصرالله اشاره کرده‌اند اما به نقل از آقای حریری نوشته‌اند که گفتگوهای دو طرف کاملا صریح و رک بوده است.

نبیه بری گفتگوی بین رهبران المستقبل و حزب‌الله را بهار سیاسی لبنان نامیده و اظهار امیدواری کرده است که لبنان با یک بهار دائمی روبرو شود.

حزب فالانژ به رهبری امین جمیل و سمیر جعجع رهبر نیروهای لبنانی نیز ضمن استقبال از دیدار نصرالله - حریری، خواستار آشتی بین گروههای رقیب مسیحی در لبنان شده‌اند. ولید جنبلاط رهبر دروزی‌های‌ لبنان هم با ابراز خشنودی از دیدار نصرالله - حریری آمادگی خود را برای دیدار با رهبر حزب‌الله در آینده‌ای نزدیک اعلام کرده است.

در واقع با دیدار نصرالله - حریری بازار دیدارهای سیاسی و مذاکرات دو جانبه بین گروههای رقیب در لبنان داغ شده و به نظر می‌رسد که این دیدارها تا پنجم ماه نوامبر که قرار است گفتگوهای ملی تحت نظر میشل سلیمان رئیس جمهور لبنان از سر گرفته شود، ادامه یابد.

گروههای مختلف لبنانی که در قالب دو ائتلاف رقیب موسوم به ۱۴ مارس و ۸ مارس در مقابل هم صف آرایی کرده‌اند، ظاهرا می‌کوشند تا راهی برای وحدت و همزیستی خود بیابند، هر چند که نشانه‌ای از گرایش هر یک از آنها به عدول از مواضع قبلی‌شان دیده نمی‌شود.

ائتلاف ۱۴ مارس که شخصیت‌هایی مانند سعد حریری، امین جمیل، سمیر جعجع و ولید جنبلاط آن را هدایت و رهبری می‌کنند، هدف خود را کاهش یا قطع نفوذ سوریه در لبنان قرار داده و در مقابل، از حمایت عربستان سعودی، آمریکا و فرانسه برخوردار است.

ائتلاف ۸ مارس نیز که چهره‌هایی مانند حسن نصرالله، نبیه بری، سلیمان فرنجیه و میشل عون رهبران آن به شمار می‌روند، متحد سوریه و ایران محسوب شده و از گسترش نفوذ کشورهای میانه رو عربی و نیز کشورهای غربی در لبنان بیمناک است.

با این همه، آنچه به صورت نزاع اصلی بین دو ائتلاف رقیب در آمده، سرنوشت شبه نظامیان مسلح وابسته به حزب‌الله است که یک طرف بر ضرورت خلع سلاح آنان اصرار می‌ورزد و طرف دیگر، خواهان ادامه مسلح بودن آنان است.

حزب‌الله، حفظ سلاح نیروهای خود را برای مقاومت در برابر حملات احتمالی اسرائیل و آزادسازی مزارع شبعا و تپه‌های کفر شوبا و بخشی از روستای غجر که همچنان در اشغال اسرائیل هستند، لازم می‌داند، اما ائتلاف ۱۴ مارس بر این باور است که هدف اصلی حزب‌الله از اصرار بر حفظ سلاح خود، استفاده از آن در منازعات داخلی و به کارگیری آن به عنوان ابزاری بازدارنده برای مقابله با حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران است.

از این رو، ائتلاف ۱۴ مارس تلاش می‌کند که تا قبل از انتخابات پارلمانی لبنان در سال آینده میلادی، حزب‌الله را به پذیرش خلع سلاح متقاعد کند. در مقابل، حزب‌الله و متحدانش که به پیروزی در انتخابات آینده چشم دوخته‌اند، می‌کوشند بدون پذیرش مساله خلع سلاح، از بروز اتفاقی که منجر به تاخیر در امر برگزاری انتخابات پارلمانی شود، جلوگیری کنند.

ظاهرا ائتلاف ۱۴ مارس امیدوار است که با عقب نشینی اسرائیل از مزارع شبعا و روستای غجر از یک طرف و تقویت ارتش لبنان از طرف دیگر، هر گونه بهانه‌ای را از حزب‌الله برای حفظ سلاح شبه نظامیان آن بگیرد و عملا زمینه خلع سلاح آن را فراهم آورد.

حزب الله اما هر چند که در دوره‌های مختلف، شروطی مانند تقویت ارتش و یا آزادسازی مزارع شبعا و دو نقطه دیگر خاک لبنان از اشغال ارتش اسرائیل را برای پذیرش خلع سلاح نیروهای خود مطرح کرده، ولی در نهایت، بر حفظ سلاح خود تا آنچه آزاد سازی تمام خاک فلسطین می‌داند، تاکید کرده است. بر این اساس، صرف دیدار رهبران گروههای رقیب لبنان با یکدیگر، دلایل کافی برای خوش بینی نسبت به آینده لبنان به دست نمی‌دهد.

در واقع سرنوشت لبنان همچنان در گرو نوع تعامل قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی صاحب نفوذ در لبنان با یکدیگر است. به عبارت دیگر، آینده لبنان به روند صلح بین اسرائیل و فلسطینی‌ها، نوع روابط ایران با عربستان و مصر، جهت گیری سیاسی سوریه در خاورمیانه، پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی و نحوه برخورد آمریکا و فرانسه با آن، و در نهایت نظم در حال ظهور خاورمیانه گره خورده است.

بنابراین، مساله اصلی لبنان مذاکره گروههای رقیب برای حل اختلافات خود نیست، بلکه توافق یا عدم توافق قدرت‌های منطقه ای و جهانی دارای نفوذ در لبنان برای رویارویی یا سازش با یکدیگر، سرنوشت لبنان را رقم خواهد زد.