نامه سولانا و 'احتمال' بررسی بسته پیشنهادی

خاویر سولانا
Image caption خاویر سولانا هفته پیش با ارسال نامه ای ایران را تشویق به گفتگو کرد

خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز جمعه گفته است که تماس تازه با ایران جهت تلاش برای حل مناقشه بر سر برنامه اتمی آن کشور ممکن است.

او به خبرگزاری رویتر گفت: "به زودی ممکن است تماس هایی انجام شود، (مانند) تماس هایی که در جریان تابستان میان معاون من و معاون او (سعید جلیلی مسئول مذاکرات اتمی ایران) برای برقراری مجدد گفتگوها انجام شد."

وی گفت که این گونه ملاقات ها می تواند زمینه را برای مباحثات میان او و آقای جلیلی آماده کند.

آقای سولانا که نمایندگی گروه 1+5 (اعضای دائم شورای امنیت و آلمان) در مذاکرات اتمی با ایران را به عهده دارد، پس از ارسال نامه ای به ایران در هفته گذشته و ترغیب تهران به از سر گیری گفتگوها چنین اظهار نظر می کند.

این درحالی است که در تهران نیز زمزمه احتمال بررسی بسته پیشنهادی قدرت ها شنیده می شود.

سفر هیات پارلمانی و بررسی نامه سولانا

روز دوشنبه هفته گذشته - سوم نوامبر - یک هیات پنج نفره پارلمانی از ایران به بروکسل سفر کرد که طی آن از جمله با خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیدار داشت.

پس از بازگشت آن هیات به تهران، کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران و از اعضای آن هیات، گفت که به اعتقاد خاویر سولانا، تهران باید طرح انجماد در برابر انجماد که در بسته پیشنهادی این گروه آمده است را بپذیرد. تشریح دیدگاه آقای سولانا از سوی یک مقام ایرانی خود می تواند نشانه نرمش در برابر آن باشد.

یک روز بعد - یکشنبه 10 نوامبر - رسول موسوی مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه از احتمال بررسی طرح انجماد در برابر انجماد توسط کشورش سخن گفت.

حسن قشقاوی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز تایید کرد که کشورش درحال بررسی نامه جدید خاویر سولانا است.

همزمان علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، نسبت به موفقیت گفتگوهای ایران و قدرت ها برای حل مساله اتمی ابراز خوشبینی کرد.

Image caption ایران می گوید ممکن است گفتگو را شروع کند اما به شرطی که شامل شرط تعلیق نباشد

بسته مشوق های گروه 1+5 شامل امتیازات تجاری و سیاسی، با هدف قانع کردن ایران به تعلیق غنی سازی اورانیوم روز 14 ژوئن گذشته از سوی سولانا تسلیم ایران شد و هرچند تهران را آن را یکجا رد نکرده اما از پذیرش آن نیز سرباز زده است.

در این بسته از جمله پیشنهاد شده است دو طرف برای شش هفته وارد مذاکرات مقدماتی شوند به طوری که طی آن ایران از گسترش برنامه اتمی اش خودداری کند و در مقابل قدرت ها تحریم های تازه را دنبال نکنند.

این پیشنهاد به طرح انجماد برابر انجماد (فریز برابر فریز) معروف است و ظاهرا براساس آن از ایران خواسته نمی شود غنی سازی اورانیوم را معلق کند.

پس از ارائه آن بسته به ایران، محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور این کشور در اشاره ای به همین بند از پیشنهاد گفت که کشورهای غربی پذیرفته اند "شش هزار سانتریفیوژ ایران" به غنی سازی اورانیوم ادامه دهند.

'نوعی توافق آزادمنشانه'

با این حال جمهوری اسلامی هرگز آن طرح را نپذیرفت و بالاخره نزدیک به دو ماه بعد پس از اصرارهای گروه 1+5 گفت که ابهاماتی در مورد آن دارد که باید روشن شود. برخی مقام های غربی همان زمان این واکنش ایران را "ناکافی" و بهانه ای برای "تعلل بیشتر" توصیف کردند.

در این فاصله شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه دیگری را که حاوی تحریم های تازه نیست علیه ایران تصویب کرد و اتحادیه اروپا و آمریکا نیز به طور مستقل تدابیر تنبیهی جداگانه ای را علیه تهران به اجرا گذاشته اند.

اما ایران در هفته گذشته برای اولین بار از آن زمان، بار دیگر احتمال بررسی بسته پیشنهادی را مطرح کرده است.

به گزارش خبرگزاری رسمی ایرنا رسول موسوی، مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت خارجه ایران، هفته گذشته گفت: "جمهوری اسلامی ایران احتمالا طرح فریز-فریز را که به معنای نوعی توافق آزاد منشانه برای پیشبرد مذاکرات باشد و در آن تعلیق مطرح نباشد بررسی خواهد کرد."

این که چرا ایران اکنون از امکان تغییر موضع خود و "احتمال" بررسی طرح انجماد برابر انجماد سخن گفته معلوم نیست با این حال آقای موسوی به پیدایش "فضایی تازه" ظاهرا پس از انتخابات آمریکا اشاره کرده است.

وی در پاسخ به سوال ایرنا دایر بر اینکه خاویر سولانا پس از مشخص شدن نتیجه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا طی نامه ای به سعید جلیلی، نماینده ارشد ایران در مذاکرات اتمی، خواستار ادامه گفتگوها شده است گفت: "فضایی که اکنون خلق شده می تواند موضوع را حل و فصل کند."

باراک اوباما، رئیس جمهور منتخب آمریکا، در جریان مبارزات انتخاباتی بارها تاکید کرده بود که کشورش باید در مورد برنامه اتمی به طور نامشروط با ایران وارد مذاکره شود. ایران نیز همواره از مذاکرات بدون پیش شرط در این زمینه با اعضای گروه 1+5 استقبال کرده است.

اینکه اظهار نظرهای تازه مقام های ایرانی به کجا بیانجامد قابل پیش بینی نیست به خصوص آنکه برخی مقام های ایرانی قبلا حداقل یک بار نسبت به آغاز مذاکره بر سر این بسته ابراز علاقه کرده بودند.

آیا ایران به زودی بر سر آن بسته وارد گفتگو خواهد شد؟ یا اینکه منتظر خواهد ماند تا باراک اوباما زمام امور را در ماه ژانویه در دست گیرد و بعد در مورد گام بعدی تصمیم خواهد گرفت؟

مقام های دولت بوش و حتی سناتور اوباما در ماه اوت به ایران هشدار داده بودند که منتظر استقرار دولتی تازه در کاخ سفید نباشد، اما این سناریویی است که اکنون بیش از پیش محتمل به نظر می رسد.