پانزده درصد درآمد نفتی صرف مواد مخدر می شود

Image caption "به طور مشخص با افزایش فقر و نابرابری، افزایش بیکاری و همین طور ایجاد زمینه های اجتماعی مناسب، گرایش به مواد مخدر هم افزایش یا کاهش پیدا می کند."

دکتر حسن رفیعی مجری طرح ارزیابی سریع وضعیت اعتیاد در ایران در مصاحبه با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) اعلام کرده است "معتادان در ایران به طور متوسط سالانه نزدیک به سه میلیارد دلار صرف مواد مخدر می کنند."

او در ادامه سخنانش می گوید: " 15 درصد از درآمد نفتی ایران در شرایط عادی و 5 درصد از این درآمد در شرایط استثنایی صرف خرید، فروش و مصرف مواد مخدر می شود که این رقم هشدار دهنده و فاجعه بار است."

از سوی دیگر قربانعلی دری نجف آبادی، دادستان کل کشور، در همایش مبارزه با مواد مخدر در جنوب شرق ایران اعلام کرد: "40 درصد زندانیان کشور مربوط به مواد مخدر هستند و یک سوم مشکلات ایران نیز به مواد مخدر اختصاص دارد."

دکتر محمد علی شهرکی، روانپزشک و کارشناس اعتیاد، در مورد رقم اعلام شده از سوی دکتر رفیعی به بخش فارسی بی بی سی گفت: "فکر می کنم ما به هیچ عنوان نمی توانیم دقیقا مشخص کنیم که چقدر و چه میزان پول و سرمایه صرف مواد مخدر چه در ایران و چه در کشورهای دیگر جهان می شود."

آقای شهرکی افزود که به نظر وی بنابر این بهتر است اینگونه آمارها از سوی "منابع رسمی کشور اعم از ستاد مبارزه با مواد مخدر و سایر منابعی که در واقع مرتبط با این ستاد هستند" اعلام شود تا بتوان تصویر واقعتری را ارایه داد.

در همین حال سعید مدنی روزنامه نگار و پژوهشگر مسائل اجتماعی، افزایش و گرایش به اعتیاد را مانند هر مشکل اجتماعی دیگر تابعی از شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می داند.

آقای مدنی به بی بی سی گفت: "به طور مشخص با افزایش فقر و نابرابری، افزایش بیکاری و همین طور ایجاد زمینه های اجتماعی مناسب، گرایش به مواد مخدر هم افزایش یا کاهش پیدا می کند."

به گفته آقای مدنی "نکته ای که در ایران حائز اهمیت است و شاید تفاوت هایی با دیگر مشکلات اجتماعی دارد، مسئله قیمت است. یعنی هر زمان که قیمت کاهش پیدا می کند، گرایش به مصرف هم افزایش پیدا می کند. اساسا این یکی از ترفندهای رونق دادن به بازار مصرف مواد مخدر در ایران است. نکته مهم دیگر این است که اگرچه در سالهای اخیر یک روند تدریجی افزایش قیمت مواد وجود داشته ولی همیشه رشد قیمت مواد در ایران کمتر از نرخ تورم یا رشد افزایش سایر کالاها بوده است."

آقای مدنی برخوردها و روش های نامناسب را از دلایل اصلی رشد و گسترش اعتیاد می داند و می گوید: "در یک جمع بندی کلی می توان گفت محور اصلی سیاست های مبارزه با اعتیاد و مواد مخدر، برنامه و استراتژی های کاهش عرضه بوده، یعنی ایجاد ممانعت های فیزیکی، امنیتی و پلیسی علیه آن ولی این سیاست ها به طور کلی جواب نداده و موفق نبوده است. اما در مقابل ضرورت تقویت استراتژی های کاهش تقاضا، یعنی در واقع پایین آوردن میل به مصرف مواد در جامعه ایرانی باید مورد نظر قرار بگیرد که این مستلزم اصلاحات اساسی در کل ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران است و نه لزوما برنامه های درمانی یا پیشگیری از اعتیاد ."

در همین رابطه دکتر شهرکی نیز یکی از روش های موثر برای مبارزه با اعتیاد را راهکارهای فرهنگی برمی شمارد.

او می گوید: "ما باید واقعیت ها را در نظر بگیریم. مصرف مواد مخدر در منطقه ما و در کل جهان از دیرباز و هزاره های قبل وجود داشته و در آینده هم وجود خواهد داشت. من فکر می کنم بهترین راهی که ما می توانیم انجام دهیم برای اینکه از این گسترش بیمارگونه جلوگیری کنیم شاید این باشد که کار فرهنگی انجام دهیم. "

سالهاست که مواد مخدر و اعتیاد از معضلات اصلی مردم و دولت ایران است و رشد مصرف مواد مخدر به ویژه مواد توهم زا در سالهای اخیر در ایران از جمله نگرانی های فعالان این حوزه است.