تاجيک ها فکر می کردند انقلاب ايران کمونيستی است

Image caption بسیاری از مردم عوام و حتی برخی از فرهنگیان در تاجیکستان از اینکه در ایران دولتی اسلامی روی کار آمده است، تنها در زمان "بازسازی" میخاییل گورباچف آگاه شدند.

تا اواخر دهه 70 ميلادی قرن گذشته، سیاست دولت شوروی در زمینه آنچه گسستن مردم تاجیک از احساس مشترک فرهنگی با کشورهای فارسی زبان ایران و افغانستان خوانده شده، تا اندازه ای موفق بود.

در بیشتر موارد فارسی زبانان پشت "دیوار آهنین" شوروی از آنچه که در ایران و افغانستان می گذشت، بی خبر بودند.

بر همين اساس، مردم تاجیکستان در سال 1979 کمتر از حوادث انقلاب در ایران آگاه بودند.

خبر انقلاب اسلامی در ایران، آن زمان در چندی از رسانه های مرکزی در مسکو نشر شده، ولی نشریات و رسانه های محلی در تاجیکستان حق پوشش مستقل این موضوع را نداشتند.

خبرهای کوتاهی که در مطبوعات محلی تحت کنترل دولت در تاجیکستان نشر می شد، موادی بود که از سوی خبرگزاری رسمی شوروی، تاس، ارائه می شد.

بیشتر اطلاعات در باره انقلاب در ایران از مطبوعات و رستنه های روسزبان شوروی قابل دسترسی بود، هرچند گفته می شود پوشش خبری انقلاب ايران در رسانه های شوروی خیلی اندک و کم اهمیت بود و مردم به منابع خبری خارجی تقریبا دسترسی نداشتند.

برنامه تلویزیونی خبری "ورمیا" یا "زمان" که ده ها سال از مسکو برای جمهوری های سابق شوروی پخش می شد، به عنوان نشانه ای از تسلط این سیستم بر اذهان بیش از 280 میلیون جمعیت این کشور در تاریخ ثبت شده است.

همین برنامه، تنها منبعی بود که برای مردم شوروی خبر انقلاب اسلامی در ایران را در سال 1979 پخش کرد.

با وجود اين، فریدون هادی زاده که در آن زمان دانشجوی بخش عربی دانشگاه خاور شناسی بود، به یاد می آورد که در تلویزیون مرکزی، این انقلاب همچون پدیده ای مثبت و پیروزی بر سیاست های آمریکا توصیف شده بود.

Image caption ایران برای آمریکا آن زمان یک پایگاه بود و وقتی که شاه سرنگون شد، حکومت شوروی از این طرفداری کرد. غیر از این، دست حزب توده در این انقلاب قوی بود و برای همین هم کمونیست ها از آن طرفداری کردند. فریدون هادی زاده دانشجوی سابق

آقای هادی زاده می گوید: "ایران برای آمریکا آن زمان یک پایگاه بود و وقتی که شاه سرنگون شد، حکومت شوروی از این طرفداری کرد. غیر از این، دست حزب توده در این انقلاب قوی بود و برای همین هم کمونیست ها از آن طرفداری کردند. بعد از این توجه به ایران بیشتر شد و سفارش شده بود که قرآن دوباره به زبان روسی ترجمه شود."

آقای هادیزاده همچنين به یاد می آورد که خبر انقلاب در ایران بخصوص برای دانشجویان بخش فارسی دانشگاه دولتی تاجیکستان هیجان انگیز بوده است و دانشجویان تصور می کردند که اکنون فرصتی برای اعزام آنها به ایران برای دوره های آموزشی فرا رسیده است.

کارشناسان می گویند مقامات شوروی وقت، از یک سو از اینکه این انقلاب ضد آمریکايی بود خشنود بودند، ولی به دلیل اینکه یک انقلاب اسلامی بود و می توانست روی اذهان مردم در جماهیر مسلمان نشین تاثیر بگزارد نگران بودند.

از این رو، مطبوعات آن زمان تنها خبرهای کوتاهی در باره این انقلاب انتشار می دادند. با وجود آنکه در این انقلاب شعارهای ضد شوروی نیز بلند می شد، دولت زیاد به آنها توجه نمی کرد. احتمالا توجه زیاد به این موضوع می توانست پیامدهای منفی برای نظام بخصوص در میان جوامع مسلمان داشته باشد.

گفته می شود انزوای خبری و برجسته شدن موضوع سرنگونی شاه ایران در تلویزیون مرکزی باعث شد که برخی ها فکر کنند در ایران انقلاب کمونیستی روی داده است.

گلرخسار، شاعر شناخته شده تاجیک که آن زمان معاونت رئیس اتحادیه نویسندگان تاجیکستان را بر عهده داشت، می گويد کسی پی نبرده بود که در ایران اسلام پیروز شده است.

خانم گلرخسار می افزايد:" من در باره ایران تنها در دوران "بازسازی" گوراچف آگه شدم. من که معاون رئیس اتحادیه نویسندگان بودم از آنچه در ایران می گذشت، بی خبر بودم چه رسد به مردم عوام."

در حالی که اکثر مردم تاجیک در مورد حوادث انقلاب ایران اصلا اطلاعی نداشتند و بیشتر بر شایعات تکیه می کردند، محمد عزیز عزیزی، کارمند بخش نظارت بر برنامه های رادیوهای خارجی در رادیو تاجیکستان از کلیه جزئیات این حوادث آگه بود.

در آن زمان وظیفه آقای عزیزی، که حالا 78 سال دارد و هنوز هم در رادیو دولتی تاجیکستان فعالیت می کند، از آن عبارت بوده است که دریافت کانال های رادیوهای خارجی را برای مردم تاجیکستان توسط دستگاهی ویژه مسدود کند.

آقای عزیزی آن زمان را چنین به یاد می آورد: "صدای آمریکا، بی بی سی، آزادی و صدای آلمان همه اینها در باره حوادث ایران گزارش های زیاد پخش می کردند. من همه را می شنیدم، اما دیگرها نه. زیرا اینجا من دستگاهی داشتم که با آن موج های این رادیوها را محو می کردم."

او می گويد:"اجازه نداشتم که این اطلاع را به کسی بگویم. حتی کارمندان کا گ ب بعضا برای مرا سنجیدن از من سوال می کردند که "چه خبر؟" اما من می گفتم که "چیزی نمی دانم."

به همين دليل بسیاری از مردم عوام و حتی برخی از فرهنگیان در تاجیکستان از اینکه در ایران دولتی اسلامی روی کار آمده است، تنها در زمان "بازسازی" میخاییل گورباچف آگاه شدند.