'پیشنهادهای پشت پرده ایران به غرب'

جان سورز
Image caption در فیلم مستند نماینده بریتانیا در سازمان ملل متحد در باره 'گفتگوهای پشت پرده ایران و غرب' صحبت می کند

یک مقام ارشد بریتانیایی جزئیات آنچه را که می گوید پیشنهاد ایران برای پایان دادن به حمله به نیروهای بریتانیایی در عراق بوده، فاش کرده است.

در یک برنامه مستند که قرار است شنبه ۲۱ فوریه از شبکه 2 تلویزیون بی بی سی پخش شود، جان سورز، نماینده بریتانیا در سازمان ملل متحد از گفتگوهای پشت پرده بین ایران و غرب سخن گفته و می گوید پیشنهادهای ایران در سال 2005 یعنی هنگامی که حمله به سربازان بریتانیایی و آمریکایی در عراق با بمب هایی که در کنار جاده کارگذاشته شده بود به اوج خود رسیده بود، مطرح شده بود.

در آن موقع ابعاد نقش ایران در مسلح ساختن و آموزش پیکارجویان روشن نبود و دولت ایران همواره هرگونه نقشی در این مورد را تکذیب کرده بود.

ولی جان سورز در برنامه بی بی سی می گوید نه تنها ایران به طور خصوصی به دخالت خود در حملات با بمب اذعان کرده بود، حتی پیشنهاد کرده بود در برابر پایان دادن به این حملات، غرب از مخالفت با برنامه غنی سازی اورانیوم ایران دست بردارد.

جان سورز می گوید دولت بریتانیا این پیشنهاد را که در جریان یک مذاکره غیر رسمی در هتلی در لندن عنوان شده بود، نپذیرفته بود.

جان سورز در این باره به بی بی سی می گوید: " ایرانیانی بودند که به لندن می آمدند و پیشنهاد صرف چای در یک هتل را می دادند. آنان همین کار را در پاریس و برلین هم می کنند (می کردند) . بعدا ما یادداشت هایی را که داشتیم با هم مقایسه می کردیم."

جان سورز می افزاید: " ایرانی ها می خواستند با ما به توافقی برسند که بر اساس آن به کشتن نیروهای ما در عراق پایان دهند و در عوض مجاز باشند که برنامه هسته ای خود را دنبال کنند. آنها می گفتند ما به کشته شدن شما در عراق و تضعیف روند سیاسی عراق پایان می دهیم، شما هم به ما اجازه دهید برنامه هسته ای مان را بدون مزاحمت دنبال کنیم."

دولت بریتانیا این پیشنهاد را نپذیرفت و اندکی بعد ایران برنامه غنی سازی هسته ای را از سر گرفت.

الگوی قدیمی

در ادامه برنامه بی بی سی، به این موضوع پرداخته می شود که این ماجرا تنها یک مورد از الگوی معاملات پشت پرده با ایرانی هاست که به نظر می رسد سابقه آن به سال 2001 برمی گردد.

آگاهی از این تماس ها در نتیجه مصاحبه با مقامات ایرانی و آمریکایی پس از حملات 11 سپتامبر است. این اطلاعات نشان می دهد ایران برای سرنگون کردن طالبان و اخراج القاعده از افغانستان، همکاری نزدیکی با آمریکا داشته و حتی دو کشور برای تعیین دقیق هدف های نظامی جهت بمباران، اطلاعات محرمانه را فراهم می آوردند.

در مورد عراق هم محمد خاتمی رئیس جمهوری اصلاح طلب ایران برای سرنگون کردن صدام حسین پیشنهاد همکاری داده و چنین استدلال می کرد که رهبر عراق، دشمن ایران هم هست.

ولی پس از آن که جورج بوش رئیس جمهوری سابق آمریکا،ایران را بخشی از "محور شرارت" خواند، روابط ایران و آمریکا وخیم تر شد و در نهایت مذاکراتی که به ابتکار اروپایی ها آغاز شده بود، به جایی نرسید.

پیشنهادهای جاری

در این فیلم مستند نیک برنز، که تا سال گذشته میلادی مسئول بخش ایران در وزارت امور خارجه آمریکا بود، می گوید سیاست آمریکا مبنی بر سرسختی نشان دادن در برابر ایران هم بی نیتجه ماند.

نیک برنز می گوید : "ما تغییر رژیم ( ایران) را توصیه می کردیم. برای سال ها ما موضع بسیار تهدیدکننده ای در قبال ایران داشتیم که موجب هیچ جنبشی نشد."

بریجیت کندال، گزارشگر بی بی سی در امور دیپلماتیک می گوید با وجود مجموعه مصاحبه های قابل توجه، در این برنامه به چشم انداز بهبود احتمالی روابط ایران و غرب پرداخته نشده و شکاف اساسی نیز به قوت خود باقی است: اینکه تمام طراحان برنامه سیاسی ایران حتی محمد خاتمی اصلاح طلب، بر این نکته پافشاری می کنند که ادامه برنامه هسته ای ایران بدون هیچ گونه مانعی، حق قانونی ایران است.