جداسازی دختران و پسران دانشجو؛ آزمونی دوباره

جداسازی دختران و پسران در محیط های اجتماعی در ایران، از بحث های چالش برانگیز در سال های گذشته بوده است.

طرفداران این دیدگاه معتقدند که تفاوت طبیعی و جسمی دختران و پسران دلیل روشنی است که ثابت می کند این دو گروه، نیازها و خواسته های متفاوتی دارند و در مقابل، مخالفان آنها از غیرممکن بودن جداسازی دختران و پسران در عصر ارتباطات می گویند.

جداسازی دختران و پسران، به تازگی با انتشار خبری از سوی خبرگزاری کار ايران، ایلنا، در باره تصمیم برنامه ریزان شعبه دانشگاه آزاد اسلامی در قم، برای اختصاص سه روز نخست هفته تحصیلی به دخترها و سه روز دیگر به پسرها بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.

بر اساس تصمیم جدید، کلاس های این دانشگاه در قم، فقط برای یکی از دو جنس مرد یا زن برگزار خواهد شد، هرچند به گفته ساناز الله بداشتی خبرنگار در ایران، این گونه قوانین در دانشگاه آزاد در گذشته هم اجرا می شد.

او می گوید: "از روز نخست آغاز فعالیت های دانشگاه آزاد، برای جداسازی دخترها و پسرها اقدام شد، یعنی راهروها جدا بودند و تا حد ممکن، کلاس های این دو گروه به طور جداگانه برگزار می شد. ولی این سختگیری ها به تدریج کمرنگ شد."

او می افزاید: " از آنجا که قم، مذهبی ترین شهر ایران است و شرایط آن به گونه ای است که پذیرش این سختگیری ها راحت تر است، شاید تصمیم جدید برای آن گرفته شده است که اجازه تحصیل به دختران راحت تر داده شود."

احمد شیرزاد، کارشناس مسایل آموزشی هم شرایط خاص شهر قم را دلیل اجرای این طرح می داند و معتقد است که مذهبی بودن شهر قدم دلیل چنین تصمیمی بوده است.

با وجود موافقت و حمایت تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با طرح تفکیک دختران و پسران در کلاس های دانشگاه، معاون دانشجویی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با این طرح مخالف است.

از دید او این طرح، با توجه به دلایل فرهنگی، تجربی، اعتقادی و تجربه بین المللی، طرح مردودی است.

با این حال، طرفداران جدا سازی در کلاس های درس معتقدند که حضور دختران و پسران در یک کلاس، در بلندمدت فرصتی برای درس خواندن باقی نمی گذارد و دانشجویان با افت تحصیلی روبه رو می شوند، ولی احمد شیرزاد این نظر را قبول ندارد و حتی معتقد است که در صورت مختلط بودن کلاس ها، رقابت بیشتری بین دختران و پسران حاکم می شود.

هانیه، دانشجوی دانشگاه پیام نور هم با رد تاثیر منفی برگزاری کلاس های مختلط دختران و پسران بر درس خواندن خود به بی بی سی می گوید:" وقتی تلاش آنها را می بینم برای اینکه کم نیاورم سعی می کنم بهتر درس بخوانم و هیچ تاثیر منفی نداشته است."

آرش، دانشجوی دانشگاه آزاد هم تنها یک بار آرزو کرده است که کاش فقط پسرها در کلاسشان حضور داشتند و می گوید:"تنها زمانی که این آرزو را کردم، وقتی بود که تمام دخترها در کلاس فیزیک از عهده سوال ها برآمدند، ولی پسرها چیزی بلد نبودند. آن وقت با خودمان گفتیم که کاش همه پسر بودند و آبرویمان نمی رفت."

تفکیک جنسیتی دانشجویان، در سال های اول پیروزی انقلاب اسلامی هم مورد توجه برخی گروه ها قرار داشت و حتی در برخی کلاس های درس دانشگاه های تهران، اصفهان و شهرهای دیگر، دیواری پارچه ای بین دختران و پسران کشیده شد، ولی این اقدام با مخالفت آیت الله خمینی، رهبر وقت انقلاب اسلامی روبه رو شد. او این کار را وهن محیط علمی دانشگاه ها توصیف کرد.

احمد شیرزاد معتقد است که در شرایط کنونی، مختلط بودن کلاس های دانشگاه ها، مشکل حادی که سبب شود شرایط به نفع منتقدان وضعیت کنونی تغییر کند، به دنبال نداشته است.

موضوع هایی مانند تفکیک جنسیتی و قومیتی کتاب های درسی، تفکیک و سهمیه بندی جنسیتی در پذیرش دانشجویان در کنکور سراسری، پارک های ویژه زنان و اتاق ها و دفاتر ویژه زنان و مردان در ادارات دولتی به منظور جداسازی مرد و زن از یکدیگر، پیش از این هم مطرح شده اند و حتی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از تاسیس دانشگاه ویژه دختران هم خبر داده است.

ساناز الله بداشتی، در توضیح دلیل اصلی طرح شدن این موضوع ها می گوید: " دو یا سه ماه پس از آنکه آقای احمدی نژاد در سال 84 رییس جمهوری شد، شورایی به نام شورای ترویج عفاف و حجاب در کشور، به ریاست رییس جمهوری تشکیل شد. عنوان این شورا همه موضوع ها را در بر می گیرد؛ از جمله اینکه تاکسی ها چطور باید خانم ها را سوار کنند یا وزارت مسکن چطور طراحی ساختمان ها را انجام دهد تا آشپزخانه در پس خانه باشد، چون جایی است که خانم ها در آن کار می کنند و نباید دید داشته باشد."

او می افزاید: "شورای عفاف و حجاب که زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت می کند، برای جزء جزء موضوع های اجتماعی و زندگی مردم مصوبه داده است. از نظر این شورا و سیستم فکری، اختلاط زن و مرد در هر شکلی مضر است؛ حال این اختلاط می خواهد در دانشگاه باشد یا مدرسه، خیابان و محل کار. این، موضوعی ریشه دار است که هر از چند وقت یکبار مطرح می شود تا واکنش جامعه را نسبت به آن بسنجند و ببینند که چقدر جای کار دارد."

به گفته مخالفان این طرح، گسترش و قانونی شدن این گونه تفكرات برای جداسازی زنان و مردان در محیط های دانشگاهی، در نهایت سبب خواهد شد فعالیت های زنان در اجتماع محدود شود. این دیدگاه وجود دارد که هر چه فضای زنان و مردان از يکديگر جدا شود، فهم هر دو جنس از دنيای يکديگر دشوارتر خواهد شد؛ به ویژه که گسترش ابزارهای ارتباطی، در دنیای کنونی، در عمل، فاصله های فیزیکی از حذف کرده است.