کنفرانس تهران در برابر کنفرانس شرم‌الشیخ؟

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران طی سخنانی در کنفرانس بین المللی حمایت از مردم فلسطین در تهران، سیاست ایران در برابر مساله فلسطین را پس از جنگ ۲۲ روزه غزه تشریح کرد.

آقای خامنه‌ای که در مسائل حساس سیاست خارجی ایران حرف نهایی را می‌زند، ضمن رد هر گونه مذاکره با اسرائیل از سوی اعراب، "مقاومت" را تنها گزینه فلسطینی‌ها در مقابل اسرائیل دانست.

رهبر جمهوری اسلامی با به چالش کشیدن نظر آن دسته از کسانی که مساله فلسطین را صرفا یک مساله عربی می‌دانند، تاکید کرد که: "کمک همه جانبه به مردم فلسطین و حمایت کامل از آنان واجب کفایی بر همه‌‌ مسلمانان است."

به نظر می‌رسد که منظور آقای خامنه‌ای از جملات فوق، اشاره به آن دسته از کشورهای عربی است، که طی ماه های گذشته نسبت به دخالت ایران در مساله فلسطین هشدار داده‌اند.

سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان یک روز پیش از سخنان آقای خامنه‌ای، در کنفرانس وزیران خارجه کشورهای عرب در قاهره، اعراب را به اتحاد در برابر آنچه وی بلندپروازی‌های ایران نامید، فرا خواند.

آقای فیصل از اعراب خواست که به "کشورهای غیر عرب" اجازه دخالت در عراق، لبنان و سرزمین های فلسطینی را ندهند.

به نظر می‌رسد که سخنان آقای خامنه‌ای در کنفرانس حمایت از مردم فلسطین پاسخ به اظهارات مقام‌ عربستانی و دیگر کشورهای عربی باشد که در ماه های اخیر به طور فزاینده‌ای جمهوری اسلامی را به دخالت در امور داخلی اعراب متهم می‌کنند.

در واقع، هدف از برگزاری کنفرانس حمایت از مردم فلسطین در تهران مقابله سیاسی و تبلیغاتی با کنفرانسی است که چند روز قبل در شرم‌الشیخ با حضور حدود هفتاد کشور جهان برگزار شد.

کنفرانس شرم‌الشیخ که با هدف جمع آوری کمک‌های بین‌المللی برای بازسازی نوار غزه برگزار شد، در واقع تاکیدی بر تغییر واقعیات عینی در نوار غزه پس از جنگ ۲۲ روزه اسرائیل علیه این منطقه بود.

از نظر شرکت کنندگان در کنفرانس شرم‌الشیخ، بازسازی نوار غزه مستلزم برقراری ثبات و آرامش کامل در این منطقه است و این مساله، آتش بس طولانی و پایدار بین حماس و اسرائیل از یک سو و آشتی بین حماس و فتح را از سوی دیگر ضروری می‌سازد.

از این رو، دولت مصر تلاش دیپلماتیک دو سویه‌ای را برای تحقق اهداف فوق دنبال می‌کند، تلاشی که مورد حمایت آمریکا، اروپا و اغلب کشورهای عرب است.

این در حالی است که ایران حمله اسرائیل به نوار غزه را اقدامی شکست خورده می‌داند و بر این باور است که پس از جنگ ۲۲ روزه اسرائیل علیه حماس، چیزی در نوار غزه تغییر نکرده و اگر هم کرده به سود حماس و زیان اسرائیل بوده است.

بر این اساس، ایران با برگزاری کنفرانس حمایت از مردم فلسطین در صدد خنثی سازی تاثیر سیاسی و روانی کنفرانس شرم‌الشیخ بر حماس و دیگر گروههای فلسطینی همسو با آن بر آمده است.

در حقیقت، اظهارات آقای خامنه‌ای در کنفرانس حمایت از مردم فلسطین به معنای تاکید بر ادامه سیاست ایران در برابر اسرائیل و بحران خاورمیانه با قوت و شدت بیشتر و نفی احتمال تجدید نظر ایران در این سیاست پس از جنگ ۲۲ روزه غزه و به قدرت رسیدن باراک اوباما در آمریکاست.

اشاره آقای خامنه‌ای به این نکته که دولت باراک اوباما با حمایت از امنیت اسرائیل، راه جورج بوش، رئیس جمهوری قبلی آمریکا را ادامه می‌دهد، در واقع بی‌اهمیت نشان دادن امیدهایی است که نسبت به بهبود رابطه واشنگتن – تهران در برخی از محافل سیاسی و داخلی ایران پدید آمده است.

به هر حال، صرف نظر از تفسیری که مقام‌های ایرانی از نتیجه جنگ غزه ارائه می‌دهند، نسبت به بغرنج شدن موقعیت حماس در دوران پس از این جنگ تردید اندکی وجود دارد.

در حال حاضر بسیاری از مردم نوار غزه که بر اثر محاصره طولانی و ویرانی‌های گسترده ناشی از جنگ ۲۲ روزه در شرایط بسیار ناگواری به سر می‌برند، منتظر بازسازی این منطقه و بهبود شرایط زندگی خود هستند و تحقق این مساله نیز به اراده حماس گره خورده است.

در حقیقت رهبران حماس پی برده‌اند که ادامه استراتژی گذشته آنها در برابر اسرائیل با مشکل موجه شده و آنان باید به نحوی با شرایطی که بازسازی نوار غزه اقتضاء می کند، همراه شوند.

Image caption شرکت کنندگان در نشست تهران

هر چند که رهبران حماس نمی خواهند به عنوان طرف مغلوب جنگ نوار غزه و یا به نام نیرویی تجدید نظر کننده در مواضع خود، شناخته شوند، اما اشارات رهبران حماس نشان می دهد که آنان برای شرایط پس از یک آتش بس طولانی با اسرائیل آماده می‌شوند.

شاید یکی از اهداف کنفرانس حمایت از مردم فلسطین درتهران، ترغیب حماس به ادامه سیاست قبلی خود باشد، اما به علت عدم دسترسی ایران به نوار غزه برای بازسازی آن و نیز کاهش درآمدهای ارزی این کشور برای اعطای کمک‌های مالی موثر به حماس، بعید است این گروه فلسطینی کاملا با جمهوری اسلامی همراه شود.

در صورت عدم تاثیرگذاری موثر ایران بر حماس برای ادامه استراتژی گذشته، نتیجه برگزاری کنفرانس حمایت از مردم فلسطین در تهران در شرایط کنونی، فقط بر عمق تضاد بین ایران و کشورهای حامی راه حل دو کشوری برای بحران خاورمیانه خواهد افزود.

مطالب مرتبط