مغرب: رفتار ایران قابل درک نبود

یک مقام پادشاهی مغرب (مراکش) در گفتگو با بخش فارسی بی بی سی اعلام کرد که این کشور از برخورد ایران با مغرب بر سر مشاجره با بحرین شگفت زده است.

این در حالی است که ایران می گوید مغرب بخاطر سخنان یکی از مقامهای ایران درباره بحرین بصورت یکجانبه تصمیم به قطع رابطه گرفته و این اقدام برای ایران تعجب انگیز است.

محمد عاضرووال مدیر کل اداره روابط چندجانبه و همکاری های جهانی در وزارت خارجه مغرب به بی بی سی فارسی می گوید کشورش همانند دیگر کشورهای عربی و به نشانه همبستگی با بحرین به اظهارات یک مقام ایرانی واکنش نشان داده بود اما اعتراض تهران برای رباط غیر قابل فهم بوده است.

به گفته این دیپلمات ارشد مغربی، "اتفاقی که افتاد آن بود که در تهران، کاردار سفارت مغرب احضار شد، در حالی که نمایندگان دیپلماتیک هیچ یک از دیگر کشورهای عربی که از بحرین حمایت کرده بودند احضار نشدند. ما هم در روندی طبیعی و از طریق مجرای دیپلماتیک از سفیر ایران در رباط خواستیم علت این رفتار را برای ما روشن کند، چون برای ما قابل درک نبود که چرا فقط نماینده مغرب در تهران احضار شده بود".

وزیر خارجه مغرب هم در همان روزها اعلام کرده بود که کشورش از اینکه فقط مغرب هدف واکنش تهران به انتقادها از اظهارات ناطق نوری قرار گرفته، متحیر شده بود.

به گفته مدیر کل وزارت خارجه مغرب انتظار برای پاسخگویی سفیر ایران در رباط هم ثمری نداشت.

آقای عاضرووال تصمیم کشورش را مسئولانه و طبیعی خوانده و می گوید: "تصمیم ما مسئولانه بود. ایرانی ها بهانه ای ندارند و کارشان هم دلیل و منطقی ندارد. ما از نحوه موضعگیری ایران حیران و شگفت زده ایم".

ماجرای قطع روابط کشور عربی مغرب (یا مراکش) با جمهوری اسلامی ایران اتفاقی بود که اگرچه ظاهرا با اظهارات علی اکبر ناطق نوری، رییس مجلس پیشین ایران و رییس دفتر بازرسی رهبری ایران، در مورد بحرین مرتبط بوده اما دلایل دیگری هم وجود داشته تا حکومت پادشاهی رباط دست به این اقدام ناگهانی بزند.

از نقطه نظر کارشناسی، این اقدام مراکش در این زمان ضررهای متعددی برای حکومت ایران داشته اما قطع رابطه کشور کوچکی چون مغرب، شاید برای کشوری چون ایران که سی سال است با آمریکا، قدرتمندترین بازیگر جهانی در حالت قطع روابط روزگار گذرانده، تحولی تکاندهنده نباشد.

منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران تصمیم به قطع روابط از سوی دولت مغرب را پرسش برانگیز خوانده و بابت آن ابراز تعجب کرده است. اما در این میان، نحوه واکنش دولت تهران به جبهه ای که به سرعت از سوی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و سایرین در مقابل اظهارات آقای ناطق نوری در خصوص بحرین شکل گرفت، ظاهرا در سوق دادن حکومت مغرب به سوی این تصمیم بی تاثیر نبوده است، روندی که در نهایت به قطع روابط منجر شده است.

اتهام: "ترویج دیدگاههای غیر قابل قبول"

اما نکته ای که برای بازیگران اصلی این قطع رابطه ناگهانی و دیگر ناظران همچنان حل ناشده باقی مانده، دلایل دیگری است که حکومت پادشاهی مغرب در توجیه قطع رابطه اعلام کرده است.

در حالی که این کشور دارای جمعیتی با اکثریت قاطع سنی مذهب است و همچون بحرین، لبنان یا عراق، به داشتن جمعیت قابل توجه شیعیان معروف نیست، طرح بحث دخالت ایران در امور داخلی و یکپارچگی مذهبی مغرب باعث شد از دیپلمات ارشد وزارت خارجه مغرب توضیحات بیشتری بخواهیم.

به گفته عاضرووال، "دیپلمات های سفارت ایران در رباط، قواعد دیپلماتیک را رعایت نمی کنند و اصول معاهدات بین المللی ناظر بر روابط دیپلماتیک را نادیده می گیرند و دست به کارهایی می زنند که قابل قبول نیست. آنها در امور ما دخالت می کنند."

از این مقام بلند پایه وزارت خارجه مغرب خواستیم نمونه ای از کارهایی که دیپلمات های ایرانی در آن کشور انجام می دهند را بازگو کند. او در پاسخ گفت: "همانطور که می دانید مغرب دارای مذهب سنی مالکی است و حکومتی میانه رو و معتدل دارد. ما در کشورمان آزادی بیان و مذهب داریم. اما دیپلمات های ایرانی با استفاده از همان آزادی ها دست به ترویج افکار و بحث های غیرقابل قبول و مطرود در جامعه ما می زنند. از همین زاویه، ما نمی پذیریم که در امور داخلی امان مداخله شود".

محمد عاضرووال نمونه خاصی از آنچه ترویج افکار و دیدگاههای غیرقابل قبول از سوی سفارت ایران خوانده بود ارائه نمی کرد اما افزود که "روش های انتشار و ترویج افکار فقط محدود به کتاب و مجله یا سخنرانی نیست، وسایل دیگری هم وجود دارد."

او با گفتن این نکته، در ادامه یادآور می شود که مغرب در حوزه کشورهای آفریقایی و مسلمان جایگاه خاصی دارد و دانشجویان زیادی برای تحصیل به آن کشور رفت و آمد می کنند.

قطع رابطه مغرب با ایران، اگرچه بر سر بحرین شروع شد، اما از نقطه نظر زمانی با کش و قوس های ایجاد شده بر سر جنگ اخیر اسراییل با حماس در غزه همزمان شد، آن هم در حالی که تهران بدنبال برگزاری کنفرانس مورد نظر خود در مقابل تحرکات بین المللی مشابه در قبال غزه و فلسطینی ها بود.

منوچهر متکی به بیانی دیپلماتیک از اقدام پادشاهی مغرب در قطع روابط انتقاد کرده و آن را ضربه زننده به وحدت کشورهای اسلامی خوانده بود.

مدیرکل وزارت امور خارجه مراکش در باره این موضع وزیر امور خارجه ایران گفت: "عجیب است که ایران برای توجیه موضع خود، شرایط را به صورت معکوس ترسیم می کند".

او افزود: " مغرب برای نحوه دفاع و عمل در قبال تحولات جهان اسلام از ایران و دیگران درس نمی گیرد. مغرب یکی از بنیانگذاران سازمان کنفرانس اسلامی بود که هدف ایجاد و تحکیم وحدت بین کشورهای اسلامی را دنبال می کند. اگر به گذشته بازگردیم می بینیم که چه کسی همبستگی اسلامی را بر هم می زند. ما کارنامه پرافتخاری از موضعگیری در قبال تحولات دنیای اسلام داریم، قبل از آنکه دیگران به فکر بیفتند و سوار موج شوند و بخواهند از شرایط به عنوان کارت امتیاز به نفع خود استفاده کنند".

واکنش ایران

ایران هم به نوبه خود از فردای اعلام قطع روابط از سوی مغربی ها، مواضعی را اتخاذ کرده که محوریت کلی آنها از ناچیز جلوه دادن اهمیت تصمیم رباط تا تلاش مغرب برای "جلب توجه" در نوسان بوده است.

اگرچه از نگاه برخی کارشناسان، دولت ایران در اداره کردن واکنش ها نسبت به اظهارات ناطق نوری در باره بحرین موفق بوده و سفر وزیر خارجه بحرین به ایران و سفر وزیر کشور ایران به آن بحرین، این ماجرا را به یک فصل کوتاه و زودگذر تبدیل کرد، اما پرونده روابط قطع شده با مغرب هنوز باز است.

مقامات ایرانی معمولا حفظ روابط حسنه با کشورهای مسلمان و دیگران را مثبت می دانند. اظهارات اخیر اکبر هاشمی رفسنجانی در این باره معنادار بود که گفت ‌" باید زمینه‌های اختلاف را با سعه‌صدر و درک و تفاهم متقابل و پرهیز از تندروی‌ها، چه در داخل و چه در سطح جهان اسلام سد کنیم".

آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران هم خواهان مشارکت فعال سازمان کنفرانس اسلامی در برطرف کردن اختلافات میان کشورهای مسلمان شد.

اینکه این رویکرد، چگونه به حل بحران در روابط ایران با مغرب کمک خواهد کرد بحث دیگری است اما نکته مهم در این ماجرا آن است که از دید ناظران، اقدام مغرب بنوعی برای وجهه ایران در نزد جامعه جهانی ایجاد فشار می کند، آن هم در شرایطی که بنظر می رسد کشورهای عربی مواضعی همسو علیه تهران اتخاذ می کنند.

نمونه این جبهه بندی را می توان در اظهارات وزیر خارجه عربستان سعودی یافت که در جریان حضور در قاهره برای شرکت در نشست وزرای خارجه عرب گفت: "به منظور تقویت آشتی اعراب، برای مسائلی که به امنیت اعراب مربوط می شود و همچنین برای رسیدگی به چالش ایران، ما به بینشی مشترک نیاز داریم."

مطالب مرتبط