سیاست آمریکا مقابل ایران به تدریج شکل می گیرد

آیت الله خامنه ای - باراک اوباما
Image caption آیا باراک اوباما برای آیت الله خامنه ای نامه خواهد فرستاد؟

دولت اوباما درحال نهایی کردن سیاست خود برای تعامل مستقیم با ایران است.

به گفته دیپلمات های غربی و مقام های ارشد آمریکایی این رویکرد احتمالا شامل ترکیبی از گام های کوچک برای آغاز تماس میان دو کشور است و ممکن است شامل حرکتی در قالب ارسال نامه برای آیت الله خامنه ای رهبر ایران باشد.

یک دیپلمات ارشد غربی که به شرط فاش نشدن نامش سخن می گفت به خبرنگاران گفت انتظار دارد که این نامه پیش از انتخابات ریاست جمهوری ایران در ماه ژوئن برای آقای خامنه ای ارسال شود، هرچند متحدان واشنگتن ترجیح می دهند این گام پس از انتخابات برداشته شود تا اثری بر رای گیری نداشته باشد.

آخرین باری که گزارش هایی درباره وجود یک نامه برای ایران منتشر شد، کاخ سفید آن را قاطعانه رد کرد.

اما هفته گذشته یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که چیزی برای گفتن درباره چنین نامه ای ندارد و افزود که در مورد گزینه های مورد بررسی بحث نمی کند. او سپس گزارشگران را به کاخ سفید ارجاع داد.

در دوران بوش نیز نامه مشابهی تنظیم شد اما هرگز ارسال نشد.

توازن دقیق

مقام های آمریکایی اصرار دارند که هنوز تصمیم های نهایی گرفته نشده است و حداقل تا 10 روز دیگر که دنیس راس - مقام ارشد مسئول مرور سیاست آمریکا مقابل ایران - ارزیابی اش را انجام می دهد هیچ اعلامیه ای در این رابطه صادر نخواهد شد.

حتی پس از نهایی شدن این فرآیند توسط آقای راس، معلوم نیست چه بخش هایی از آن علنی شود.

کریم سجادپور کارشناس مسائل ایران در موسسه "کارنگی برای صلح بین المللی" گفت: "ایران تشخیص می دهد که نفوذ منطقه ای آن تا حدود زیادی به خاطر سرکشی اش مقابل آمریکاست، بنابراین ایران ترجیح می دهد مباحثات خود با آمریکا را علنا تبلیغ نکند، مگر آنکه یا تا زمانی که پیشرفتی واقعی در آن حاصل شود."

"احمدی نژاد (رئیس جمهور ایران) باید توازنی دقیق ایجاد کند؛ قدرتمندترین حامیان او ضدآمریکا هستند درحالی که بسیاری از مردم ایران به آمریکا تمایل دارند."

تعامل با تهران با دعوت علنی هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا از ایران برای شرکت در کنفرانسی در لاهه در روز 31 مارس درباره افغانستان آغاز شد.

این دعوت با رویکرد عمومی خانم کلینتون نسبت به دیپلماسی همخوان بوده است - یعنی تمرکز بر نگرانی های مشترک جهت کمک به شکل گیری دیالوگ به عنوان مقدمه ای برای مباحثات سخت تر.

ایران می گوید در حال بررسی این دعوت است.

احتمال دارد که بخش اعظم فرآیند تعامل با ایران ابتدا محتاطانه و شامل گام های کوچک باشد.

دیپلمات غربی گفت که واشنگتن درحال برنامه ریزی برای رفع ممنوعیت تماس های عادی دیپلماتیک با مقام های ایرانی در اطراف جهان است، که به دیپلمات های آمریکایی اجازه خواهد داد همانطور که با نمایندگان سایر کشورها - از جمله آنهایی که آمریکا با آنها روابط متلاطمی دارد - تعامل دارند با ایرانی ها نیز چنین کنند.

به گفته آقای سجادپور این به دو کشور اجازه خواهد داد "بار دیگر خود را با طرف آشنا کنند" و به تدریج پیش از انجام مباحثات جدی، اعتماد ایجاد کنند.

لانه جاسوسی

وی گفت: "واشنگتن باید خیلی روشن به تهران نشان دهد که ایالات متحده واقعا علاقه مند به بکارگیری یک لحن و بستر تازه برای روابط است."

Image caption برخی می گویند نامه باید برای رئیس جمهور منتخب ایران ارسال شود

آقای سجادپور گفت که اگر واشنگتن برای تهران نامه بفرستد، خوب است خطاب به آقای خامنه ای باشد - زیرا نشان خواهد داد که واشنگتن کارکرد حکومت ایران را درک می کند.

وی افزود که لحن نامه جنبه حیاتی خواهد داشت - باید با ملاحظه باشد و از موضوع برنامه اتمی ایران پرهیز کند و این پیام روشن را برای ایران به همراه داشته باشد که آمریکا در پی تغییر رژیم نیست.

سایر کارشناسان استدلال کرده اند که نامه باید به رئیس جمهور منتخب ایران فرستاده شود - یا محمود احمدی نژاد یا هرکسی که ممکن است در انتخابات بعدی پیروز شود.

یک ابتکار عمل (که به گفته دیپلمات های غربی) دیگر جزو گزینه ها نیست گشایش یک دفتر منافع آمریکا در تهران است.

این طرح ابتدا سال گذشته توسط دولت جورج بوش بررسی شد، که در نهایت از آن منصرف شد.

دولت اوباما نیز از این طرح فاصله گرفته است زیرا با دردسرهای زیادی همراه است - ایرانی ها ممکن است دفتر "حافظ منافع" را لانه جاسوسی بدانند و ممکن است نقطه ای برای جلب تظاهرات ها باشد. مردم ایران نیز ممکن است از ترس آزار توسط مقامات از رفتن به آنجا خودداری کنند.

فشار اسرائیل

یکی از عواملی که تعامل با ایران را پیچیده می کند مساله زمان است - اینکه مذاکرات تا چه مدت باید ادامه یابد و در چه مقطعی است که تعیین می شود به جایی نمی رسد؟

دیپلمات غربی گفت: "لحظه ای می رسد که مجبوریم بگوییم 'تمام است'."

وی همچنین افزود که هرگونه تعاملی با تهران با محدودیت های جدی زمانی روبروست - افزایش فشار اسرائیل برای حمله به ایران.

این دیپلمات گفت اروپایی ها اغلب از ستیزه جویی اسرائیل برای فشار بر ایران برای آغاز مذاکرات جدی درباره برنامه اتمی شان استفاده کرده اند. به عبارت دیگر: "پیش از آنکه اسرائیل حمله کند مذاکرات را شروع کنید."

تا این لحظه، ایرانی ها به پیشنهاد واشنگتن و شرکای آن برای انصراف از برنامه اتمی در ازای دریافت مشوق ها واکنش مثبت نشان نداده اند.

این دیپلمات غربی گفت که تاکنون هیچ نوع جنبشی برای مذاکرات وجود نداشته است.

اما وی افزود "این واقعیت که آمریکا اکنون وارد میدان می شود ممکن است مقررات بازی را عوض کند و جنبش" لازم که تاکنون وجود نداشته است را پدید آورد.

مطالب مرتبط