کشاکش مطبوعات و دولت در سال ۸۷

روزنامه
Image caption در سال 1378 مطبوعات روزهای دشواری را از سر گذراند

مطبوعات و روزنامه‌نگاری در سال ۱۳۸۷ روزهای دشواری را از سر گذراند و مجموعه اخبار نشان می دهد که پیش رو روشن تر از سال گذشته نیست.‌

از سویی توقیف رسانه‌ها با حکم هیات نظارت بر مطبوعات و از دیگر سو لغو این حکم در چند مورد از سوی قوه قضاییه، بیکار شدن روزنامه‌نگاران از یک سو و هدیه رئیس جمهوری ایران و سخنانش در پس گیری شکایت‌ دولت از مطبوعات دردیگر سو، چالش میان مهمترین نهاد صنفی روزنامه نگاری ایران با وزارت کار و راه افتادن یک نهاد موازی از سوی همین وزارتخانه در آخرین روزهای سال و خبرهای ریز و درشت دیگری که در چند بخش زیر مورد تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرد.

چالش هیئت نظارت و مطبوعات

مهمترین چالش مطبوعات و روزنامه‌ها در سال گذشته، انتقاد و پرسش از تصمیمات هیات نظارت بر مطبوعات بود.

اعتراض فعالان مطبوعاتی به توقیف‌های پیاپی و لغو امتیاز نشریات و روند کند صدور امتیاز انتشار نشریه از سوی این هیات از جمله این انتقادها به شمار می‌رفت.

ضمن آنکه این هیئت نظارت در دولت محمود احمدی نژاد به هیچ جریان منتقد دولت مجوز تازه انتشار روزنامه را نداد. اگر چه در آخرین ماه سال میرحسین موسوی توانست مجوز روزنامه کلمه را بگیرد، ولی آخرین نخست وزیر جمهوری اسلامی هنوز انتقادی صریح علیه دولت نهم مطرح نکرده است.

معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد اما به این انتقادها پاسخ داد و ضمن ارائه آماری مقایسه‌ای گفت: "نشریات در حال انتشار از رقم هزار و ۹۴۳ عنوان در سال ۱۳۸۴ با رشد متوسطی معادل ۵.۴۲ درصد به دو هزار و ۱۶۰ عنوان در سال ۱۳۸۶ رسیده است."

هیئت نظارت اما در سال ۸۷ ده‌ها رسانه‌، اعم از روزنامه و هفته نامه و ماهنامه را توقیف موقت یا لغو امتیاز کرد. روزنامه‌های آینده نو، کارگزاران، تهران امروز، نشریه شهروند، نیمروز، روژهه لات،‌ ارژنگ، دنیای تصویر، خبرگزاری فارس( توقیفی سه روزه) و سایت الف با مسئولیت احمد توکلی، نماینده مجلس، از جمله مهمترین این نشریات و رسانه‌ها به شمار می‌رفتند.

Image caption روزنامه کارگزاران از جمله روزنامه هایی بود که توقیف شد

در مقابل این توقیف‌ها قوه قضاییه بیکار ننشت و لغو امتیاز برخی رسانه‌ها را مردود اعلام کرد که روزنامه تهران امروز، روزگار،ماهنامه دنیای تصویر، خبرگزاری ایلنا، و سایت الف و چند نشریه محلی از جمله این رسانه‌ها بودند که بعد از لغو حکم هیئت نظارت بر مطبوعات انتشار مجدد خود را از سر گرفتند.

توقیف روزنامه‌ها البته سبب بیکاری روزنامه نگاران شد. خبرگزاری فارس که رسانه‌ای نزدیک به دولت است، در نظر سنجی خود درباره امنیت شغلی و حمایت قانون از روزنامه نگاران نوشت که ۵۴ درصد روزنامه‌نگاران مورد حمایت قانون نیستند.

هدیه رییس جمهوری

هفده مرداد سال ۱۳۸۷ آقای احمدی نژاد،‌ یک دستور ویژه داد که اهالی مطبوعات را به هیجان آورد.

وی ضمن اعلام خبر هدیه به روزنامه نگاران گفت تمامی دستگا‌ه‌های دولتی شکایت خود از مطبوعات را پس بگیرند.

اما این آغاز یک ماجرا بود،‌ چرا که مدتی بعد اعلام شد این شکایت‌ها پس گرفته نشده است.

چالش بین دولت و مطبوعات تنها در طرح شکایت دولت از مطبوعات منحصر نشد، بلکه توزیع یارانه‌ها هم با پرسش‌های جدی اهالی مطبوعات روبرو بود.

مدیران مسئول پنج روزنامه‌ آفتاب یزد، اعتماد ملی، حیات‌نو، صدای عدالت و مردمسالاری در نامه‌ای به رئیس جمهوری خواستار "اصلاح نحوه توزیع یارانه‌های دولت به مطبوعات و میزان آگهی‌های دولتی در این روزنامه‌ها و رعایت رسم و رسوم تحمل منتقدان شدند."

این اعتراضها البته به همین اندازه محدود نشد،‌ چرا که اوایل بهمن ماه ده تن از نمایندگان مجلس طرح تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد درحوزه یارانه ها وآگهی ها را خواستار شدند.

Image caption روزنامه تهران امروز، روزگار،ماهنامه دنیای تصویر، خبرگزاری ایلنا، و سایت الف و چند نشریه محلی از جمله رسانه‌هایی بودند که بعد از لغو حکم هیئت نظارت بر مطبوعات انتشار مجدد خود را از سر گرفتند

در مهرماه ۱۳۸۷ معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد یارانه سال ۸۷ مطبوعات را ۱۳ میلیارد تومان کمتر از سال ۸۶ اعلام کرد.

قوانین مطبوعاتی و آیین‌نامه‌ها

امسال در حوزه قانونگذاری مطبوعات چند تحول مهم رخ داد که منتقدان آن را برای آزادی مطبوعات زیانبار می دانند، ولی دولت، مفید.

در آن سو نیز نمایندگان مجلس طرح استفساریه تبصره ۷ ماده ۹ قانون مطبوعات ( به جا مانده از مجلس ششم) که از سوی شورای نگهبان اعاده شده بود را با ۱۳۵ رای موافق و ۱۴ رای مخالف از دستور کار بررسی خود خارج کردند.

تبصره ۷ ماده ۹ قانون مطبوعات می‌گوید: "مسئولیت مقالات و مطالبی که در نشریه منتشر می‌شود، به عهده مدیر مسئول است، ولی این مسئولیت نافی مسئولیت نویسنده و سایر اشخاصی که در ارتکاب جرم دخالت داشته باشند نخواهد بود."

در سوی دیگر مجلس قانون هیات منصفه مطبوعات را که در مجلس ششم تصویب شده بود، ‌ملغی کرد و قانون مجلس پنجم را لازم الاجرا دانست.

در ماه‌های پایانی سال هم معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد اعلام کرد آیین‌نامه کار حرفه‌ای روزنامه نگاران تا پایان سال در دولت تصویب خواهد شد.

بنا به این آیین‌نامه هیاتی که تمامی افراد آن را وزارت ارشاد انتخاب می‌کند، این اجازه را دارند که برای روزنامه نگاران کارت هویت حرفه‌ای صادر کنند.

این آیین‌نامه البته با انتقاد روزنامه نگاران روبروشد، اگر چه در نگارش این آیین‌نامه هم گروهی از روزنامه نگاران شناخته شده و اساتید رشته روزنامه نگاری دخالت تام و تمام داشتند. البته تا پایان سال هنوز خبری از تصویب این آیین‌نامه در دولت اعلام نشد.

فشار به انجمن صنفی

Image caption هیات نظارت اعلام کرد که هفته نامه شهروند امروز را به دليل رعايت نکردن زمينه انتشار توقيف کرده است

با رد شکایت انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران توسط دیوان عدالت اداری، در همان روزهای نخست سال، روزنامه نگاران با چالشی تازه روبرو شدند، چالشی که در نهایت می تواند مهمترین نهاد روزنامه نگاری ایران بعد انقلاب را با بحرانی جدی روبرو کند.

انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران که از بدو پاگرفتن دولت آقای احمدی نژاد فشارهای چند گانه‌ای را شاهد بود، با مددخواهی از اعضای خود در ۳۱ مرداد ۸۷ در مجمعی قانونی با ۹۳۲ رای به نصاب رسید تا بتواند یکی از مهمترین چالش‌های قانونی خود با وزارت کار را از سر بگذراند.

اما منتقدان انجمن و برخی روزنامه نگارانی که عمدتا در نهادهای دولتی یا روزنامه‌های شبه دولتی کار می‌کردند، با مساعدت وزارت کار در آخرین روزهای سال ۸۷ انجمنی موازی با انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران را بنا گذاشتند.

وزارت کار که برای انجمنی با چهار هزار عضو نماینده ناظر خود را اعزام نکرد، اما برای انجمنی ۲۲۰ نفره نماینده فرستاد تا ثابت کند که چندان بی‌طرف نیست.

مطالب مرتبط