"ایران من" چگونه ساخته شد

ایده ساخت مجموعه مستند تلویزیونی "ایران من" بیش از دو سال پیش به ذهن من راه یافت، زمانی که بحران پرونده اتمی ایران بالا گرفته بود و صدای طبل جنگ گوش دوستداران صلح، بخصوص ایرانیان، را می خراشید.

احساس می کردم تصویری که مردم دنیا از ایرانیان دارند، مخدوش و ناقص است و هیچ اثری از فرهنگ و تمدن غنی آنها در لابه لای تصاویر تلویزیونی غرب از سانتریفیوژها و موشکها دیده نمی شود.

تصمیم گرفتم تصویری از تنوع فرهنگی، قومی، موسیقی و غذایی ایرانی را به مخاطبان جهانی ارائه کنم.

می دانستم بی بی سی در دنیا به عنوان رسانه ای مستقل و منصف شناخته شده و بر آن شدم از این مقبولیت بهره بگیرم تا جهانیان دیدی کاملتر از ایران داشته باشند، دور از هیاهوی قطعنامه های تنبیهی شورای امنیت و سه دهه بگو و مگوی غرب و تهران.

ایده را به مدیران سرویس جهانی بی بی سی پیشنهاد دادم و آنها با ساخت مجموعه ای چهار قسمتی برای معرفی جنبه های کمتر شناخته شده زندگی ساکنان ایران زمین موافقت کردند. تنها مشکل گرفتن مجوز از مقامات ایران بود، ولی امید داشتم که بتوانم موافقت آنها را بگیرم.

از تالش تا خلیج فارس

اواسط سال 1386 به ایران رفتم و با مقامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وارد گفتگو شدم. بعد از چندین جلسه که بین خود داشتند، نهایتا موافقتشان را ابراز کردند و بدون شرط و شروطی این مجوز را دادند. به نظر می رسید خود آنها نیز متوجه شده اند که وجهه بین المللی ایران نیاز به جلای تازه ای دارد.

سپس کار انتخاب تیم تولید شروع شد و به همراه مازیار بهاری، تهیه کننده اجرایی و الیزابت امانپور، تهیه کننده مجموعه، توانستیم گروهی از زبده ترین کارگردانان، فیلمبرداران، صدابرداران و مدیران تولید و... را گردهم بیاوریم و اگر تلاشهای بی دریغ آنها نبود، این پروژه به چنین موفقیتی نمی رسید. این نمونه موفق یک کار گروهی بود.

ابتدا چند نقطه ایران را برای فیلمبرداری دستچین کردیم: گیلان، اصفهان، یزد، شیراز، بوشهر و جزایر خلیج فارس.

قسمت اول و چهارم "ایران من" را مهرداد اسکویی، مستند ساز پرتلاش کارگردانی کرد و دو قسمت دیگر را بهمن کیارستمی ساخته که کارگردانی صاحبنام است. کار با هر دو آنها مسرتبخش بود.

در حقیقت، روزهایی که صرف ساخت "ایران من" کردم، از بهترین ایام زندگی من در سالیان اخیر بود. ما از کوه های تالش در شمال سرسبز ایران تا جزیره هرمز در خلیج نیلگون فارس فیلمبرداری کردیم و جز صفا و صمیمیت ایرانیان چیزی ندیدیم.

مهمان نوازی بی همتا

بعد از اتمام این پروژه احساس می کنم دلبندی ام به ایران صد چندان شده زیرا دیدم با وجود این همه رنگارنگی قومی و زبانی و دینی، مردم خود را ایرانی می دانند و چقدر به تاریخ و فرهنگ خود مباهات می کنند.

از همه مهمتر، به این نتیجه رسیدم که مهمان نوازی ایرانیان بی همتاست.

در بازار رشت، موقعی که فیلمبرداری می کردیم، هر گاه مردم می فهمیدند بدنبال معرفی فرهنگ و زندگی گیلان به جهانیان هستیم، بسیار خوشحال می شدند و حتی اصرار می کردند که پول اجناس یا غذا را از ما نگیرند.

یا مثلا در یکی از روستاهای دورافتاده یزد، یک روستایی مهربان با این که موقع آبیاری مزرعه اش فرا رسیده بود، سخاوتمندانه وقت باارزش و کمیاب آبیاری را رها کرد تا از ما پذیرایی کند. او ما را به خانه برد و یک خوراک خوشمزه یزدی به نام "کله جوش" پخت که جای شما بسیار خالی بود. با صراحت می توانم بگویم در مجموع، در تمام این مدت هیچ مشکلی برای ما پیش نیامد.

استقبال خیره کننده

این مجموعه مستند ابتدا از تلویزیون جهانی بی بی سی در بهمن و اسفند 1387 تحت عنوان A Taste of Iran پخش شد.

همیشه مطمئن بودم اگر این مجموعه از کانال جهانی بی بی سی پخش شود، بشدت مورد استقبال قرار می گیرد، ولی هرگز تصور نمی کردم با چنین استقبال گسترده مردم نقاط مختلف دنیا مواجه شود.

بعد از پخش قسمت اول از تلویزیون جهانی بی بی سی، نظرسنجی از مخاطبان نشان می داد که 88 درصد آنها این برنامه را به عنوان محبوبترین برنامه بی بی سی طی آن هفته برگزیده اند.

صدها ایمیل چه مستقیما به بی بی سی و چه شخصا به خودم ارسال شد و همگی اظهار خرسندی می کردند که بی بی سی چنین مجموعه خوبی از ایران پخش کرده که بجای رنگ و بوی سیاست، طعم مردم ایران را می دهد.

بسیاری با شگفتی می گفتند که نمی دانستند ایرانی ها اینقدر مهمان نوازند و برخی می گفتند علاقه مند شده اند از ایران بازدید کنند و راهنمایی می خواستند. حتی عده ای هم بدنبال دستور پخت غذاهای معرفی شده در این مجموعه چهار قسمتی بودند.

یک استاد اسراییلی ایرانی تبار هم یکبار به من تلفن زد و گفت که تماشای این مجموعه را به دوستان اسراییلی خود توصیه کرده و آنها با تماشای آن نگاه کاملا متفاوتی نسبت به ملت و فرهنگ ایران پیدا کرده اند.

بسیاری از ایرانیان مقیم خارج هم می گفتند حالا بیشتر به ایرانی بودن خود افتخار می کنند و با مباهات از فرهنگ و مردم خود نزد دوستانشان سخن می گویند.

بعد از موفقیت این مجموعه، مدیران بی بی سی از من خواسته اند چند فیلم دیگر درباره ایران بسازم که حالا در حال تهیه مقدمات آن هستم.

مجموعه "ایران من" با اجرای صادق صبا هر هفته پنجشنبه ها از تلویزیون فارسی بی بی سی پخش و جمعه ها تکرار می شود.