بوی کتاب و سیاست در نمایشگاه کتاب تهران

بیست و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در حالی افتتاح شده که تعدادی از ناشران از حضور در نمایشگاه محروم شده اند و مجوز چاپ چند کتاب در آستانه نمایشگاه لغو شده است.

البته نمایشگاه کتاب تهران در گذشته هم از این نوع حاشیه ها داشته که تلاش دولت برای ترویج فرهنگ کتابخوانی در بین ایرانیان را کمرنگ می کند.

مهدی یزدانی خرم، روزنامه نگار حوزه کتاب و ادبیات در گفت و گو با بخش فارسی رادی و بی بی سی درباره این حاشیه ها می گوید "اول اینکه یک سری ناشر به دلایلی از حضور در نمایشگاه منع شدند و طبق معمول سیستم غرفه بندی اعتراضات مختلفی را به همراه داشت که به ویژه برخی از ناشران بزرگ خیلی از آن ناراضی بودند."

با این حال به نظر می رسد مشکل اصلی نمایشگاه امسال کتاب، مانند سالهای پیش، دستچین شدن کتابهای راه یافته به غرفه هاست که منتقدان دولت این کار را نوعی اعمال سانسور می دانند.

آقای یزدانی خرم می گوید "بسیاری از کتابهای مهم که خیلی هم سروصدا به پا کرد، مانند "نیمه غایب" حسین سناپور، "خروس" ابراهیم گلستان، "داستان یک شهر" احمد محمود و "باغ تلو" مجید قیصری و کتابهای دیگری برای تجدید چاپ لغو مجوز شدند. در حالی که بعضی از این کتابها تا کنون بیش از ده چاپ داشتند. برخی از کتابها به خصوص در حوزه داستان ایرانی "ممنوع الچاپ" شدند که به عنوان نمونه می توان به رمان نویسنده جوان فرهاد بردبار اشاره کرد که کتاب قبلی اش "رنگ کلاغ " برنده جایزه هوشنگ گلشیری شده بود."

آقای یزدانی خرم البته معتقد است اگر منصفانه قضاوت کنیم عناوین کتاب در نمایشگاه امسال از سال گذشته بیشتر بوده و عناوین مهمی امسال برای اولین بار منتشر می شوند.

او در ادامه می افزاید "رمان داریوش مهرجویی، مجموعه داستان "سردسته های" یوسا، چهارمقاله نظامی عروضی سمرقندی با تصحیح های جدید چاپ نشده دکتر معین، روزنوشته های نیما یوشیج و غیره از جمله کتابهای مهمی هستند که در این نمایشگاه عرضه می شوند."

همزبانی ارشاد با ناشران

محمد حسین صفار هرندی وزیر ارشاد در کنفرانس مطبوعاتی نمایشگاه کتاب اعلام کرد که رابطه دستگاه تحت امرش با ناشران خیلی خوب شده و "ما الان زبان هم را خوب می ‌فهميم."

ما آیا دولت و ناشران واقعا زبان یکدیگر را می فهمند؟ شهلا لاهیجی مدیر انتشارات روشنگران و مطالعات زنان در پاسخ به این سوال به بی بی سی فارسی می گوید "احتمالا وزارت ارشاد زبان برخی از ناشران را که به زبان آنها حرف می زنند، حتما می فهمد ولی نه همه ناشران. یکی از مشکلاتی که ما با آنها روبرو هستیم این است که اصولا دیالوگ و گفتمانی بین ناشران و مسئولان وزارت ارشاد صورت نمی گیرد."

او همچنین گفت "ملاقات هر کدام از مسئولان با رنج و معطلی فراوان همراه است، البته اگر این شانس دست دهد. معمولا درها بسته است و ناشران در انتظار این هستند تا جوابشان را با واسطه ها بگیرند. حتما ایشان زبان خاصی دارند که اشخاص خاصی این زبان را به راحتی می فهمند."

سایه انتخابات

ناظران حوزه کتاب می گویند باید دید آیا دولت آقای احمدی نژاد بار دیگر رای می آورد؟ و اگر رای بیاورد، چه شرایط و چه گفتمانی باید در زمینه نشر وجود داشته باشد. از سوی دیگر معلوم نیست اگر رقبای اصلاح طلب آقای احمدی نژاد در انتخابات 22 خرداد به پیروزی برسند، چه تغییراتی به وجود خواهد آمد. به همین دلیل فعلا حوزه نشر در یک حالت بلاتکلیفی به سر می برد.

از سوی دیگر خانم لاهیجی می گوید هنوز خیلی زود است که بخواهیم اظهار نظری درباره حال و هوای نمایشگاه کتاب امسال داشته باشیم.

او درباره فضای نمایشگاه به بی بی سی گفت "اگر از نمایشگاه های قبل صحبت کنیم که نمایشگاه کتاب در محل نمایشگاه بین المللی برگزار می شد، باید بگویم که برای من یکی از زیباترین و جذابترین روزهای زندگی ام بود، به خصوص وقتی نسل جوان پویا و مشتاق را در فضای نمایشگاه می دیدم. ولی نمی دانم تا چه حد این موضوع در فضای مصلا قابل مقایسه است."

بیست و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران تا بیست و ششم اردیبهشت ماه در مصلای تهران برپا خواهد بود.

مطالب مرتبط