احمدی نژاد؛ مردی که شکست او آسان نیست

Image caption آقای احمدی نژاد حتی توسط بعضی از محافظه کاران هم مورد انتقاد قرار گرفته است

در صورتیکه محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران در انتخابات بیست و دوم خرداد ماه امسال پیروز نشود، او اولین رییس جمهوری این کشور پس از انقلاب خواهد بود که از طریق رای گیری در انتخابات از دفتر ریاست جمهوری خارج می شود. البته در ظاهر، این موضع بسیار ممکن است.

بسیاری از مردم ایران، آقای احمدی نژاد را به خاطر اوضاع وخیم اقتصادی سرزنش می کنند. آنها مایلند بدانند که درآمد سرشار نفتی که از نفت بشکه ای 150 دلار بدست آمد، چگونه مصرف شده است. حتی بخشی از جناح محافظه کار از لحن مقابله جویانه محمود احمدی نژاد در سیاست خارجی انتقاد کرده اند. محسن رضایی که اخیرا نامزدی خود را برای انتخابات ریاست جمهوری اعلام کرده است، هشدار داده که مسیر احمدی نژاد رو به پرتگاه است. که البته این اظهار نظر برای شخصی که پیش از این رییس سپاه پاسداران ایران بوده، انتقاد بسیار تندی محسوب می شود. در حقیقت آقای احمدی نژاد در جلب حمایت بخش اصلی جناح محافظه کار یا اصولگرای ایران، موفق نبوده است. این هفته آیت الله خامنه ای، در بحثی که بر سر الحاق سازمان حج و زیارت به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پیش آمده بود، در اقدامی کم سابقه مخالفت علنی خود را با حمایت آقای احمدی نژاد از این طرح ابراز کرد. ممکن است این موضوع تا اندازه ای عجیب و مبهم به نظر برسد، اما تا به حال کمتر دیده شده است که از عملکرد رییس جمهور، به خصوص آقای احمدی نژاد، به شکل علنی از سوی رهبر ایران انتقاد شود. با این وجود نباید توان آقای احمدی نژاد در حفظ و تامین قدرت را دستکم گرفت. او هنوز از حمایت سپاه پاسداران و رسانه های دولتی ایران برخوردار است. با وجود اختلافاتی که ممکن است بین رهبر و رییس جمهوری ایران وجود داشته باشد، اما به نظر می رسد که آیت الله خامنه ای همواره رویکردی نرم نسبت به رییس جمهوری جنجال برانگیز این کشور داشته است. با این وجود احساس می شود که حمایت رهبر ایران نیز به تدریج رو به افول است.

عامل کلیدی شهرستانها

Image caption برخی کارشناسان معتقدند آیت الله خامنه ای همواره رویکردی نرم نسبت به رییس جمهوری جنجال برانگیز ایران داشته است

طی هفته گذشته نمونه هایی از آنچه که استفاده آقای احمدی نژاد از اهرم های قدرت برای تبلیغات انتخاباتی خوانده می شد منتشر شد. او توسط رقبای خود متهم شده بود که از منابع دولتی برای فرستادن شمار زیادی از طرفداران خود به نقاط مختلف کشور، برای شرکت در تبلیغات انتخاباتی خود استفاده کرده است. ادعا می شود هرگاه رییس جمهوری از شهرستان ها دیدن می کند، مدارس و ادارات دولتی در آنجا تعطیل می شوند، تا دانش آموزان و سربازان با شرکت در مراسم استقبال از او شمار شرکت کنندگان در مراسم را افزایش دهند. به عکس، اخیرا از سخنرانی یکی دیگر از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در یکی از شهرستان ها به دلیل ایجاد مشکلات ترافیکی، جلوگیری به عمل آمده بود. قطعا آقای احمدی نژاد امیدوار است که از رای اعضای سپاه پاسداران، بسیج، و احتمالا معلمان و کارمندان ادارات دولتی برخوردار شود. همچنین او اخیرا بسیار کوشیده است تا با فراهم کردن وام مسکن، آب، برق، و حتی تلفن برای نخستین بار برای بسیاری از روستاییان، حمایت آنها را در انتخابات جلب کند. چالش اصلی رقبای آقای احمدی نژاد، تشویق ناراضیان برای بیرون آمدن از خانه ها و رای دادن است. مشارکت مردم در انتخابات سال 1376 که محمد خاتمی در آن به پیروزی رسید تقریبا 80 درصد بود. اما جناح اصلاح طلبی که او نمایندگی آن را بر عهده داشت، به دلیل شکست آقای خاتمی در رسیدن به بعضی از اهداف تعیین شده طی هشت سال حضور آقای خاتمی در دفتر ریاست جمهوری، به شدت نا امید شدند. احتمالا این بار بسیاری از حامیان پیشین آقای خاتمی در انتخابات شرکت نخواهد کرد. در انتخابات قبلی مجلس شورای اسلامی، اصلاح طلبان حتی نتوانستند یک کرسی از 30 کرسی نمایندگان تهران را از آن خود کنند. والبته رد صلاحیت گسترده اصلاح طلبان، تنها دلیل شکست آنان در آن انتخابات نبود.

شخصیت سالخورده

Image caption میرحسین موسوی، آخرین نخست وزیر ایران

اکنون محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران با نفوذ خود سعی در جلب حمایت از میرحسین موسوی دارد. آقای موسوی در انتخابات پیش رو، نقش رقیب اصلی را بازی می کند. او در فاصله سال های 1360 تا 1368 نخست وزیر ایران بود، و در این دوره به خاطر توانایی در مدیریت اقتصادی شهرت یافت. بنابراین نقطه قوت میرحسین موسوی، در برابر آنچه که از آن به عنوان نقطه ضعف احمدی نژاد یاد می شود، پیشی خواهد گرفت. تا همین اواخر هم آقای موسوی محتاطانه از نزدیک شدن به اصلاح طلبان خودداری کرده است. به این خاطر که او می کوشد آرای بعضی از محافظه کارانی که امید خود را از آقای احمدی نژاد از دست داده اند، به سوی خود جلب کند.

این معادله روی کاغذ، معادله جذابی به نظر می رسد. ما مشکل اینجاست که آقای موسوی در تبلیغات انتخاباتی خود چندان قدرتمند عمل نمی کند. او که اکنون شخصیتی پا به سن گذاشته محسوب می شود، در تشویق و به حرکت درآوردن نسل جوان ایران برای حضور پای صندوق های رای، دچار مشکل خواهد بود. دو نامزد دیگر انتخابات ریاست جمهوی ایران، مهدی کروبی از جناح اصلاح طلب، و محسن رضایی از طیف مخالف سیاسی هستند. به نظر می رسد که هر دوی این نامزدها، بتوانند مانع از آن شوند که نامزدهای پیشروی جناح آنها، با اکثریت قاطع آراء در دور اول به پیروزی برسند، و بنابراین انتخابات به دور دوم راه یابد. رقابت های انتخاباتی رسما در روز اول خرداد ماه آغاز خواهد شد. این رقابت ها از هم اکنون به شکل نامتعارفی جنبه شخصی پیدا کرده اند. اما به نظر می رسد که احتمال بهبود این فضا تا روز رای گیری چندان زیاد نیست.