به روز شده:  16:11 گرينويچ - دوشنبه 11 مه 2009 - 21 اردیبهشت 1388

آزادی، آرمانی تحقق يافته يا همچنان دست نايافته؟

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

تازه ترین نسخه "فلش" اینجا قابل دریافت است

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

در ایران، برای آزادی یا به نام آزادی، مسیرهایی متفاوت و گاهی متضاد طی شده. یک علتش شاید برداشت های متفاوت از آزادی باشد.

این دوگانگی گاه بسيار بالا گرفته و در برخوردهای شدیدی خودش را نشان داده است.

خيلی از دخترها و پسرها، به خاطر آنچه پوشش نامناسب و غیر اسلامی نامیده شده، یا به دلیل باهم بودن اخطار گرفته و یا بازداشت شده اند، آنتن های ماهواره ای بارها جمع آوری یا تخریب شده، سایت های اینترنتی فراوانی بسته شده، روزنامه ها و مجلات مختلفی توقیف شده، بعضی از دانشجویان معترض از ادامۀ تحصیل محروم و یا زندانی شده اند، و این اواخر، پلیس گفته می خواهد خانه های مجردی را در تهران "جمع آوری" کند.

اما با این همه، ظاهراً هر طرف راه خودش را می رود و به نظر می رسد اقدام های کنترلی خیلی موفق نبوده است.

حسین لاجوردی، جامعه شناس و رئیس انجمن پژوهشگران ایران به بی بی سی فارسی می گوید خواست ها و نیازهای جامعه جوان ایران باعث می شود آنها از طریق امکانات ارتباطی مثل اینترنت و ماهواره و مقایسه ای بین المللی به حقوق خود آگاهی پیدا کنند.

به گفته او آنها به این آگاهی می رسند که آزادی های فردی و اجتماعی حقی نیست که فقط متعلق به زنان و مردان اروپایی یا آمریکایی باشد.

از نظر آقای لاجوردی، بیشترین آگاهی در بین جوانان به وجود آمده، که گسترده آن در میان زنان و دانشجویان است و از نظر حرفه ای در میان کارگران و معلمان.

او همچنین می گوید اقداماتی مثل بازداشت، جریمه و زندان امروزه برای خیلی از مردم ایران عادی شده و شاید به نوعی ارزش و اعتبار در جامعه جوانان، زنان و دانشجویان ایرانی تبدیل شده، چون مقاومت در برابر محدودیت ها و مجازات ها را مبارزه ای برای احقاق حقوق فردی و اجتماعی خود می دانند.

آزادی یکی از شعارهای اصلی انقلاب سال 1357 ایران بود. اما بعدا از آزادی تفسیری رسمی به دست داده شد که رنگ و لعابی ایدئولوژیک داشت و آن را در استقلال ملی و بریدن از تعلقات نفسانی خلاصه می کرد.

این تفسیر، مبنای اقدام هایی شد برای همرنگ کردن همه جامعه با سیاست ها و ارزش های جدید.

جنگ هشت ساله با عراق هم مجال چندانی برای تغییر این وضع نگذاشت. اما بعد از جنگ، یعنی در دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، ایران وارد دوره جدیدی شد.

سعید برزین، تحلیلگر امور ایران به بی بی سی فارسی می گوید در این دوره، بازسازی ویرانی های جنگ تفکر غالب حکومتی شد و تاکید بر توسعه اقتصادی قرار گرفت تا گسترش آزادی، اما دو تحول عمده صورت گرفت: اول جنبش ایدئولوژیک میانه رويی که در سطح حکومتی شکل گرفت و دوم جنبش تکنولوژیکی که باعث شد مردم ایران به ماهواره و دستگاه های ارزان پخش ویدئویی دسترسی پیدا کنند و به این ترتیب توده های مردم با جهان خارج ارتباط برقرار کردند. این دو عامل، به گفته آقای برزین، زمینه مرحله بعدی را آماده کرد.

در این شرایط بود که محمد خاتمی در سال 1376 با رأیی بی سابقه در انتخابات ریاست جمهوری ایران بر سر کار آمد.

شعار اصلی او هم نه ادامه سازندگی به سبک پیشین بود و نه بازگشت به ارزش های اوایل جمهوری اسلامی. آقای خاتمی از تأمین آزادی های فردی، اجتماعی، و سیاسی در جامعه مدنی حرف می زد.

آقای برزین می گوید محمد خاتمی معتقد بود که توسعه سیاسی مقدم بر توسعه اجتماعی و اقتصادی است و برای ثبات دراز مدت کشور لازم است. به همین دلیل فضای اجتماعی را به طور نسبی باز کرد؛ به مطبوعات، احزاب سیاسی و سندیکاهای کارگری، و جنبش های مدنی مثل جنبش های زنان و دانشجویی فرصت تنفس داد و به این ترتیب، آزادی های فردی هم در این زمینه توسعه پیدا کردند.

سياستی که با پيروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات رياست جمهوری سال 1384، امکان تدوام پيدا نکرد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.