تخریب شخصیت به مثابه استراتژی انتخاباتی

چهار نامزد
Image caption هر چهار نامزد خود را قربانی تخریب رقبا معرفی کرده اند

تخریب شخصیت ها در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری تا آنجا گسترش یافته که در آستانه برگزاری انتخابات بحث درباره شعار های اصلی نامزدها را تحت تاثیر قرار داد.

تخریب شخصیت ها در ایران به رفتاری گفته می شود که هدف آن مورد پرسش قرار دادن صلاحیت شخصی و سلامت اعتقادی یا مالی افراد است.

ناظران می گویند مهمترین مورد تخریب شخصیت در انتخابات دهم متوجه اکبر هاشمی رفسنجانی و برخی از اعضای خانواده او بوده، روزنامه ها و سایتهای حامی محمود احمدی نژاد، وی و اطرافیانش را بزرگترین قربانی تخریب انتخاباتی می دانند.

اما تردیدی نیست که حمله به شخصیت ها به طور مشخص حملات محمود احمدی نژاد در مناظره با میرحسین موسوی به آقایان هاشمی رفسنجانی و اکبر ناطق نوری بالا گرفت که آقای احمدی نژاد آن ها را حامی رقیبش دانست.

پس از حملات آقای احمدی نژاد یک سایت اینترنتی وابسته به او پرونده مفصلی از جزییات آن چه را نشانه های فساد مالی خانواده هاشمی تلقی کرده، منتشر کرد.

سپس آقای احمدی نژاد با حمله به دیگر رقیب خود مهدی کروبی دامنه حملات شخصی را گسترش داد و بطور مشخص او را به گرفتن پول از شهرام جزایری متهم کرد. آقای کروبی در پاسخ گفت که مرتکب خلافی نشده زیرا آقای جزایری از وی توقع هیچ لطفی را نداشته است.

هرچند رقبا این حملات را مصداق تخریب عنوان می کردند، ولی آقای احمدی نژاد آن را صرفا طرح پرسش برای روشن شدن حقیقت می دانست. همین رویه در مورد انتقاد رقبا از کارنامه دولت نهم رخ داد.

نامزدها می کوشیدند با استدلال و نمودار نشان دهند مسیری که دولت نهم برای اداره کشور انتخاب کرده، به نظر آنها، به پرتگاه و تباهی ختم می شود، ولی آقای احمدی نژاد منتقدان را متهم می کرد که نگران کوچک شدن سفره های خود هستند نه مردم.

او برای دفاع از خود به تلویزیون فشار آورد تا یک "وقت اضافه" در اختیارش گذاشته شود، اقدامی که از سوی رقبا نامنصفانه توصیف شد.

آقای احمدی نژاد در روز چهارشنبه در آخرین گفتار خود در تلویزیون گفت که مخالفانش میلیونها هزار سی دی تبلیغاتی علیه رییس جمهوری پخش کرده اند که به گفته او حرف های او را به طور ناقص در کنار هم قرار داده اند. آقای احمدی نژاد این اقدام را نشانه بی ادب بودن رقبای خود دانست.

Image caption بخش عمده تخریبها در جریان مناظره های تلویزیونی صورت گرفت

در این حال جعفر کندی خبرنگار در ساری می گوید در چند روز گذشته سی دی هایی پخش شده به نام "نود سیاسی" که بخش هایی از صحبت های آقای احمدی نژاد را به نقل از صدا وسیما آورده و در کنار آن موارد رد کردن آن از سوی آقای احمدی نژاد قرار داده شده است.

به گفته آقای کندی سخنان آقای احمدی نژاد در باره هاله نور در دیدار با آیت الله جوادی آملی و بعد انکار آن از سوی او از مواردی است که در سی دی "نود سیاسی" آمده است.

اشکال تازه تخریب

کسری نوری، روزنامه نگار در تهران معتقد است که اگرچه اشکالی از تخریب در دوره های پیشین انتخابات وجود داشته، اما شکل و سطح تخریب در ایرن دوره متفاوت است.

به گفته آقای نوری، در این دوره از میزان اقداماتی نظیر پاره کردن پوستر ها و اعلان های تبلیغاتی و یا درگیری میان هوادان کاسته شده و به نظر می رسد هواداران کاندیداها در برابر یکدیگر خویشتنداری بیشتر نشان می دادند و حتی در هنگام رد و بدل کردن شعار ها می کوشیدند کمتر با یکدیگر درگیر شوند.

اما آقای نوری معتقد است در این دور انتخابات تخریب شخصیت ها از سوی خود نامزدها دنبال می شد و دفاع از شخصیت افراد را به موضوع اصلی تبدیل کرده و بحث از برنامه های آن ها را به فراموشی سپرده است.

تخریب به مثابه استراتژی

در دوره پیشین، آقای احمدی نژاد یک کاندیدای ناشناخته محسوب می شد، اما در این دوره همه انتظار داشتند او از عملکرد خود دفاع کند.

فیاض زاهد تحلیلگر سیاسی در تهران معتقد است آقای احمدی نژاد به جای پیش گرفتن مسیر متعارف دفاع از خود راه تخریب آقای هاشمی رفسنجانی را از شیوه های غیر قانونی و غیر اخلاقی در پیش گرفت و می کوشید از طریق نسبت دادن رقبای خود به آقای هاشمی رفسنجانی آنها را بی اعتبار نشان دهد.

به گفته آقای زاهد، آقای احمدی نژاد به دنبال آن بود تا از طریق تخریب همه چهره های رقیب مردم را به این نتیجه برساند که کاندیداها همه غیر قابل اعتماد هستند و به این ترتیب مردم را نسبت به شرکت در انتخابات منفعل کند.

این تحلیلگر سیاسی معتقد است که آقای احمدی نژاد در مناظره پایانی خود راهی را به پایان رساند که در انتخابات دور پیشین شروع کرده بود و هدف آن تخریب همه چهره های منتقد خود است.

تخریب شخصیت همسران رقیب

خانم الهه کولایی استاد دانشگاه و از حامیان میرحسین موسوی معتقد است که گروه هایی که از حمایت جناح های ذی نفوذ در دولت برخوردار هستند، در این دوره از انتخابات کار تخریب را به طور سازمان یافته دنبال می کردند.

خانم کولایی به عنوان نمونه ای از تخریب ها به چاپخانه ای اشاره می کند که در حال چاپ عکس هایی از مجموعه شخصی خانم رهنورد همسر آقای موسوی بوده است و یا تخریبی که از سوی خبرگزاری های طرفدار دولت علیه خانم فاطمه معتمد آریا هنرپیشه سینما انجام گرفته که از آقای موسوی حمایت کرده است.

اما آقای احمدی نژاد هم می گفت که همسرش آماج تخریب رقبا قرار گرفته است. او در مناظره اش با مهدی کروبی اعلام کرد که روزنامه اعتماد ملی، متعلق به آقای کروبی، همسر وی را مورد تمسخر قرار داده است.

در آن مناظره آقای کروبی از این امر اظهار بی اطلاعی کرد، ولی بعدا اعلام شد که روزنامه دیگری مطلبی درباره همسر آقای احمدی نژاد منتشر کرده بود.

زمینه های فرهنگی تخریب

تخریب شخصیتی در شرایطی امکان پذیر است که امکان اظهار نظر هایی که متکی به رای دادگاه نیست، برای همه وجود داشته باشد و فرهنگ شفاهی کوچه و خیابان پذیرای آن باشد.

فیاض زاهد معتقد است که محدودیتهای جریان آزاد اطلاع رسانی و وجود فاصله طبقاتی و عدم شفافیت فعالیت سیاسی زمینه ای فراهم می سازد تا برخی از گرایشهای عوامفریبانه بتوانند از شیوه های تخریبی برای ایجاد جو و فضای انتخاباتی بهره گیری کنند.

گفت و گو در باره ادعاهای رقبا علیه یکدیگر در جو انتخاباتی تا آنجا بالا گرفته است که نتیجه انتخابات را می توان نشانه ای از پاسخ مردم به این پرسش دانست که چه کسی توانسته است اعتماد مردم را همچنان برای خود حفظ کند؟