واکنش روزنامه های بریتانیا به سخنان رفسنجانی

آقای هاشمی
Image caption روزنامه های بریتانیا می نویسند آقای هاشمی با استناد به سخنان آیت الله خمینی، آیت الله خامنه ای را به چالش کشید

مطبوعات بریتانیا در شماره شنبه خود سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجلس خبرگان ایران، در نماز جمعه تهران را بازتاب داده و تحلیل کرده اند.

روزنامه گاردین آقای رفسنجانی را رقیب آیت الله خامنه ای توصیف کرده و نوشته است که او سکوت یک ماهه خود را شکست تا هشداری صریح بدهد مبنی بر این که "جمهوری اسلامی حمایت مردم را از دست داده است."

گاردین خاطر نشان می کند آقای رفسنجانی خطبه های نماز جمعه را بدقت تنظیم کرده بود و مستقیما به آیت الله خامنه ای و محمود احمدی نژاد حمله نکرد، با این حال "پیامش نیرومند بود."

این روزنامه بریتانیایی می نویسد هرچند رییس مجمع تشخیص مصلحت ایران گفت که اعتماد مردم به حکومت جمهوری اسلامی خدشه دار شده، ولی خواستار ابطال نتیجه آن نشد.

این در حالی است که میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو نامزد اصلاح طلب انتخابات بیست و دوم خرداد، پیروزی آقای احمدی نژاد را قبول ندارند و می خواهند این نتیجه باطل اعلام شود. آیت الله خامنه ای چنین احتمالی را رد کرده است.

باقر معین، تحلیلگر مسائل ایران در لندن، به گاردین گفته است: "پیام اصلی آقای رفسنجانی خطاب به آیت الله خامنه ای بود. می خواست به او بگوید: بهتر است متواضع باشی و بکوشی راهی برای خروج از بحران کنونی بیابی."

گاردین همچنین در تحلیلی می نویسد که حالا آقایان رفسنجانی، کروبی و موسوی یک قطب علنی و رعب انگیز از مخالفان حکومت را تشکیل می دهند، ولی هیچ کس حتی بازیگران اصلی نمی دانند که تحول بعدی در ایران چه خواهد بود.

نویسنده تحلیل این روزنامه با این حال دو نتیجه از وضعیت ایران می گیرد: "یکی آن که آیت الله خامنه ای استیلای خود را از دست داده است. نتیجه دوم این است که اگر حکومت تغییر نکند، قدرت نهادهای آن کماکان کمرنگ خواهد شد. هنگامی که آقای رفسنجانی گفت آیت الله خمینی هرگز پیوند خود با مردم را قطع نکرد، روشن بود که چه کسی آن را بریده است. شاید بتواند آرامش را با زور به خیابانهای تهران بازگرداند، ولی چالش انگیزی کلمات آقای رفسنجانی ماندگار می ماند."

روزنامه تایمز سخنان آقای هاشمی رفسنجانی را "حمله ای ویرانگر علیه نظام" خوانده و نوشته است که او گفت نگهبانان انقلاب اسلامی اصول اساسی آن را تضعیف کرده اند.

تایمز می نویسد که آقای هاشمی مردم را به حفظ وحدت دعوت کرد، ولی چالش او علیه حکومت اشتباه ناپذیر بود. تایمز عقیده دارد که جانبداری بسیار علنی آقای رفسنجانی از میرحسین موسوی مغایر با شخصیت زیرک و محتاط اوست، ولی این سیاستمدار ۷۵ ساله نگران بقای سیاسی خود نیز هست.

این روزنامه چاپ لندن می نویسد: "او نگران به خطر افتادن میراث خود از سوی رییس جمهوری دوآتشه ایران و انتخاباتی است که هرگونه مشروعیت مردمی حکومت اسلامی را از بین برده است."

با وجود سخنان معترضان درباره به خطر افتادن جمهوریت، حامیان آقای احمدی نژاد چنین حرفی را قبول ندارند و می گویند مشروعیت جمهوری اسلامی از جانب پروردگار است.

روزنامه ایندیپندنت نیز نوشت که کلمات آقای رفسنجانی نشانه آشکار آن است که رهبران ایران هنوز بر سر اتفاقات بعد از انتخابات اختلاف دارند. این روزنامه افزود که بیان کلمه بحران از سوی رییس جمهوری پیشین ایران، سرکوب مخالفان برای مقامات دشوار می شود.

ایندیپندنت جمع بندی می کند که تا روز جمعه (۲۶ تیرماه) به نظر می رسید که دولت ایران ابتکار عمل را باز یافته زیرا اعتراضها داشت رنگ می باخت، ولی حالا بحران شتاب خواهد گرفت زیرا روشن شده است که بخش بزرگی از روحانیت مخالف آقای احمدی نژاد هستند. "آنچه روشن نیست این است که حالا دو طرف چه گامی برمی دارند."